Jak naprawdę czują się dzieci i nastolatki we Wrocławiu?

Na to pytanie próbuje odpowiedzieć badanie PICTURE – długofalowy projekt naukowy realizowany przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu wspólnie z Urzędem Miejskim Wrocławia, który od lat przygląda się zdrowiu mieszkańców miasta. Jedna z najnowszych analiz, obejmująca lata 2019–2023, skupia się na dzieciach i młodzieży w wieku 7–17 lat. I pokazuje obraz, który powinien nas zatrzymać na chwilę.

Codzienne dolegliwości, które przestają być „błahe”

Z perspektywy rodziców i opiekunów najczęściej zgłaszane problemy zdrowotne to te, które łatwo zbagatelizować – bo są powszechne, „zwyczajne”, wpisane w codzienność. A jednak ich skala robi wrażenie.

Bóle głowy, nawracające dolegliwości żołądkowo-jelitowe, próchnica zębów czy trudności z koncentracją i nauką dotykają bardzo dużej grupy dzieci. Szczególnie te ostatnie są niepokojące: problemy z uwagą, pamięcią i uczeniem się zgłaszał co trzeci rodzic, a ich częstość wyraźnie rosła wraz z wiekiem dziecka. To nie są pojedyncze przypadki – to trend.

Emocje, które trudno unieść w pojedynkę

Jeszcze wyraźniej rysuje się obraz zdrowia psychicznego. Ponad jedna trzecia dzieci doświadczała objawów lękowych, a podobny odsetek przejawiał wybuchy złości. Często pojawiały się też przewlekłe zmęczenie i smutek, który nie zawsze miał wyraźną przyczynę.

Objawy depresyjne lub obniżony nastrój dotyczyły około 15% badanych, a wśród nastolatków – już ponad jednej piątej. Wraz z wiekiem ryzyko takich trudności rosło. Dziewczęta częściej zmagały się z obniżonym nastrojem i lękiem, chłopcy – z impulsywnością i złością. To różne języki emocji, ale podobny ciężar.

Masa ciała to nie cała historia

Badacze sprawdzili również, czy problemy emocjonalne wiążą się z masą ciała dziecka. Okazało się, że ani nadwaga, ani otyłość, ani niedowaga nie były istotnie powiązane z występowaniem lęku, depresji czy przewlekłego zmęczenia. To ważna informacja: zdrowie psychiczne dzieci nie da się wyjaśnić jednym wskaźnikiem. Jest wynikiem wielu nakładających się czynników – biologicznych, społecznych i emocjonalnych.

Ferie zimowe: więcej niż przerwa od szkoły

W tym kontekście autorzy badania zwracają uwagę na znaczenie odpoczynku. Ferie zimowe mogą być czymś więcej niż tylko przerwą w nauce – mogą stać się prawdziwym resetem emocjonalnym. Chodzi nie tyle o wyjazdy czy atrakcje, ile o wyciszenie, obniżenie poziomu stresu i uważny, spokojny czas spędzony razem. Bez presji, bez ocen, bez pośpiechu.

Co z tego wynika?

Wyniki badania PICTURE pokazują jasno: zdrowie dzieci i młodzieży we Wrocławiu wymaga spojrzenia całościowego. Ciało i psychika są ze sobą ściśle powiązane, a problemy emocjonalne narastające wraz z wiekiem nie są „etapem, który sam minie”. To sygnał, że potrzebujemy wczesnej diagnostyki, mądrej profilaktyki i realnej współpracy między rodziną, szkołą i systemem ochrony zdrowia.

Bo za każdą statystyką stoi konkretne dziecko. I jego codzienne zmagania.