Erasmus+ o zdrowiu i fake newsach

Jak rozpoznać fałszywe informacje o zdrowiu? Dlaczego dezinformacja medyczna rozprzestrzenia się tak szybko? I jak mówić o zdrowiu publicznym, aby wzmacniać zaufanie do wiedzy naukowej, a nie powielać mity? Właśnie wokół tych pytań koncentrowała się część stacjonarna międzynarodowego programu Blended Intensive Programme „Public Health and Health Literacy in the Age of Medical Misinformation and Infodemics”, finansowanego ze środków programu Erasmus+, która odbyła się w dniach 18–22 maja 2026 r. na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu.

Wydarzenie, organizowane przez Wydział Nauk o Zdrowiu UMW, wpisało się w główną oś prowadzonej na uczelni w 2026 roku kampanii społecznej „Zdrowiej wiedzieć”. Jej celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej dezinformacji medycznej, rozwijanie kompetencji zdrowotnych oraz wzmacnianie umiejętności krytycznej oceny treści związanych ze zdrowiem, które codziennie docierają do nas z mediów, internetu i platform społecznościowych.

Program zgromadził studentów kierunków związanych z naukami o zdrowiu z różnych krajów Europy. Uczestnicy najpierw realizowali część online, a następnie spotkali się we Wrocławiu, by wspólnie pracować nad praktycznymi rozwiązaniami z zakresu edukacji zdrowotnej, komunikacji społecznej i przeciwdziałania infodemii. Szczególne znaczenie miała praca w zespołach międzynarodowych, dzięki której studenci mogli spojrzeć na problem dezinformacji medycznej z perspektywy różnych systemów ochrony zdrowia, kultur komunikacji i doświadczeń społecznych.

– Przy projektowaniu BIP zależało nam nie tylko na przekazaniu wiedzy, lecz także na stworzeniu sytuacji, w której studenci mogą przećwiczyć uważność na odbiorcę. W zdrowiu publicznym sama poprawność merytoryczna nie wystarcza, jeśli komunikat nie trafia do ludzi z ich pytaniami, obawami i codziennymi nawykami. Dlatego tak ważne było dla nas łączenie perspektywy akademickiej z praktyką rozmowy o zdrowiu w sposób odpowiedzialny i zrozumiały – podkreśla dr Alicja Basiak-Rasała z Zakładu Badań Populacyjnych i Profilaktyki Chorób Cywilizacyjnych, organizatorka i koordynatorka wydarzenia oraz koordynatorka wydziałowa programu Erasmus+.

W trakcie programu omawiano m.in. mechanizmy powstawania i rozpowszechniania fałszywych przekazów zdrowotnych, znaczenie fact-checkingu, rolę nowych technologii i sztucznej inteligencji w medycynie, a także sposoby budowania odporności informacyjnej społeczeństwa. Uczestnicy analizowali, jak odróżniać informacje oparte na dowodach naukowych od treści zmanipulowanych, emocjonalnych lub pseudonaukowych. Ważnym elementem zajęć była także refleksja nad odpowiedzialną komunikacją – taką, która nie tylko przekazuje wiedzę, ale również buduje zaufanie i pomaga podejmować bezpieczne decyzje zdrowotne.

W projekt zaangażowani byli eksperci reprezentujący różne obszary zdrowia publicznego, edukacji zdrowotnej, komunikacji i nowych technologii. Zajęcia prowadzili m.in. dr Agnieszka Siennicka, dr Dorota Sikora, dr Dagmara Gaweł-Dąbrowska, prof. UMW, dr Andrzej Jarynowski, dr Jolanta Grzebieluch, dr Janina Kulińska, dr Monika Wójta-Kempa oraz dr Alicja Basiak-Rasała. W programie znalazło się również wystąpienie Roberta Otoka, dyrektora ASPHER, dotyczące profesjonalizacji kadr zdrowia publicznego i wyzwań stojących przed współczesnymi systemami ochrony zdrowia.

Jednym z najważniejszych efektów tygodniowej pracy były projekty studenckie poświęcone promocji rzetelnej wiedzy zdrowotnej. Uczestnicy przygotowywali własne kampanie edukacyjne i materiały mające przeciwdziałać rozpowszechnianiu fałszywych informacji medycznych. Dzięki temu program nie ograniczał się do teorii – był przestrzenią tworzenia konkretnych narzędzi komunikacyjnych, które mogą wspierać społeczeństwo w bardziej świadomym korzystaniu z informacji o zdrowiu.

Międzynarodowy BIP pokazał, że walka z dezinformacją medyczną wymaga nie tylko wiedzy naukowej, ale również współpracy, empatii, zrozumienia mechanizmów komunikacji i umiejętności reagowania na potrzeby różnych grup społecznych. To właśnie te kompetencje są dziś kluczowe dla przyszłych specjalistów zdrowia publicznego.

Wydarzenie było również okazją do integracji studentów, wymiany doświadczeń oraz budowania międzynarodowych kontaktów naukowych i zawodowych. Jego przesłanie dobrze oddaje idea kampanii „Zdrowiej wiedzieć”: w świecie nadmiaru informacji zdrowie zaczyna się od umiejętności rozpoznawania, komu i czemu warto zaufać.