Interdyscyplinarność przyszłością nauki

Poprosiliśmy naukowców UMW, którzy znaleźli się w najnowszej edycji rankingu World’s Top 2% Scientists, o wypełnienie krótkiego kwestionariusza dotyczącego głównych obszarów badawczych i osiągnięć naukowych. Wszyscy otrzymali taki sam zestaw pytań. Przedstawiamy badaczy z kategorii osiągnięć roku 2024.

Prof. Marcin Mikulewicz

1. Funkcja pełniona na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu

Dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego, kierownik Zakładu Wad Rozwojowych Twarzy, Katedra Ortodoncji i Ortopedii Szczękowej WL-S

2. Główne obszary zainteresowań badawczych

Nowoczesne biomateriały ortodontyczne, biokompatybilność i uwalnianie jonów z materiałów stomatologicznych, zrównoważony rozwój i gospodarka o obiegu zamkniętym w stomatologii, a także zastosowanie technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji w ortodoncji.

3. Dlaczego akurat ta dziedzina nauki stała się dla Pana najważniejsza?

Ortodontyczne biomateriały i technologie cyfrowe łączą naukę podstawową, inżynierię i medycynę kliniczną. Ta interdyscyplinarność umożliwia realne przełożenie badań laboratoryjnych na poprawę bezpieczeństwa pacjenta i bardziej zrównoważoną praktykę kliniczną.

4. Które ze swoich osiągnięć uważa Pan za najbardziej przełomowe lub inspirujące?

Obecnie za najbardziej przełomowe uważam opracowanie platformy SmileAhead – 26-SNP Platform for Precision Preventive Pediatric Dentistry, proponującej genetyczne profilowanie ryzyka chorób jamy ustnej u dzieci i integrację danych genomowych z modelami predykcyjnymi prewencji stomatologicznej. Projekt ten – mam nadzieję – zapoczątkuje kierunek precision dentistry, łączący genetykę, bioinformatykę i profilaktykę kliniczną. Równie istotne było wdrożenie analiz wielopierwiastkowych (ICP-OES/MS) w ocenie biokompatybilności i uwalniania jonów z aparatów ortodontycznych, a także wprowadzenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym w ortodoncji w ujęciu LCA (Life Cycle Assessment).

5. Które odkrycie, idea lub publikacja innego badacza szczególnie wpłynęły na Pana sposób myślenia o nauce?

Prace Waltera Stahela i koncepcja Circular Economy, która zainspirowała mnie do przeniesienia zasad zrównoważonego rozwoju na grunt stomatologii. Równie istotny był dorobek naukowców z dziedziny bioinżynierii materiałowej, łączących naukę o materiałach z praktyką kliniczną.

6. Jak Pana badania mogą wpływać na życie codzienne ludzi albo rozwój technologii/społeczeństwa?

Moje badania wspierają rozwój bezpieczniejszych, bardziej ekologicznych i precyzyjnych rozwiązań w ortodoncji. Pozwalają ograniczyć ekspozycję pacjentów na metale ciężkie, zmniejszyć ślad węglowy klinik oraz wprowadzać bio-based i recyklingowalne materiały do praktyki ortodontycznej.

7. Gdyby miał Pan nieograniczone zasoby i zespół, jakie badanie lub projekt chciałby Pan zrealizować?

Gdybym miał do dyspozycji nieograniczone środki finansowe oraz interdyscyplinarny zespół światowej klasy, zainicjowałbym wieloletni, globalny program badawczy pod roboczą nazwą “Bio-Ortho Circular Future Consortium (BOC-FUTURE)”, którego cel główny sformułowałbym następująco: „Stworzenie zintegrowanego, zamkniętego cyklu życia nowej generacji aparatów ortodontycznych i materiałów pomocniczych — od projektowania molekularnego i syntezy biomateriałów po degradację kontrolowaną i recykling — z równoległą analizą wpływu klinicznego, środowiskowego i społecznego.”

Efektem takiego konsorcjum byłaby nie tylko rewolucja materiałowa w ortodoncji, ale całościowy system zrównoważonego rozwoju w stomatologii – od laboratorium, poprzez klinikę, aż do końcowego procesu utylizacji. Ten projekt mógłby stanowić wzór medycyny obiegu zamkniętego (circular medicine), jednocześnie generując publikacje w czołowych czasopismach, patenty, spin-outy oraz realny wpływ na praktykę kliniczną i środowisko.

8. Jedna rada dla młodych osób, które myślą o karierze naukowej.

Nie bójcie się łączyć różnych dziedzin – przyszłość nauki leży w interdyscyplinarności, otwartości i odwadze zadawania pytań wykraczających poza utarte schematy.