Kiedy teoria spotyka praktykę. Prawdziwy egzamin dla systemu ochrony zdrowia

Prewencja sercowo-naczyniowa należy dziś do najlepiej udokumentowanych obszarów współczesnej medycyny. Coraz bardziej precyzyjne dane epidemiologiczne, skuteczne interwencje oraz wspólne europejskie stanowisko z 2025 roku tworzą solidny fundament dla wytycznych dotyczących zapobiegania chorobom układu krążenia.

Na poziomie dowodów naukowych zdajemy egzamin z najwyższą oceną.

Znacznie trudniejsze okazuje się jednak wdrażanie wytycznych w codziennej praktyce podstawowej opieki zdrowotnej.

Kwestię skutecznego wdrażania wytycznych w podstawowej opiece zdrowotnej analizuje artykuł „From consensus to action: Implementing cardiovascular prevention guidelines in primary healthcare”, przygotowany przez międzynarodowy zespół ekspertów – z udziałem Donaty Kurpas z UMW. 

Tam, gdzie wytyczne spotykają rzeczywistość

Gabinet lekarza rodzinnego to miejsce, w którym wytyczne kliniczne spotykają się z realiami systemu ochrony zdrowia. Ograniczony czas wizyty, wielochorobowość pacjentów, obciążenia administracyjne oraz zróżnicowane kompetencje zdrowotne sprawiają, że nawet najlepiej opracowane rekomendacje wymagają dostosowania do codziennej praktyki.

Jeśli pacjent nie osiąga docelowego poziomu cholesterolu LDL czy wartości ciśnienia tętniczego, problem często nie wynika z braku skutecznych terapii. W wielu przypadkach barierą okazują się brak czasu, niewystarczająca koordynacja opieki, ograniczona interoperacyjność systemów informatycznych czy niedostateczne wsparcie organizacyjne.

Bez równości nie ma skutecznej prewencji

Autorzy publikacji podkreślają również znaczenie nierówności zdrowotnych w prewencji sercowo-naczyniowej. Migranci, mieszkańcy obszarów wiejskich i regionów defaworyzowanych oraz osoby z wielochorobowością częściej napotykają bariery w dostępie do diagnostyki i ciągłości opieki.

W tym kontekście równość w dostępie do opieki zdrowotnej staje się nie dodatkiem do strategii prewencyjnej, lecz warunkiem jej skuteczności.

Gdy nadmiar wytycznych utrudnia działanie

Paradoksalnie wyzwaniem może być również rosnąca liczba rekomendacji klinicznych. Ich coraz większa szczegółowość nie zawsze ułatwia podejmowanie decyzji w krótkiej wizycie w POZ. W praktyce lekarze potrzebują nie tylko wiedzy, lecz także jasnych priorytetów oraz narzędzi wspierających szybkie podejmowanie decyzji.

Co powinno się zmienić?

Autorzy wskazują kilka kierunków, które mogą zwiększyć skuteczność wdrażania wytycznych prewencji sercowo-naczyniowej w podstawowej opiece zdrowotnej:

• przejście od modelu „lekarz w centrum” do pracy zespołowej,
• uproszczenie i operacjonalizację wytycznych klinicznych,
• integrację narzędzi oceny ryzyka sercowo-naczyniowego (np. SCORE2) z elektroniczną dokumentacją medyczną,
• uwzględnienie społecznych determinant zdrowia w planowaniu prewencji,
• rozwój badań prowadzonych w warunkach codziennej praktyki POZ (real-world evidence).

Prewencja sercowo-naczyniowa staje się dziś jednym z najważniejszych testów dojrzałości systemu ochrony zdrowia. Od tego, czy potrafimy skutecznie przełożyć wiedzę naukową na codzienną praktykę kliniczną, zależy realna poprawa zdrowia populacji.

Przeczytaj więcej

Posłuchaj podcastu