Doborowe oddziały w bitwie o prawdę

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu znalazł się w gronie uczelni tworzących Naukowy Think Tank Polskiej Agencji Prasowej. 15 września w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Warszawie podpisano porozumienie o współpracy między resortem nauki, PAP oraz uczelniami i instytucjami naukowymi. W imieniu UMW podpisał je rektor prof. Piotr Ponikowski.

Naukowy Think Tank PAP ma być stałą platformą współpracy środowiska akademickiego z Polską Agencją Prasową. Połączy potencjał badawczy uczelni i instytucji naukowych z doświadczeniem redakcyjnym, standardami weryfikacji informacji oraz możliwościami multimedialnymi i dystrybucyjnymi PAP. Jednym z głównych założeń jest wyprowadzenie wiedzy naukowej poza tradycyjny obieg ekspercki i przełożenie jej na język współczesnych mediów – bez rezygnacji z rzetelności i jakości merytorycznej.

O znaczeniu takiej współpracy mówił podczas inauguracji Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego. Zwrócił uwagę na zmiany, jakie zaszły w sposobie funkcjonowania mediów i odbioru informacji. Tempo komunikacji, walka o uwagę odbiorcy oraz łatwość rozpowszechniania niesprawdzonych treści sprawiają, że rzetelnej wiedzy coraz trudniej przebić się do debaty publicznej. Nauka – wymagająca czasu, namysłu i krytycznej analizy – konkuruje dziś z przekazami znacznie prostszymi i bardziej atrakcyjnymi, ale często pozbawionymi podstaw naukowych.

Minister podkreślił, że właśnie dlatego potrzebne jest połączenie potencjału polskiej nauki z możliwościami mediów.

– W bitwie o prawdę wystawiamy doborowe oddziały. Projekt połączy potencjał polskiej nauki z siłą Polskiej Agencji Prasowej – mówił Marcin Kulasek, dziękując uczelniom i instytucjom zaangażowanym w powstanie Think Tanku.

Na komplementarny charakter współpracy naukowców i mediów zwrócił uwagę Marek Błoński, dyrektor generalny Polskiej Agencji Prasowej. Uczelnie są źródłem eksperckiej, zweryfikowanej wiedzy, natomiast rolą PAP jest nadanie jej formy, która pozwoli rzetelnie, a jednocześnie przystępnie tłumaczyć odbiorcom coraz bardziej złożony świat.

Błoński podkreślał, że w walce z dezinformacją nie wystarczy reagować na kolejne nieprawdziwe przekazy. Równie ważne jest aktywne wypełnianie przestrzeni informacyjnej treściami, którym odbiorcy mogą zaufać.

– Naukowcy mają zweryfikowaną, ekspercką wiedzę, a PAP wie, jak ją redagować i dystrybuować. Musimy kompetentnie i przystępnie tłumaczyć ludziom świat – mówił Marek Błoński.

W imieniu środowiska akademickiego głos zabrał prof. Robert Olkiewicz, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego. Wskazywał, że jednym z powodów zaangażowania uczelni w projekt jest potrzeba wspólnego przeciwdziałania dezinformacji. Uczelnie dysponują ekspercką wiedzą, jednak jej skuteczne przekazywanie poza środowisko naukowe nie jest łatwym zadaniem. Dlatego – jak zaznaczył – doświadczenie dziennikarzy w komunikowaniu skomplikowanych zagadnień ma dla naukowców dużą wartość.

Rektor UWr odniósł się także do wyzwań związanych z cyberbezpieczeństwem, rozwojem nowych technologii i sztucznej inteligencji. Podkreślił, że technologie nie mogą zastępować krytycznego myślenia. Jednym z zadań uczelni jest przygotowanie studentów do odpowiedzialnego korzystania z nowych narzędzi, w tym rozwijanie umiejętności analizy informacji, krytycznej oceny źródeł i rozpoznawania dezinformacji.

UMW: rzetelność i walka z dezinformacją medyczną

Prof. Piotr Ponikowski, rektor UMW, przypomniał podczas inauguracji o działaniach uczelni związanych z przeciwdziałaniem dezinformacji medycznej. Kilka miesięcy temu UMW wspólnie z firmą Mediaboard opublikował raport poświęcony temu zjawisku, a obecnie rozwija Obserwatorium Dezinformacji Medycznej, w ramach którego powstał Barometr dezinformacji medycznej. Rektor zwrócił uwagę na ogromną liczbę publikacji zawierających nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje dotyczące zdrowia, co potwierdzają prowadzone przez UMW analizy.

Barometr pozwala regularnie monitorować skalę i dynamikę dezinformacji medycznej, identyfikować dominujące narracje oraz wychwytywać potencjalne źródła kryzysów informacyjnych. Wyniki monitoringu będą publikowane co kwartał. Doświadczenia te wpisują się w jeden z ważnych dla UMW obszarów działalności Naukowego Think Tanku PAP – zdrowie i jakość informacji medycznej.

Prof. Ponikowski zwrócił również uwagę, że idea Think Tanku – opieranie przekazu na faktach i wiarygodnej wiedzy – jest spójna z wartościami zapisanymi w strategii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

– Usłyszeliśmy dziś o wiedzy opartej na faktach. Myślę, że jako lekarze doskonale to rozumiemy. Rzetelność to słowo, które wpisaliśmy w strategię naszej uczelni. Zidentyfikowaliśmy problem dezinformacji w medycynie i stworzyliśmy Barometr dezinformacji medycznej. Chcemy brać udział w walce z dezinformacją w medycynie – powiedział prof. Piotr Ponikowski.

Doświadczenia UMW w monitorowaniu dezinformacji medycznej mogą być wykorzystane w pracach Naukowego Think Tanku PAP. Wokół konkretnych zagadnień będą powstawały zespoły wykorzystujące specjalizacje poszczególnych ośrodków i ekspertów. Dzięki temu w poszczególne przedsięwzięcia będą angażowane uczelnie dysponujące wiedzą i doświadczeniem odpowiadającymi danemu problemowi.

Wśród głównych obszarów działalności Think Tanku – obok zdrowia i dezinformacji – znalazły się sztuczna inteligencja i nowe technologie, bezpieczeństwo informacyjne i poznawcze, gospodarka, przemiany społeczne oraz popularyzacja polskiej nauki.

Efektem prac mają być raporty i analizy, rekomendacje, komentarze eksperckie, debaty oraz projekty edukacyjne i popularyzatorskie. Wiedza naukowa ma być prezentowana nie tylko w tradycyjnej formie tekstowej. Przy wykorzystaniu zaplecza PAP będą powstawać również materiały wideo i audio, podcasty, grafiki, transmisje oraz krótkie formaty przygotowywane z myślą o platformach społecznościowych. Celem jest dotarcie z wiedzą naukową również do osób, które na co dzień nie korzystają z publikacji naukowych, przy zachowaniu standardów dotyczących źródeł, weryfikacji informacji i jakości merytorycznej.

Naukowy Think Tank PAP, obok Uniwersytetu Medycznego im Pastów Śląskich we Wrocławiu, tworzą: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Wrocławski, Polska Akademia Nauk oraz Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Partnerem instytucjonalnym projektu jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.