Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej

PROFIL JEDNOSTKI
 

1. Badania z dziedziny farmakogenetyki, farmakokinetyki, patofarmakokinetyki.
2. Terapeutyczne monitorowanie leków.
3. Monitorowanie niepożądanych działań leków, w tym interakcji.

Spis prowadzonych przedmiotów/Subjects

Wydział Lekarski

Farmakologia kliniczna

ED - Faculty of Medicine

Clinical Pharmacology

Wydział Farmaceutyczny

Farmacja

III rok

• Farmakoekonomika

IV rok

• Farmakokinetyka II

V rok

• Farmacja kliniczna
• Farmakoterapia i informacja o lekach II

Dietetyka

• Farmakologia i Farmakoterapia

Analityka Medyczna

• Farmakologia

Wydział Nauk o Zdrowiu

Ratownictwo Medyczne

• Farmakologia i toksykologia kliniczna

Inne

Chemia i toksykologia sądowa (studia międzyuczelniane UWr/UMW)

• Farmakologia

Szkoła Doktorska

• Zajęcia fakultatywne
  • GCP (plan zajęć)

Adiunkt dydaktyczny/Instructor

• mgr Monika Jacyszyn-Owczarek

tel. 71 7840595

e-mail: monika.jacyszyn-owczarek@umw.edu.pl

• lek. Miłosz Lipieta

tel. 71 7840601

e-mail: milosz.lipieta@umw.edu.pl 

Regulaminy zajęć/Teaching regulations
SEMESTR ZIMOWY 2025/2026/WINTER 2025/2026

• Farmakoekonomika
• Farmacja kliniczna
• Farmakoterapia i informacja o lekach II

Regulaminy zajęć/Teaching regulations
SEMESTR LETNI 2025/2026/SUMMER 2025/2026

• Farmakokinetyka II
• Wydział Lekarski - Farmakologia Kliniczna
• English Division - Clinical Pharmacology
• Dietetyka
• Analityka Medyczna
• Ratownictwo Medyczne
• Chemia i Toksykologia Sądowa

• Plan zajęć jednostki
• Timetable

• Sylabusy
• Syllabuses

Kalendarz egzaminów/Exam timetables

Konsultacje/Office hours

Studenckie Koła Naukowe

Studenckie Koło Naukowe Farmakologii Klinicznej

Opiekun: dr Magdalena Hurkacz
tel. 71 7840591
e-mail: magdalena.hurkacz@umw.edu.pl

Studenckie Koło Naukowe Farmakoekonomiki

Opiekun: dr Paweł Petryszyn
tel. 71 7840604
e-mail: pawel.petryszyn@umw.edu.pl

Studenckie Koło Naukowe Farmakologii Onkologicznej

Opiekun: mgr Natalia Sauer 

tel. 717840601

e-mail: natalia.sauer@umw.edu.pl

Regionalny Ośrodek Monitorowania Niepożądanych Działań Leków

Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej

Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

ul. Borowska 211a, 50-556 Wrocław
tel.: 71 7840601
e-mail: romndl.wroc@umw.edu.pl

Kierownik: prof. dr hab. Anna Wiela-Hojeńska

Eksperci: dr Krystyna Głowacka, dr Magdalena Hurkacz, dr Olga Fedorowicz,

dr Beata Sienkiewicz-Oleszkiewicz, mgr Monika Jacyszyn-Owczarek

Regionalny Ośrodek Monitorowania Niepożądanych Działań Leków (ROMNDL) we Wrocławiu powołano 30.01.2006 r. uchwałą Senatu Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich przy Katedrze i Zakładzie Farmakologii Klinicznej.

Ośrodek realizuje zadania polegające na gromadzeniu, analizie oraz interpretacji zgłoszeń dotyczących podejrzeń niepożądanych działań produktów leczniczych u pacjentów. Nadrzędnym celem ROMNDL jest zwiększanie bezpieczeństwa farmakoterapii poprzez wczesne wykrywanie sygnałów ryzyka związanego ze stosowaniem leków oraz wspieranie racjonalnej farmakoterapii w praktyce medycznej.

Zadania ROMNDL

• Przyjmowanie zgłoszeń o podejrzeniach niepożądanych działań leków (NDL) od pracowników ochrony zdrowia, pacjentów oraz ich opiekunów.
• Weryfikacja, opracowywanie i przekazywanie zgłoszeń do ogólnopolskiego systemu monitorowania niepożądanych działań produktów leczniczych prowadzonego przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w Warszawie.
• Analiza lokalnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych w celu identyfikacji nowych sygnałów.
• Poszukiwanie optymalnych metod zmniejszających toksyczność leczenia farmakologicznego.
• W uzasadnionych przypadkach farmakologiczno-kliniczne monitorowanie farmakoterapii, wykonywanie dodatkowych badań laboratoryjnych, badań genetycznych, oznaczeń stężeń leków w płynach biologicznych oraz interpretacja otrzymanych wyników.
• Prowadzenie działalności informacyjnej i szkoleniowej dla lekarzy, farmaceutów, pielęgniarek oraz innych profesjonalistów medycznych, jak również pacjentów w zakresie rozpoznawania i zgłaszania niepożądanych działań leków.
• Współpraca z uczelniami medycznymi, szpitalami i jednostkami systemu ochrony zdrowia w celu budowania kultury pharmacovigilance.

Według Ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2025 r.) działaniem niepożądanym produktu leczniczego jest każde niekorzystne i niezamierzone działanie produktu leczniczego.

Działanie niepożądane leku - każda nieprzyjemna, niepokojąca czy wręcz szkodliwa reakcja, która pojawia się w trakcie, czy na skutek stosowania jednego lub wielu leków. Niekiedy reakcja taka może wystąpić nawet po zakończeniu leczenia.

Pojęcie to obejmuje wiele sytuacji występowania działania niepożądanego:

• gdy stosuje się lek zgodnie ze wskazaniami i w zalecanej dawce,
• gdy stosuje się lek we wskazaniach innych od tych, które zawarte są w ulotce, czyli informacji dla pacjenta,
• gdy nadużywa się leku,
• gdy stosuje się lek w celach pozamedycznych,
• gdy przedawkuje się lek – świadomie lub nieświadomie,
• w wyniku popełnienia błędu w stosowaniu leku.

Zgłaszanie działań niepożądanych produktów leczniczych jest jednym z kluczowych elementów nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii (pharmacovigilance) i stanowi ważny obowiązek etyczny oraz prawny pracowników ochrony zdrowia.

Zasady zgłaszania działań niepożądanych:

Zgłaszaniu podlegają niepożądane reakcje związane ze stosowaniem jakiegokolwiek produktu leczniczego, w tym:

• leku wydawanego na receptę, stosowanego pod kontrolą lekarza,
• leku dostępnego bez recepty, stosowanego samodzielnie,
• leku syntetycznego,
• preparatu ziołowego,
• preparatu jednoskładnikowego,
• preparatu wieloskładnikowego,
• preparatu homeopatycznego.

Nie są zbierane i oceniane niepożądane działania dotyczące stosowania suplementów diety – także tych dostępnych w aptekach.

Kto może zgłosić działanie niepożądane:

• pacjent, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny,
• lekarze, lekarze dentyści, farmaceuci, pielęgniarki, położne, ratownicy medyczni,
• diagności laboratoryjni i inni członkowie zespołów terapeutycznych.

Gdzie można zgłosić działanie niepożądane:

• do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w Warszawie,
• do Regionalnego Ośrodka Monitorowania Niepożądanych Działań Leków,
• do podmiotu odpowiedzialnego (adres znajduje się w ulotce dołączonej do opakowania leku),
• do lekarza, farmaceuty, pielęgniarki, ratownika medycznego lub innej osoby wykonującej zawód medyczny.

Jak zgłosić działanie niepożądane:

Zgłoszenia do ROMNDL we Wrocławiu można dokonać poprzez:

1. wypełnienie formularza i przesłanie pocztą tradycyjną na wyżej umieszczony adres lub pocztą elektroniczną na adres romndl.wroc@umw.edu.pl.

Zgłoszenia do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych w Warszawie można dokonać poprzez:

1. specjalny formularz elektroniczny dostępny w ogólnopolskim systemie zgłaszania działań niepożądanych leków (System Monitorowania Zagrożeń/URPL) (https://smz2.ezdrowie.gov.pl),
2. formularz papierowy umieszczony na stronie URPL – po wypełnieniu formularz można wysłać pocztą do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa; faksem, wysyłając na nr 22 49 21 309; można skorzystać z platformy ePUAP - posiadacze profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego – w tym celu należy zapisać wypełniony formularz na komputerze, a następnie załączyć plik przy wysyłaniu wiadomości przez ePUAP, z poczty elektronicznej wysyłając wypełniony formularz na adres: ndl@urpl.gov.pl
3. telefon – tylko pacjent, jego przedstawiciel bądź opiekun faktyczny pod nr  22 49 21 301 od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00 - 14:00,

4. kontakt z personelem medycznym współpracujących szpitali i poradni, którzy przekażą zgłoszenie do URPL.

    

Jakie minimalne informacje powinny być zawarte w zgłoszeniu:

Aby zgłoszenie można było uznać za ważne musi zawierać takie niezbędne dane, jak:

• inicjały, płeć lub wiek pacjenta, którego dotyczy zgłoszenie;
• imię i nazwisko osoby dokonującej zgłoszenia;
• w przypadku osób wykonujących zawód medyczny, adres miejsca wykonywania tego zawodu, telefon, faks, e-mail;
• podpis osoby, o której mowa w pkt 2, jeżeli zgłoszenie nie jest przekazywane drogą elektroniczną;
• w zakresie produktu leczniczego co najmniej:
• nazwę produktu, którego stosowanie podejrzewa się o spowodowanie tego działania niepożądanego,
• opis wywołanego działania niepożądanego.

Zachęca się jednak do bardziej szczegółowego opisu z podaniem wszystkich dostępnych  informacji:

1. Dane o produkcie leczniczym (leku) – należy podać nazwę leku, który podejrzewa się o wywołanie działania niepożądanego, a jeżeli pacjent przyjmuje więcej niż jeden preparat, wtedy należy wymienić nazwy wszystkich stosowanych leków. Istotna jest informacja o dawce i sposobie stosowania leku – ile razy na dobę, w jakich dawkach, czy jest stosowany przewlekle.
2. Ważne jest upewnienie się, czy lek stosowany jest zgodnie z zaleceniem lekarza lub wskazówkami zawartymi w ulotce dla pacjenta.
3. Dane o reakcji niepożądanej – należy opisać możliwie dokładnie reakcję, uwzględniając jej nasilenie, czas trwania - i o ile ustąpiła, napisać czy reakcja ustąpiła sama czy w wyniku stosowania leczenia. Ważne jest podanie przyczyny stosowania leku. Jeżeli reakcja nie ustąpiła, to należy podać czy się zmniejsza czy nasila, czy stosuje się jakieś leczenie NDL, czy lek spowodował trwale następstwa u pacjenta.
4. Dane pacjenta – należy podać dane identyfikujące pacjenta - inicjały, płeć lub wiek. Przydatne do oceny są również informacje o ciąży, wzroście i masie ciała - szczególnie w przypadku dzieci oraz osobach dorosłych o nietypowym wzroście i masie ciała.
5. Dane osoby zgłaszającej – dane te muszą zostać podane w każdym przypadku, z uwzględnieniem imienia, nazwiska, pełnego adresu lub numeru telefonu/faksu/adresu elektronicznego.
6. Dodatkowe informacje. Jeżeli dostępne są takie dane, to należy podać, czy lek który wywołał reakcję niepożądaną był już w przeszłości stosowany i czy wówczas też spowodował podobną reakcję. Ważna jest także informacja czy chory jest na coś uczulony. Jeżeli zgłoszenie dotyczy działania niepożądanego u noworodka należy podać nazwy leków przyjmowanych w ciąży przez matkę dziecka. Nie zawsze wszystkie dane są dostępne w chwili przekazywania opisu przypadku. Wówczas po uzyskaniu dodatkowych danych należy je przekazać. Wskazane jest zamieszczenie informacji, że jest to uzupełnienie opisu przypadku już przekazanego.

Nie jest wymagane pełne udowodnienie związku przyczynowego – wystarczy uzasadnione podejrzenie, że zgłaszany objaw może pozostawać w związku ze stosowanym lekiem.

Wszystkie zgłoszenia są traktowane poufnie. Dane osobowe pacjentów i zgłaszających są chronione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wybrane działania ROMNDL we Wrocławiu:

Działalność naukowa

W ROMNDL realizowane są projekty naukowe (np. Wpływ stopnia compliance na stężenia leków immunosupresyjnych w ocenie skuteczności i bezpieczeństwa terapii pacjentów po przeszczepie nerek (2019-2020), Optymalizacja terapii zespołów otępiennych w oparciu o badania farmakogenetyczne (2018-2020), Optymalizacja terapii posakonazolem inwazyjnych zakażeń grzybiczych u dzieci z chorobami nowotworowymi układu krwiotwórczego (2016-2018), Ocena toksyczności chemioterapii oraz czynników warunkujących wystąpienie niepożądanych działań cytostatyków (2010-2012), Monitorowanie niepożądanych działań leków przeciwbakteryjnych i przeciwwirusowych (2010-2012), Monitorowanie niepożądanych działań niesteroidowych leków przeciwzapalnych (2007-2009)).

Pracownicy Ośrodka są autorami i współautorami licznych prac dotyczących nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii zarówno oryginalnych i poglądowych, jak i monografii (m.in. Przegląd lekowy, Edra Urban & Partner, Wrocław, 2023; Bezpieczeństwo farmakoterapii: podręcznik pharmacovigilance, MediPage Sp. z o.o., Warszawa 2017; Studia z historii medycyny i farmacji XIX i XX wieku. Studia Humanistyczne Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej we Wrocławiu. T.4., Wydawnictwo Akademii Medycznej we Wrocławiu, Wrocław, 2011; Antropologia medycyny i farmacji w kontekście kulturowym, społecznym i historycznym. Studia Humanistyczne Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej we Wrocławiu. T.1., Wydawnictwo Akademii Medycznej we Wrocławiu, Wrocław, 2008; Farmakologia kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław, 2006), doniesień, wykładów (w tym na zaproszenie) na zjazdach, konferencjach, posiedzeniach naukowych.

Działalność dydaktyczno - wychowawcza

Wiedza na temat nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii przekazywana jest w ramach kształcenia przeddyplomowego na Wydziałach: Farmaceutycznym (kierunki farmacja, analityka medyczna, dietetyka), Lekarskim (kierunek lekarski), Lekarskim English Division, na kierunku Chemia i Toksykologia Sądowa Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz w ramach kształcenia podyplomowego farmaceutów, lekarzy, diagnostów laboratoryjnych. Pracownicy Ośrodka są wykładowcami na m.in. Studiach Podyplomowych Studiach podyplomowych ,,Badania Kliniczne – projektowanie, organizacja i realizacja” oraz Studiach podyplomowych „Pharmacovigilance w badaniach klinicznych i fazie porejestracyjnej leku” organizowanych przez Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego, Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

W Ośrodku realizowane są prace magisterskie studentów Uniwersytetu Medycznego: 

· Model scentralizowany i zdecentralizowany w nadzorze nad bezpieczeństwem farmakoterapii (2024),

· Ocena świadomości personelu medycznego odnośnie raportowania niepożądanych działań leków (2023),

· Analiza zgłoszeń niepożądanych działań leków przesłanych do Regionalnego Ośrodka Monitorowania Niepożądanych Działań Leków we Wrocławiu (2022),

· Niepożądane działania leków przeciwnowotworowych zarejestrowane przez Regionalny Ośrodek Monitorowania Niepożądanych Działań Leków we Wrocławiu (2022),

· Ocena bezpieczeństwa antybiotykoterapii na podstawie zgłoszeń przesłanych do Regionalnego Ośrodka Monitorowania Niepożądanych Działań Leków we Wrocławiu (2022),

• Znajomość zasad prowadzenia nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii przez studentów wydziałów lekarskich, farmaceutycznych, nauk o zdrowiu uniwersytetów medycznych w Polsce (2021),

· Optymalizacja terapii zespołów otępiennych w oparciu o badania farmakogenetyczne (2019),

· Ocena powikłań terapii wenlafaksyną u pacjentów ze zdiagnozowaną depresją (2019),

· Analiza bezpieczeństwa stosowania środków kontrastowych (2018),

· Analiza bezpieczeństwa farmakoterapii u osób starszych na podstawie zgłoszeń nadesłanych do Regionalnego Ośrodka Monitorowania Niepożądanych Działań Leków przy Katedrze i Zakładzie  Farmakologii Klinicznej we Wrocławiu (2017),

· Czynniki ryzyka wystąpienia niepożądanych działań leków przeciwdepresyjnych u chorych na depresję (2014),

• Monitorowanie terapii lekami pochodzenia roślinnego w aspekcie niepożądanych ich działań (2014),

· Ocena częstości występowania niepożądanych działań chemioterapii przeciwnowotworowej w grupie dzieci chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną (2011),

· Ocena toksyczności chemioterapii przeciwnowotworowej u chorych hospitalizowanych na Oddziale Chemioterapii Dolnośląskiego Centrum Onkologii we Wrocławiu (2010).

Działalność organizacyjna

Pracownicy ROMNDL:

· udzielają konsultacji pacjentom, lekarzom, farmaceutom oraz innym pracownikom zawodów medycznych,

· organizują/współorganizują kongresy, zjazdy, konferencje naukowe, szkolenia m.in.:

- Kongres Pharmacovigilance Polska 2025, Warszawa, 21.10.2025;

- II Konferencja „Pharmacovigilance and drug safety. Science meets clinical practice”, Wrocław, 06.06.2025;

-  I Ogólnopolska Konferencja „Pharmacovigilance and drug safety. Science meets clinical practice",  Wrocław, 07.06.2024;

- MasterClass Basic, Intermediate in Oncological Pharmacy, Wrocław 11-12.01.2019;

- Konferencja „Farmaceuta na oddziale szpitalnym. Optymalizacja opieki nad pacjentem”, Wrocław, 7-8.03.2019;

- Konferencja „Wyzwania kierunki współczesnej antybiotykoterapii”, Wrocław, 6-8.12.2019;

- MasterClass Basic in Oncological Pharmacy, Wrocław 27-29.09.2018;

- Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Farmaceuta na oddziale szpitalnym – korzyści i wyzwania”, Wrocław, 22.04.2017;

- MasterClass Basic in Oncological Pharmacy, Wrocław, 29.09.-1.10.2017;

- Konferencja „Nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii w teorii i praktyce”, Wrocław, 5.12.2016;

- Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Transplantologia – wspólne marzenia i sukces”, Wrocław, 29.05.2015;

- Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Jakość życia w medycynie i ocenie technologii medycznych”, Wrocław, 12.06.2015;

-  Konferencja „Bezpieczeństwo farmakoterapii-jeden problem, różne spojrzenia”, Wrocław, 16-17.05.2013;

- Konferencja „Farmaceuci w ochronie zdrowia”, Wrocław 11-12.09.2015;

- Konferencja „Rola lekarza i farmaceuty w antybiotykoterapii i terapii bólu – razem możemy więcej”,

  Wrocław, 29-30.05.2012;

- 7th Polish-German Conference of Oncology Pharmacy, Wroclaw, 24-25.09.2010;

- Konferencja „Bezpieczna farmakoterapia - tor z przeszkodami”, Wrocław 16.04.2009; 

- Konferencja „Blaski i cienie immunoterapii. Postępy terapii w reumatologii”, Wrocław, 10.04.2008,

· organizują i prowadzą szkolenia z zakresu monitorowania niepożądanych działań leków (m.in. 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu (2019), Szpital Powiatowy w Strzelinie (2018), Szpital Wojewódzki Szpital Specjalistyczny J. Gromkowskiego we Wrocławiu (2017), 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu (2015), Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu (2014), Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu (2013).

Współpraca

· Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w Warszawie, w tym z Departamentem Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych

· Regionalny Ośrodek Monitorowania Niepożądanych Działań Leków przy Zakładzie Farmakologii Klinicznej, Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Poznaniu

· Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków przy

Zakładzie Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

· Regionalny Ośrodek Monitorujący Działania Niepożądane Leków w Szczecinie przy Katedrze Farmakologii, Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

· Pracownia Monitorowania Działań Niepożądanych Leków przy Katedrze i Zakładzie Farmakologii,  Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego 

· Kliniki i szpitale Wrocławia i Regionu

· Polskie Towarzystwo Bezpiecznej Farmakoterapii

· Polskie Towarzystwo Farmakologii Klinicznej i Terapii (https://farmakologiakliniczna.pl/)

· Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej

Aktualności

Wspomnienie prof. dr hab. Krystyna Orzechowska-Juzwenko 

Nasz Mistrz

Księga Kondolencji

Wspomnienie dr Henryk Czarnik-Matusewicz