Dr Tryczyk w gronie miejskich stypendystów

Dr Mirosław Tryczyk z Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu otrzymał stypendium Prezydenta Wrocławia w dziedzinie literatury. Wsparcie przyznano na realizację projektu literackiego „Breslauer bermudzki”.

„Breslauer bermudzki” ma być reportażem non-fiction o Wrocławiu lat 90. – mieście czasu transformacji, społecznych napięć i gwałtownych przemian. Dr Tryczyk chce opowiedzieć tę historię przez losy ludzi, którzy mieszkali wtedy przede wszystkim na Nadodrzu i Przedmieściu Oławskim, czyli w rejonach określanych przez lata jako wrocławski Trójkąt Bermudzki. W centrum reportażu znajdą się dzisiejsi czterdziesto- i pięćdziesięciolatkowie, którzy dorastali w tamtych realiach.

Motywem przewodnim projektu ma być „Nasza klasa” Jacka Kaczmarskiego – pieśń o szkolnych znajomych, których losy rozchodzą się pod wpływem historii, polityki i osobistych wyborów.

– Chciałbym pokazać portret współczesnych pięćdziesięciolatków i czterdziestoparolatków, którzy dorastali we Wrocławiu w latach 90., w czasie transformacji ustrojowej, w latach trudnych dla Polski ze względów społecznych, politycznych i ekonomicznych, ale też po prostu ludzkich – mówi dr Mirosław Tryczyk. – To będzie opowieść o klimacie Wrocławia z tamtych lat, o przestępczości, która wtedy była bardzo widoczna, ale też o tym, jak ludzie z trudnych dzielnic wyszli, jak żyją dzisiaj, jak potoczyły się ich losy i kim są.

Dla autora projekt ma również wymiar osobisty. Dr Tryczyk urodził się we Wrocławiu i w latach 90. mieszkał na Nadodrzu. Chce opisać tamten czas także z własnej perspektywy i z perspektywy swoich przyjaciół. Reportaż będzie oparty na rozmowach, wywiadach i indywidualnych historiach. Pojawi się w nim także szerszy kontekst miejski: powódź, przemiany społeczne, głośne wydarzenia kryminalne oraz napięcia obecne wśród młodzieży tamtego czasu.

Tłem opowieści będą również rozwijający się wówczas ruch skinheadowski oraz środowiska alternatywne, odwołujące się m.in. do tradycji Pomarańczowej Alternatywy. Stypendium pozwoli autorowi przede wszystkim zebrać materiały i przygotować pierwszą wersję reportażu.

– Cieszę się z tego stypendium, bo komisja była złożona z ekspertów – profesorów, literaturoznawców, działaczy kulturalnych i dyrektorów instytucji. To dla mnie ważne, że pomysł został doceniony – mówi dr Mirosław Tryczyk.

Dr Mirosław Tryczyk jest pisarzem, filozofem, reporterem i badaczem Zagłady. Od ponad dekady zajmuje się badaniem ludobójstw, współpracował m.in. z Żydowskim Instytutem Historycznym w Warszawie, Komisją Rabiniczną do spraw Cmentarzy oraz Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. W swojej pracy literackiej, badawczej i edukacyjnej podejmuje tematy pamięci, odpowiedzialności, przemocy, dialogu oraz mierzenia się z trudną historią.

Jest autorem książek poświęconych historii Zagłady Żydów, w tym reportażu „Drzazga. Kłamstwa silniejsze niż śmierć”, który był nominowany do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za najlepszy reportaż literacki, znalazł się w finale Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus oraz w finale Nagród Newsweeka im. Teresy Torańskiej.

W 2025 roku dr Tryczyk został odznaczony honorowym medalem „Powstanie w Getcie Warszawskim”, przyznawanym osobom zasłużonym dla pamięci o historii Żydów w czasie II wojny światowej i Zagłady, dialogu polsko-żydowskiego oraz przeciwdziałania antysemityzmowi, nacjonalizmowi i innym postawom wymierzonym w mniejszości.

Na UMW prowadzi zajęcia z etyki lekarskiej. Jak podkreśla, jego praca dydaktyczna łączy się z doświadczeniem badawczym i społecznym – w obu ważny jest szacunek wobec drugiego człowieka.

– Prowadzę zajęcia z etyki lekarskiej i uczę studentów dialogu. Rozmawiamy na trudne tematy, bo taka postawa buduje zdolność zdroworozsądkowego, sprawiedliwego osądu sytuacji, który jest bardzo potrzebny przyszłym lekarzom – opowiada dr Mirosław Tryczyk. – Lekarz musi próbować ratować życie człowieka bez względu na jego rasę, narodowość, poglądy polityczne, religię czy orientację seksualną. Powołaniem lekarza jest szacunek dla życia i ochrona życia w każdej postaci.

Stypendia Prezydenta Wrocławia są jedną z form miejskiego wsparcia kultury. Uruchomiony w 2020 roku program obejmuje twórców związanych z Wrocławiem, realizujących autorskie projekty w dziedzinie literatury, muzyki, teatru, filmu, sztuk wizualnych i tańca.

W 15. edycji złożono 181 wniosków. Komisja Stypendialna wytypowała 16 laureatów, którzy otrzymają po 2500 zł brutto miesięcznie od 1 lipca do 31 grudnia 2026 roku. W dziedzinie literatury wyróżniono dr. Mirosława Tryczyka za projekt „Breslauer bermudzki” oraz Szymona Birę za projekt „Nie wydostaniecie się z tej opowieści”.

Fot.: Krzysztof Ćwik