II Wrocławska Majówka Transplantacyjna

Po raz drugi Wrocław stał się miejscem spotkania środowiska transplantologicznego z całej Polski. II Wrocławska Majówka Transplantacyjna, zorganizowana przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu (USK) i Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (UMW), potwierdziła, że zapoczątkowana rok wcześniej formuła wydarzenia na stałe wpisała się w kalendarz polskiej medycyny.

O rosnącym znaczeniu spotkania świadczy skala zainteresowania. Do udziału w drugiej edycji zgłosiło się ponad 150 specjalistów – znacznie więcej niż przed rokiem, gdy do Wrocławia przyjechało blisko 100 uczestników. Wśród nich znaleźli się transplantolodzy, kardiochirurdzy, anestezjolodzy, koordynatorzy donacyjni, decydenci ochrony zdrowia, przedstawiciele instytucji centralnych oraz środowisk akademickich.

Jak podkreślają organizatorzy, pierwsza edycja pokazała, że istnieje realna potrzeba miejsca, w którym całe środowisko może rozmawiać szczerze o wyzwaniach transplantologii. Tegoroczna frekwencja to potwierdza. Wrocław staje się stałym punktem na mapie tej debaty i do dyskusji włącza się coraz szersze grono partnerów z całego kraju.

– To dla nas ogromny zaszczyt gościć we Wrocławiu wybitnych przedstawicieli polskiej transplantologii oraz ekspertów z najważniejszych ośrodków akademickich i klinicznych w kraju. Takie spotkania mają szczególną wartość, ponieważ pokazują, że rozwój nowoczesnej medycyny opiera się przede wszystkim na współpracy, wymianie doświadczeń i wspólnej odpowiedzialności za pacjentów – powiedział prof. Piotr Ponikowski, rektor Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i dyrektor Instytutu Chorób Serca USK i UMW. – Program transplantacji serca, który rozwijamy w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym, jest efektem zaangażowania wielu środowisk oraz konsekwentnie budowanego partnerstwa między specjalistami z całej Polski. Dziś stoimy przed kolejnym ważnym etapem rozwoju. Jestem przekonany, że Dolny Śląsk i Uniwersytecki Szpital Kliniczny mają potencjał, by tworzyć nowoczesne centrum kardiologii i kardiochirurgii dziecięcej. 

Jak podkreślił prof. Piotr Ponikowski, ośrodek USK i UMW dysponuje zapleczem klinicznym, doświadczonymi zespołami oraz wieloprofilowym szpitalem akademickim, który pozwala prowadzić medycynę na najwyższym poziomie. To właśnie dzięki wspólnemu zaangażowaniu wrocławscy specjaliści mogą skutecznie rozwijać transplantologię i dawać pacjentom realną szansę na nowe życie.

Witając uczestników konferencji, dyrektor USK we Wrocławiu Beata Freier zwróciła uwagę, że sukces transplantologii zależy nie tylko od doskonałości zespołów operacyjnych i donacyjnych, ale przede wszystkim od współpracy – codziennej, konsekwentnej i opartej na wspólnym celu, jakim jest ratowanie ludzkiego życia.

– Takie spotkania są niezwykle potrzebne, ponieważ pozwalają wymieniać doświadczenia, wspólnie rozmawiać o wyzwaniach i szukać najlepszych rozwiązań dla pacjentów. Za każdym sukcesem transplantologicznym stoją ludzie – lekarze, pielęgniarki, koordynatorzy, personel medyczny i administracyjny – którzy każdego dnia wykonują ogromną pracę, często niewidoczną dla opinii publicznej – podkreśliła Beata Freier, dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu. – Jednocześnie nie możemy zapominać, że dziś największym wyzwaniem nie są już techniki operacyjne czy możliwości laboratoryjne, ale zwiększenie liczby dawców. Chcemy, aby świadomość dotycząca dawstwa narządów systematycznie rosła. Drugim, równie ważnym wymiarem takich spotkań jest edukacja społeczna, szczególnie skierowana do młodych ludzi. Musimy przełamywać utrwalone przez lata stereotypy i pokazywać, że decyzja o oddaniu narządów po śmierci może uratować życie wielu pacjentów. Transplantologia jest obszarem medycyny opartym nie tylko na wiedzy i doświadczeniu lekarzy, ale również na solidarności społecznej i odpowiedzialności za innych. 

Trzy odsłony jednej rozmowy

Program drugiej edycji zbudowano wokół trzech sesji tematycznych, które prowadziły uczestników od decyzji klinicznych, przez uwarunkowania systemowe, aż po praktykę donacji narządów.

Część poranną – „Poranne dylematy kardiologów kwalifikujących do transplantacji serca" – poświęcono najtrudniejszym decyzjom poprzedzającym przeszczepienie: kwalifikacji chorego we wstrząsie kardiogennym, miejscu mechanicznego wspomagania krążenia jako pomostu do transplantacji oraz pytaniu o to, ile ośrodków transplantacji serca i wszczepiających długoterminowe wspomaganie lewej komory realnie potrzebuje Polska. Dyskutowano także o miejscu ośrodków transplantacji serca w sieci kardiologicznej oraz o perspektywach prowadzenia dużych, wieloośrodkowych badań lekowych w tej dziedzinie.

Eksperci podkreślali również, że rozwój transplantologii wymaga dziś nie tylko doskonalenia procedur medycznych, ale również sprawnej organizacji całego procesu i współpracy wielu instytucji. 

– Za każdym udanym przeszczepieniem stoją nie tylko zespoły transplantacyjne, ale również szpitale zgłaszające potencjalnych dawców, koordynatorzy transplantacyjni, służby transportowe, administracja oraz instytucje wspierające cały proces organizacyjnie i logistycznie. Dzięki ich codziennemu zaangażowaniu możemy zwiększać liczbę zgłaszanych dawców, a tym samym ratować coraz więcej pacjentów – powiedział Mateusz Rakowski, kierownik Biura ds. Transplantacji i Donacji USK we Wrocławiu, koordynator wojewódzki Poltransplantu. – Najważniejsze jest jednak to, że efekty tej pracy widzimy każdego dnia w historiach osób, które wracają do zdrowia, do swoich rodzin i codziennego życia. Tego nie da się opisać wyłącznie statystykami. Szczególne znaczenie ma również sprawna organizacja transportu narządów – zwłaszcza w transplantacjach serca, gdzie czas odgrywa kluczową rolę. Dlatego tak ważna jest współpraca z wojskiem, policją czy Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym. Dzisiejsze spotkanie jest okazją, by podziękować wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w ten proces oraz podkreślić, że nowoczesna transplantologia to prawdziwie interdyscyplinarne przedsięwzięcie.

Druga sesja – „Co zadecyduje o kierunku rozwoju donacji w Polsce?" – miała zabrać uczestników poza salę operacyjną i objęła czynniki, które realnie decydują o liczbie przeszczepień: finansowanie procedur, demografię, przemiany społeczne, dostępność kadry medycznej oraz sytuację geopolityczną. W tej części głos zabrali m.in. przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia oraz Poltransplantu, a refleksję kliniczną uzupełniono perspektywą socjologiczną.

– Silny program transplantacyjny to nie tylko rozwój nowoczesnej medycyny, ale także budowanie społecznej świadomości i odpowiedzialności. Takie spotkania jak Wrocławska Majówka Transplantacyjna mają ogromne znaczenie, ponieważ pokazują, że transplantologia jest wspólnym wysiłkiem całego środowiska akademickiego i medycznego – nie tylko jednego ośrodka czy jednego miasta, ale wszystkich uczelni medycznych w Polsce – podkreślił prof. Jarosław Czerwiński, zastępca dyrektora ds. medycznych Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji Poltransplant. – To również ważny element edukacji kolejnych pokoleń studentów, lekarzy i pracowników ochrony zdrowia. Dzisiejsza atmosfera wokół transplantologii w Polsce jest dobra i przychylna, jednak wymaga stałego wzmacniania poprzez edukację, dialog i pokazywanie realnych efektów naszej pracy. Społeczne zaufanie nie jest dane raz na zawsze – trzeba je budować każdego dnia poprzez odpowiedzialność, profesjonalizm i dobry przykład. To właśnie dzięki zaangażowaniu ludzi, którzy tworzą nowoczesną transplantologię, możemy skutecznie rozwijać tę dziedzinę i dawać pacjentom szansę na nowe życie.

Część popołudniowa – „Popołudniowy lot nad transplantacyjnym gniazdem" – to kontekst transplantacji narządów unaczynionych, w tym realnego miejsca dawstwa po zatrzymaniu krążenia (DCD) w Polsce oraz przyczyn zbyt rzadkiej kwalifikacji pacjentów do przeszczepienia nerki. Sesję zaplanowano w wyjątkowym kontekście – 60. rocznicy pierwszej polskiej transplantacji nerki od żywego dawcy – a osobne wystąpienie poświęcono doświadczeniom ośrodka, który zbudował najaktywniejszy region donacyjny w kraju.

Podczas konferencji mocno wybrzmiał także głos klinicystów, którzy zwracali uwagę, że mimo rosnącej liczby wykonywanych przeszczepień transplantologia pozostaje dziedziną wymagającą nieustannej czujności, elastyczności i dalszej pracy nad zwiększaniem liczby dostępnych dawców. 

– Transplantologia to dziedzina, która wymaga nieustannej pracy i ciągłego reagowania na zmieniającą się sytuację. Oczywiście cieszą nas kolejne rekordy i rosnąca liczba wykonywanych przeszczepień, ale za tymi statystykami stoją konkretni pacjenci oraz ogromny wysiłek wielu zespołów medycznych. Każdy rok pokazuje, że liczba dostępnych dawców jest zmienna – bywają okresy, kiedy narządów jest więcej, ale są też momenty bardzo trudne – podkreślił prof. Michał Zakliczyński, kierownik Kliniki Transplantacji Serca i Mechanicznego Wspomagania Krążenia Instytutu Chorób Serca USK we Wrocławiu. – Dlatego nie możemy mówić o pełnym sukcesie i spocząć na laurach. Wciąż potrzebujemy większej świadomości społecznej i większej akceptacji dla idei dawstwa narządów. To od tych decyzji często zależy życie pacjentów oczekujących na przeszczep. Jednocześnie rozwój technologii, w tym mechanicznych systemów wspomagania krążenia, pozwala nam skuteczniej zabezpieczać chorych w najcięższym stanie i daje im szansę na doczekanie transplantacji. Współczesna transplantologia to ogromna odpowiedzialność, ale też przykład medycyny opartej na współpracy, precyzyjnej organizacji i solidarności społecznej.

Donacja i ludzie, którzy za nią stoją

Drugą edycję wydarzenia zwieńczyło wręczenie wyróżnień osobom i zespołom zaangażowanym w proces donacji. Jak podkreślali uczestnicy, nie ma transplantologii bez donacji – za każdym przeszczepieniem stoi ktoś, kto rozpoznał potencjalnego dawcę, rozmawiał z rodziną i czuwał nad całym procesem. Wyróżnienia wręczane podczas Wrocławskiej Majówki Transplantacyjnej były więc formą podziękowania dla osób, których praca często pozostaje niewidoczna dla opinii publicznej. Ceremonia wręczenia podziękowań była wyjątkowa dzięki udziałowi Karoliny Ciesielskiej i Katarzyny Gawędy – pacjentek, które zostały poddane procedurom transplantacyjnym.

Jak same podkreślały, dla wielu pacjentów transplantacja jest nie tylko szansą na powrót do zdrowia, ale przede wszystkim na dalsze życie.

Katarzyna Gawęda, która rok temu przeszła przeszczep serca, wspomina, że początki były pełne obaw i pytań. Jesienią 2023 roku zdiagnozowano u niej niewydolność serca, a kilka miesięcy później jej stan gwałtownie się pogorszył. 

– Trafiłam do szpitala z bardzo ciężką niewydolnością serca. Doszło do wstrząsu kardiogennego i wtedy rozpoczęło się oczekiwanie na przeszczep. Na nowe serce czekałam trzy tygodnie – opowiada. Jak dodaje, najtrudniejsze było oswojenie samej myśli o transplantacji. – Na początku nie potrafiłam sobie wyobrazić, że mogę dostać serce od zmarłej osoby. Wydawało mi się to czymś nierealnym. Rozmowy z lekarzami i psychologiem pozwoliły mi jednak zrozumieć, że to była moja jedyna szansa na życie. Dziś przede wszystkim czuję ogromną wdzięczność i radość, że nadal żyję.

Tegoroczna Majówka Transplantacyjna była także okazją do podziękowania i docenienia ośrodków szczególnie zaangażowanych w rozwój transplantologii. Wyróżnione instytucje to:

• Ministerstwo Zdrowia
• Wojewoda Dolnośląski
• Marszałek Województwa Dolnośląskiego
• Marszałek Województwa Opolskiego
• Prezydent Wrocławia
• Prezydent Opola
• Lotnicze Pogotowie Ratunkowe
• Siły Powietrzne Wojska Polskiego
• Zarząd Lotnictwa Policji Głównego Sztabu Policji Komendy Głównej Policji
• Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN
• Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”
• 4. Wojskowy Szpital Kliniczny we Wrocławiu
• Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. Tadeusza Marciniaka – Centrum Medycyny Ratunkowej
• Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu
• Specjalistyczny Szpital im. dra Alfreda Sokołowskiego w Wałbrzychu
• Wojewódzkie Centrum Szpitalne Kotliny Jeleniogórskiej
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy
• Zespół Opieki Zdrowotnej w Oławie
• Specjalistyczne Centrum Medyczne Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Polanicy-Zdroju
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny we Wrocławiu Ośrodek Badawczo-Rozwojowy
• Brzeskie Centrum Medyczne
• Zespół Opieki Zdrowotnej w Nysie
• Zespół Opieki Zdrowotnej w Bolesławcu
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Jerzego Gromkowskiego we Wrocławiu
• Zespół Opieki Zdrowotnej w Kłodzku
• Regionalne Centrum Zdrowia w Lubinie Sp. z o.o.
• Regionalny Szpital Specjalistyczny „Latawiec” w Świdnicy
• Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. św. Jadwigi w Opolu
• Wielospecjalistyczny Szpital w Zgorzelcu.

Początek tradycji, która się umacnia

Druga Wrocławska Majówka Transplantacyjna potwierdza to, co rok wcześniej zapowiadali organizatorzy: że wydarzenie ma szansę co roku integrować środowisko, wyznaczać kierunki rozwoju i inspirować do działania. Rosnąca liczba uczestników oraz obecność przedstawicieli najważniejszych ośrodków i instytucji w kraju pokazują, że formuła łącząca refleksję kliniczną, systemową i edukacyjną odpowiada na realną potrzebę środowiska.

Partnerem wydarzenia była Fundacja Równik.

Fot. Tomasz Modrzejewski