Badania z finansowaniem NCN

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu otrzymał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki na realizację trzech projektów badawczych złożonych w grudniowych konkursach SONATA i OPUS. Łączna wartość przyznanego finansowania wynosi ponad 7,1 mln zł, z czego ponad 2,6 mln zł trafi bezpośrednio do UMW. Badania będą dotyczyć nowoczesnych strategii immunoterapii nowotworowej, mechanizmów immunologicznych związanych z rozwojem deficytów poznawczych i choroby Alzheimera oraz zastosowania sztucznej inteligencji w diagnostyce jaskry i wsparciu decyzji klinicznych.

SONATA to konkurs NCN przeznaczony dla naukowców na wczesnym etapie kariery, którzy chcą prowadzić innowacyjne badania podstawowe. OPUS umożliwia finansowanie projektów badawczych realizowanych przez naukowców na wszystkich etapach kariery, także w ramach współpracy między jednostkami.

SONATA: nowa strategia precyzyjnej immunoterapii nowotworowej

Finansowanie w konkursie SONATA otrzymał projekt pt. „Foldamer-LYTAC ukierunkowane na CTLA-4: nowatorska strategia precyzyjnej immunoterapii nowotworowej”. Kierownikiem projektu jest dr inż. Magda Drewniak-Świtalska z Katedry Biochemii i Immunochemii UMW. Budżet projektu wynosi 1 974 400 zł, a badania będą realizowane przez 36 miesięcy.

Celem projektu jest opracowanie nowego typu cząsteczek, które mogą pomóc układowi odpornościowemu skuteczniej zwalczać nowotwory. Badania koncentrują się na receptorze CTLA-4, wykorzystywanym przez komórki nowotworowe do hamowania aktywności limfocytów T — jednych z kluczowych komórek odpowiedzialnych za odpowiedź przeciwnowotworową.

Projekt zakłada stworzenie platformy foldamer-LYTAC, która może stać się bardziej precyzyjną, bezpieczniejszą i potencjalnie bardziej ekonomiczną alternatywą dla obecnych metod immunoterapii. Spodziewanym efektem badań jest opracowanie pierwszych tego typu cząsteczek skierowanych przeciwko CTLA-4, potwierdzenie ich działania w komórkach nowotworowych i limfocytach T oraz stworzenie uniwersalnego schematu projektowania podobnych leków w przyszłości.

OPUS: badania nad odpornością, funkcjami poznawczymi i chorobą Alzheimera

Finansowanie w konkursie OPUS otrzymał projekt pt. „Badanie mechanizmów prowadzących do dysfunkcji obwodowych komórek odpornościowych oraz zaburzeń wrodzonych i nabytych reakcji immunologicznych u kobiet i mężczyzn w rozwoju deficytów poznawczych i choroby Alzheimera”.

Liderem projektu jest Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN, a partnerami są Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu oraz Uczelnia Łazarskiego w Warszawie. Ze strony UMW projekt koordynuje dr Adrianna Senczyszyn z Katedry Psychiatrii. Całkowite finansowanie projektu wynosi 3 294 862 zł, w tym 116 632 zł dla UMW. Badania potrwają 48 miesięcy.

Projekt dotyczy mechanizmów immunologicznych związanych z rozwojem deficytów poznawczych i choroby Alzheimera. Naukowcy będą analizować, w jaki sposób dysfunkcje obwodowych komórek odpornościowych oraz zaburzenia wrodzonej i nabytej odpowiedzi immunologicznej mogą wpływać na pogarszanie się funkcji poznawczych u kobiet i mężczyzn.

Badania obejmą grupę 200 osób powyżej 55. roku życia: osoby zdrowe poznawczo, osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi oraz pacjentów z chorobą Alzheimera. Zespół będzie badał m.in. poziomy cytokin i chemokin, ekspresję genów odpowiedzialnych za nieswoistą odpowiedź odpornościową oraz markery wyczerpania limfocytów T.

Wyniki projektu mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia związku między stanem zapalnym, infekcjami, odpornością i spadkiem funkcji poznawczych. W dłuższej perspektywie mogą też wspierać rozwój wcześniejszej diagnostyki, terapii spersonalizowanych oraz nowych strategii leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera.

OPUS: sztuczna inteligencja w diagnostyce jaskry

Finansowanie w konkursie OPUS otrzymał także projekt pt. „Wielomodalny agent AI do diagnostyki jaskry, prognozowania progresji i wsparcia decyzji klinicznych”. Liderem projektu jest Politechnika Wrocławska, a partnerem Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Ze strony UMW projekt koordynuje dr hab. Patrycja Krzyżanowska-Berkowska z Katedry Okulistyki. Całkowite finansowanie projektu wynosi 1 857 440 zł, w tym 537 900 zł dla UMW. Badania potrwają 48 miesięcy.

Projekt dotyczy wykorzystania sztucznej inteligencji w diagnostyce i monitorowaniu jaskry — przewlekłej choroby oczu prowadzącej do stopniowego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Jaskra często rozwija się bezobjawowo, a pacjenci zauważają problemy dopiero po znaczącej i nieodwracalnej utracie wzroku. Wczesne rozpoznanie choroby i ocena ryzyka jej progresji mają więc kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony widzenia.

Naukowcy opracują inteligentnego asystenta wspierającego lekarzy okulistów w podejmowaniu decyzji klinicznych. System będzie analizował jednocześnie różne typy danych, m.in. zdjęcia dna oka, skany struktur nerwu wzrokowego, wyniki badań pola widzenia oraz dokumentację medyczną. Na tej podstawie ma pomagać w rozpoznawaniu jaskry, prognozowaniu postępu choroby oraz wskazywaniu pacjentów szczególnie zagrożonych utratą wzroku.

Rozwiązanie może w przyszłości usprawnić pracę gabinetów okulistycznych, ułatwić wcześniejsze wdrażanie terapii oraz wspierać dobór leczenia, które będzie skuteczne i bezpieczne dla pacjenta. Projekt wpisuje się w rozwój narzędzi medycyny spersonalizowanej, wykorzystujących sztuczną inteligencję do analizy złożonych danych klinicznych.