Kod komunikacyjny depresji

Depresja to nie tylko zaburzenie nastroju, lecz także zakłócony dialog między komórkami. Najnowsze badania zainicjowane przez dr. Łukasza Zadkę z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pokazują, że pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (EVs) mogą zdradzać obecność choroby i pomagać przewidywać skuteczność leczenia. Te mikroskopijne „paczki” krążące we krwi przenoszą białka, RNA i enzymy, odzwierciedlając procesy zachodzące w mózgu.

Pęcherzyki, które niosą informacje o mózgu

W badaniu porównano próbki od 34 pacjentów z depresją i 57 osób zdrowych. EVs osób chorych były mniejsze, bardziej jednorodne i chemicznie odmienne. Zaskoczeniem było odkrycie transportera serotoniny wewnątrz pęcherzyków — w kilku izoformach, które korelowały z obrazem transportera obserwowanym w PET-MRI. To pierwszy tak precyzyjny dowód na to, że EVs mogą odzwierciedlać stan chemiczny mózgu. Jak mówi dr Zadka: „To odkrycie może otworzyć nowe drzwi w nowoczesnej psychiatrii.”

EVs jako biomarker przyszłości

Badacze zauważyli, że wyższy poziom drobnych pęcherzyków i większa ekspresja markera CD9 wiązały się z gorszą odpowiedzią na leczenie. EVs mogą więc pełnić rolę prognostyczną — wskazywać, którzy pacjenci zareagują słabiej na farmakoterapię.

Między nadzieją a technologią

Choć potencjał EVs jest ogromny, wyzwaniem pozostaje ich różnorodność, koszt izolacji i brak standaryzacji. Rozwój technologii obrazowania daje jednak podstawy do optymizmu. To początek drogi, ale pierwszy krok jest znaczący: depresja może mieć własny kod biologiczny — zapisany w pęcherzykach, które codziennie krążą w naszej krwi.

Przeczytaj więcej

Autorki i autorzy: Łukasz Zadka, Benjamin Eggerstorfer, Igor Buzalewicz, Chrysoula Vraka, Agnieszka Rusak, Godber M. Godbersen, Agnieszka Opalińska, Jakob Unterholzner, Agnieszka Ulatowska-Jarża, Cecile Philippe, Katarzyna Haczkiewicz-Leśniak, Leo R. Silberbauer, Matej Murgaš, Lukas Nics, Andreas Hahn, Marcus Hacker, Agnieszka Gomułkiewicz, Dan Rujescu, Marzenna Podhorska-Okołów, Rupert Lanzenberger, Gregor Gryglewski.

Materiał powstał na podstawie artykułu: https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.119740

Journal of Affective Disorders, 2025. Phenotyping extracellular vesicles and their serotonin transporter cargo in major depressive disorder.