Cyfrowe wsparcie pacjenta przed zabiegiem

Jak przygotować się do planowanego zabiegu, które leki przyjąć, a które odstawić, jakie badania wykonać i co zabrać do szpitala? Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW) opracowuje cyfrowe rozwiązanie, które ma pomóc pacjentom lepiej przygotować się do planowanych procedur medycznych. Narzędzie będzie testowane w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu (USK), początkowo na oddziałach kardiologicznych. Projekt został zakwalifikowany do finansowania w programie „Doktorat wdrożeniowy 2026”.

Narzędzie powstaje na UMW we współpracy z ekspertami Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego oraz Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Łączy perspektywę kliniczną z wiedzą z zakresu bezpieczeństwa pacjenta, organizacji ochrony zdrowia i technologii cyfrowych. Po opracowaniu zostanie wdrożone i ocenione w USK.

Projekt odpowiada na problemy obserwowane w codziennej praktyce klinicznej. Pacjenci otrzymują informacje dotyczące przygotowania do procedury, ale po powrocie do domu nie zawsze pamiętają wszystkie zalecenia lub wiedzą, jak zastosować je w swojej sytuacji.

Informacja dopasowana do pacjenta

Podstawą rozwiązania ma być spersonalizowany system ekspercki, uwzględniający m.in. potrzeby zdrowotne pacjenta, stosowane przez niego leki i rodzaj planowanej procedury. 

Pierwszym miejscem wdrożenia będą oddziały kardiologiczne USK realizujące planowe procedury diagnostyczne i zabiegowe.

– W codziennej praktyce klinicznej obserwujemy, że pacjenci nie zawsze prawidłowo przygotowują się do planowych procedur, mimo że wcześniej otrzymali od personelu szczegółowe informacje. Dotyczy to m.in. właściwego przygotowania na czczo, wykonania wymaganych badań i przygotowania dokumentacji, a także prawidłowego przyjmowania leków przed procedurą. Jest to szczególnie istotne w przypadku pacjentów kardiologicznych, którzy często przyjmują leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe, hipotensyjne czy beta-blokery i nie zawsze wiedzą lub nie pamiętają, czy przed konkretnym zabiegiem należy je odstawić, zmienić dawkowanie czy kontynuować ich przyjmowanie – mówi dr hab. Katarzyna Lomper z Instytutu Chorób Serca USK, opiekunka merytoryczna projektu ze strony szpitala.

Od prototypu do rozwiązania używanego w szpitalu

Najpierw zespół przeanalizuje, jak obecnie wygląda przygotowanie pacjentów do planowanych procedur, gdzie pojawiają się problemy i czego powinno wymagać nowe narzędzie. Na tej podstawie powstanie jego prototyp.

Pierwsze testy zostaną przeprowadzone z udziałem około 30 pacjentów i 10 przedstawicieli personelu medycznego. Po pilotażu i wprowadzeniu niezbędnych zmian wersja docelowa zostanie wdrożona i oceniona z udziałem co najmniej 100 pacjentów i 20 przedstawicieli personelu.

Istotną częścią prac będzie również sposób przekazywania pacjentom zaleceń i dostosowania ich do konkretnej sytuacji.

– Zwykła strona internetowa lub elektroniczna ulotka przekazuje wszystkim pacjentom zasadniczo te same informacje, natomiast system ekspercki ma dostarczać „skrojone” pod konkretnego pacjenta, kompletne i precyzyjne instrukcje odnoszące się do jego sytuacji i konkretnej procedury medycznej. Można go porównać do „interaktywnego przewodnika”, który prowadzi pacjenta przez proces przygotowania do zabiegu i przedstawia właściwe informacje w odpowiednim momencie. Treści mogą być prezentowane w różnych formach – tekstu, dźwięku, obrazu lub wideo – zależnie od potrzeb odbiorcy – wyjaśnia dr hab. Andrzej Dudek, prof. UEW, odpowiedzialny za rozwój części cyfrowej projektu.

Przy projektowaniu rozwiązania mają być uwzględniane m.in. wiek i stan zdrowia pacjentów, możliwe trudności poznawcze oraz różny poziom kompetencji cyfrowych. Narzędzie będzie następnie udoskonalane na podstawie pilotażu i opinii użytkowników. Projekt zakłada również możliwość zastosowania modelu językowego, który mógłby ułatwić korzystanie z systemu i pozwolić pacjentowi komunikować się z nim w naturalnym języku. Narzędzie mogłoby także podpowiadać kolejne kroki i zadawać pytania pomocnicze.

W przygotowanie projektu do programu „Doktorat wdrożeniowy 2026” była zaangażowana również dr Agnieszka Siennicka z Zakładu Innowacji w Ochronie Zdrowia UMW, która ma doświadczenie w przygotowaniu i realizacji doktoratów wdrożeniowych oraz projektów dotyczących wdrażania innowacji cyfrowych w medycynie.

– Szczególnie cenne jest dla mnie to, że rozwiązanie powstaje i będzie wdrażane bezpośrednio w publicznym szpitalu, przy współpracy specjalistów z UMW, USK i Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Taki model pokazuje, że innowacje cyfrowe mogą być nie tylko tworzone dla ochrony zdrowia, ale również rozwijane wspólnie z jej przedstawicielami i wdrażane tam, gdzie mają realnie służyć pacjentom. To ważne także z punktu widzenia dostępności nowych rozwiązań w systemie publicznym – mówi dr Agnieszka Siennicka, prodziekan ds. rozwoju Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW.

Jak sprawdzić, czy rozwiązanie działa?

Kluczowym elementem projektu będzie naukowa ocena skuteczności rozwiązania – nie tylko jego użyteczności, lecz także wpływu na bezpieczeństwo pacjenta i organizację opieki.

– Najważniejszym efektem byłoby wykazanie, że rozwiązanie rzeczywiście zmniejsza liczbę błędów w przygotowaniu pacjentów i odroczeń procedur możliwych do uniknięcia. Równie istotne będzie zwiększenie wiedzy pacjentów i ich zdolności do prawidłowego stosowania zaleceń, przy jednoczesnym zmniejszeniu lęku i stresu przed procedurą. Z perspektywy szpitala szczególnie cenny będzie także efekt organizacyjny: bardziej przewidywalny proces przygotowania, mniejsza liczba interwencji wyjaśniających ze strony personelu i bardziej jednolity standard komunikacji z pacjentem – mówi dr hab. Łukasz Rypicz, prof. UMW, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW.

Badania będą prowadzone przed wdrożeniem i po jego wprowadzeniu. Zespół porówna również pacjentów korzystających z rozwiązania z osobami przygotowywanymi w dotychczasowy sposób. Pozwoli to ocenić nie tylko użyteczność narzędzia, ale przede wszystkim jego wpływ na proces przygotowania do zabiegu.

Jeśli wyniki potwierdzą skuteczność rozwiązania, zespół sprawdzi możliwość wykorzystania go przy innych procedurach i na kolejnych oddziałach. Od początku zakłada się, że będzie można je dostosować do innych obszarów opieki.

Najważniejszy będzie jednak rzeczywisty wpływ na pacjenta: lepsze przygotowanie do procedury, mniejsza niepewność i lepsze zrozumienie zaleceń. Technologia ma wspierać relację pacjenta z personelem medycznym, a nie ją zastępować.