Blisko 2,7 mln zł na dwa projekty UMW

Dwa projekty Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu otrzymały finansowanie w programie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”. Łączna kwota przyznanego wsparcia wynosi niemal 2,7 mln zł. Projekty dotyczą opracowania nowej platformy immunoterapii agresywnych klinicznie nowotworów złośliwych skóry oraz skutecznego przekazywania wiedzy naukowej dzieciom i młodzieży.

W ramach programu finansowane są przedsięwzięcia badawcze, których wyniki mogą odpowiadać na istotne potrzeby społeczne i gospodarcze.

VirODerm: nowa platforma immunoterapii nowotworów skóry

Celem projektu jest opracowanie i przetestowanie nowej generacji wirusów onkolitycznych jako platformy immunoterapii dla pacjentów z agresywnymi klinicznie nowotworami złośliwymi skóry, w tym czerniakiem, rakiem z komórek Merkla oraz rakiem płaskonabłonkowym.

Badania są skierowane przede wszystkim do grupy pacjentów, u których standardowe leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów, którzy nie kwalifikują się do terapii systemowej lub muszą ją przerwać z powodu działań niepożądanych. Projekt ma odpowiadać na potrzebę opracowania nowych metod leczenia, łączących skuteczne działanie miejscowe z pobudzeniem odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Naukowcy opracują dwa typy rekombinowanych wirusów onkolitycznych, opartych na wirusie opryszczki HSV-1 oraz wirusie Vaccinia. Zmodyfikowane wirusy mają bezpośrednio niszczyć komórki nowotworowe, ułatwiać komórkom układu odpornościowego przenikanie do guza oraz przebudowywać jego immunosupresyjne mikrośrodowisko. Ich zadaniem będzie także uruchamianie swoistej odpowiedzi przeciwnowotworowej.

– Najbardziej innowacyjnym elementem projektu VirODerm jest połączenie w ramach jednej platformy opartej na zmodyfikowanych wirusach onkolitycznych trzech uzupełniających się mechanizmów: bezpośredniego niszczenia komórek nowotworowych, miejscowej aktywacji odpowiedzi immunologicznej oraz przebudowy macierzy pozakomórkowej guza. Odróżnia to VirODerm od rozwiązań opartych przede wszystkim na samej onkolizie albo na zastosowaniu pojedynczego czynnika immunostymulującego. Platforma jest rozwijana z myślą o czerniaku, raku płaskonabłonkowym skóry i raku z komórek Merkla, a więc nowotworach różniących się biologicznie i klinicznie – wyjaśnia prof. Jakub Siednienko.

Projekt obejmie projektowanie, produkcję i walidację zmodyfikowanych wirusów, a następnie badania na liniach komórkowych, materiale z biopsji zakwalifikowanych pacjentów oraz w modelach zwierzęcych. Naukowcy ocenią skuteczność onkolityczną i immunologiczną opracowanych rozwiązań, ekspresję wprowadzonych genów, zmiany zachodzące w mikrośrodowisku guza oraz poziom najważniejszych markerów immunologicznych. W badaniach prowadzonych na materiale pobranym z biopsji naukowcy sprawdzą również, czy wirusy mogą wywołać odpowiedź przeciwnowotworową poza miejscem ich bezpośredniego działania oraz uruchomić pamięć immunologiczną.

Rezultatem projektu ma być kompletny pakiet danych translacyjnych dotyczących nowej generacji wirusów onkolitycznych. Będzie on stanowił podstawę do dalszego rozwoju rozwiązania w kierunku produktu leczniczego terapii zaawansowanej.

– Do dalszego rozwoju zostanie wybrany kandydat spełniający wszystkie założone kryteria: selektywnie replikujący się i powodujący skuteczną onkolizę w modelach opracowanych z materiału pochodzącego od pacjentów, efektywnie rozprzestrzeniający się w tkance guza, indukujący immunogenną śmierć komórkową oraz aktywujący komórki dendrytyczne. Konieczne będzie również wykazanie działania przeciwnowotworowego i odpowiedniego profilu bezpieczeństwa w modelach in vivo, a także potwierdzenie stabilności genetycznej konstrukcji i powtarzalności procesu jej wytwarzania. Dopiero łączne potwierdzenie skuteczności, mechanizmu działania i bezpieczeństwa uzasadni przejście do kolejnego etapu rozwoju produktu – mówi prof. Jakub Siednienko.

Projekt obejmuje także komponent edukacyjny i wdrożeniowy. We współpracy z organizacją pacjencką Sarcoma, Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym we Wrocławiu oraz Uniwersyteckim Centrum Wsparcia Badań Klinicznych zaplanowano konsultacje z pacjentami i klinicystami, przygotowanie materiałów edukacyjnych i popularyzatorskich oraz działania zwiększające świadomość na temat nowoczesnych terapii biologicznych.

Zespół będzie również korzystał ze wsparcia podmiotów specjalizujących się w standardach produkcji, systemach jakości i regulacjach związanych z wdrażaniem nowych terapii. Ma to zwiększyć gotowość projektu do dalszych prac rozwojowych.

– VirODerm jest jednocześnie pierwszym krokiem w realizacji szerszej koncepcji utworzenia na kampusie Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Uniwersyteckiego Centrum Terapii Zaawansowanych Nowotworów Skóry – komentuje prof. Piotr Donizy. – Ośrodek ma powstać na bazie działalności Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej oraz LEDTT (Laboratorium Eksperymentalnej Diagnostyki i Terapii Translacyjnych), przy ścisłej współpracy z Instytutem Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. 

– Integracja tych trzech obszarów w LEDTT pozwoli stworzyć spójną ścieżkę translacyjną: od materiału pochodzącego od pacjenta i jego charakterystyki patomorfologicznej, przez badania w spersonalizowanych modelach organ-on-chip, po ocenę skuteczności terapii wykorzystujących ADC i wirusy onkolityczne. Opracowane technologie, modele badawcze i kompetencje stworzą następnie podstawę działalności Uniwersyteckiego Centrum Terapii Zaawansowanych Nowotworów Skóry, łączącego diagnostykę, badania naukowe oraz rozwój nowych metod leczenia – mówi prof. Piotr Donizy.

Projekt VirODerm będzie realizowany pod kierownictwem prof. Jakuba Siednienki i prof. Piotra Donizego z Katedry Patologii Klinicznej i Doświadczalnej UMW kierowanej przez prof. Agnieszkę Hałoń w ramach aktualnie tworzonego Laboratorium Eksperymentalnej Diagnostyki i Terapii Translacyjnych (LEDTT) w Zakładzie Patologii Ogólnej i Doświadczalnej. Na jego realizację przyznano 1 999 690 zł, a badania potrwają 36 miesięcy.

Jak skutecznie przekazywać wiedzę młodym ludziom?

Drugi projekt będzie realizowany pod kierownictwem prof. Błażeja Misiaka z Katedry Psychiatrii UMW. Został przygotowany z udziałem Centrum Odkryć Medycznych UMW. Na jego realizację przyznano 699 930 zł, a badania potrwają 21 miesięcy.

Celem projektu jest sprawdzenie, w jaki sposób prezentować informacje i wiadomości naukowe, aby były zrozumiałe, interesujące i wartościowe dla dzieci, młodzieży oraz młodych dorosłych. Badania mają również pomóc ograniczać skalę dezinformacji, szczególnie w obszarze zdrowia i medycyny.

Pierwszy etap projektu obejmie badania wśród osób przekazujących wiedzę, między innymi naukowców, popularyzatorów i twórców internetowych zajmujących się tematyką naukową. Zespół przeanalizuje, w jaki sposób przygotowują oni materiały, z jakich źródeł korzystają, jakimi kanałami docierają do odbiorców oraz w jaki sposób rozpoznają ich potrzeby i zwyczaje. Badacze sprawdzą również, jak wyniki badań naukowych są przekształcane w treści publikowane w internecie, mediach społecznościowych, materiałach drukowanych i innych kanałach komunikacji.

Druga część projektu zostanie skierowana do dzieci, młodzieży i młodych dorosłych. Naukowcy przeanalizują, z jakich źródeł młodzi ludzie czerpią wiedzę, jakie treści uznają za atrakcyjne, interesujące i wiarygodne oraz jakie elementy języka i sposobu prezentacji utrudniają im odbiór informacji.

– Sposób, w jaki młodzi ludzie odbierają, interpretują i oceniają informacje, może mieć istotne znaczenie dla ich przekonań, decyzji i zachowań, również tych związanych ze zdrowiem i zdrowiem psychicznym. W świecie, w którym wiedza naukowa konkuruje o uwagę z ogromną liczbą treści o bardzo różnej wiarygodności, samo przekazywanie faktów może być niewystarczające. Chcemy sprawdzić, jakie cechy komunikacji sprawiają, że przekaz naukowy jest zrozumiały, angażujący i wiarygodny, a jednocześnie zwiększa odporność młodych odbiorców na dezinformację – wyjaśnia prof. Błażej Misiak.

Wyniki badań mają pomóc określić, jak przygotowywać materiały naukowe, aby były bardziej przystępne i skuteczne. Pozwoli to nie tylko zwiększać poziom wiedzy, lecz także ograniczać podatność młodych odbiorców na fałszywe informacje.

Na podstawie wyników powstanie dokument dobrych praktyk przeznaczony dla nauczycieli, naukowców, dydaktyków, popularyzatorów wiedzy oraz innych osób zajmujących się komunikacją naukową. Będzie to praktyczny przewodnik dotyczący skutecznego i efektywnego przekazywania wiedzy dzieciom, młodzieży i młodym dorosłym.

Rekomendacje zostaną przedstawione podczas konferencji naukowej, a następnie sprawdzone w praktyce w wybranym podmiocie, na przykład w szkole. Pozwoli to ocenić skuteczność zaproponowanych rozwiązań oraz sprawdzić, czy pomagają one zwiększać poziom wiedzy i ograniczać dezinformację. W razie potrzeby dokument zostanie zaktualizowany na podstawie wyników pilotażu.

Projekt ma mieć szerokie zastosowanie w edukacji, zarówno na poziomie ogólnopolskim, jak i regionalnym oraz lokalnym. Planowana jest również współpraca z podmiotami działającymi w otoczeniu społeczno-gospodarczym, aby wyniki badań mogły dotrzeć do jak największej liczby odbiorców.

Oba projekty zostały przygotowane i złożone przy wsparciu Sekcji Pozyskiwania Projektów Centrum Zarządzania Projektami UMW. 

Fot. Archiwum UMW