Empatia w praktyce

Czy tę samą diagnozę można przekazać na kilka sposobów? I czy to, jak mówimy, bywa równie ważne jak to, co mówimy? Podczas warsztatów z komunikacji słuchacze przekonali się, że różnice osobowościowe realnie wpływają na sposób prowadzenia rozmowy – także tej najtrudniejszej, w relacji lekarz–pacjent.

Punktem wyjścia była aplikacja Empatyzer – innowacyjne narzędzie oparte na modelu Wielkiej Piątki, wykorzystywane dziś głównie w środowiskach biznesowych jako wirtualna trenerka komunikacji. Tym razem stało się pretekstem do głębszej refleksji: jak rozmawiać, by być zrozumianym? Jak budować zaufanie? Jak nie zgubić człowieka w natłoku informacji medycznych?

Różnimy się bardziej, niż myślimy

Uczestnicy z dużym zaangażowaniem rozwiązywali testy osobowościowe, analizowali wyniki i – co najważniejsze – konfrontowali je z własnymi doświadczeniami. Dla wielu było to pierwsze tak konkretne spojrzenie na własny styl komunikacji: reakcje w stresie, sposób argumentowania, potrzebę szczegółów albo – przeciwnie – syntetycznych informacji.

Dyskusja szybko zeszła na grunt medyczny. Czy pacjent o analitycznym umyśle oczekuje tabel i konkretów, a ten bardziej lękowy – przede wszystkim spokoju i poczucia bezpieczeństwa? Czy osoba o większym nasileniu ekstrawersji potrzebuje rozmowy, a jej przeciwieństwo, tak zwany "introwertyk" – przestrzeni i czasu do namysłu?

– W medycynie nie przekazujemy wyłącznie danych. Przekazujemy informacje człowiekowi – a każdy człowiek odbiera je inaczej. Jeśli lekarz rozumie różnice osobowościowe, może tę samą diagnozę wyjaśnić w sposób dostosowany do pacjenta, nie zmieniając treści, ale zmieniając formę – podkreśla dr hab. Agnieszka Siennicka, prof. UMW, prodziekan ds. rozwoju Wydziału Nauk o Zdrowiu.

Jak zaznacza, właśnie w tym tkwi potencjał narzędzia: nie w zastępowaniu relacji, lecz w jej wzmacnianiu. 

– Empatii można się uczyć. To kompetencja, którą da się rozwijać świadomie – poprzez poznanie siebie i zrozumienie, że inni mogą myśleć i reagować zupełnie inaczej niż my.
 

Od korporacji do gabinetu?

Empatyzer, funkcjonujący dziś jako system AI wspierający komunikację w zespołach i organizacjach, był również przedmiotem pracy magisterskiej o charakterze wdrożeniowym realizowanej na Wydziale Nauk o Zdrowiu. Badania dotyczyły możliwości wykorzystania narzędzia w kształceniu kompetencji komunikacyjnych.

Podczas warsztatów uczestnicy zastanawiali się, jak takie rozwiązanie mogłoby wspierać przyszłych lekarzy. Czy świadomość własnego stylu komunikacji pomaga unikać nieporozumień? Czy znajomość typów osobowości pacjentów może zwiększać skuteczność zaleceń terapeutycznych? Wnioski z rozmów były jednoznaczne: technologia nie zastąpi rozmowy, ale może nauczyć, jak prowadzić ją mądrzej.
 

Najpierw zrozum siebie

Atmosfera zajęć daleka była od wykładowej formalności. Były momenty zaskoczenia, śmiechu, ale też refleksji. Niektóre wyniki testów potwierdzały intuicje, inne skłaniały do przewartościowań. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że największą wartością było uświadomienie sobie, jak bardzo różnorodność osobowości wpływa na codzienne relacje – nie tylko zawodowe.

Bo skuteczna komunikacja zaczyna się od samoświadomości. A ta, jak pokazują warsztaty, może stać się pierwszym krokiem do budowania bardziej uważnej, partnerskiej relacji z pacjentem.

W świecie, w którym medycyna dysponuje coraz doskonalszą diagnostyką, słowo wciąż pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi pracy lekarza. I – jak się okazuje – także ono wymaga ćwiczeń.

Składamy serdeczne podziękowania dr hab. Agnieszce Siennickiej, prof. UMW, Prodziekan ds. Rozwoju Wydziału Nauk o Zdrowiu, za inspirujące prowadzenie warsztatów i życzliwą współpracę.