Łagodne nie znaczy błahe. Dlaczego wstrząśnienie mózgu wciąż wymyka się diagnostyce

Gdy pacjent mówi: „nie czuję się jak wcześniej”

Po urazie głowy często wszystko wygląda prawidłowo.
Badanie neurologiczne nie wykazuje wyraźnych odchyleń. Tomografia komputerowa jest prawidłowa. Pacjent jest przytomny i logicznie odpowiada na pytania.

A jednak mówi: „nie czuję się jak wcześniej”.

To zdanie bywa ważniejsze niż prawidłowy wynik obrazowania. Opisuje zmianę, której nie widać na ekranie, ale którą pacjent realnie odczuwa.

Właśnie tu zaczyna się problem z łagodnym urazem mózgu.

Dlaczego wstrząśnienie mózgu bywa trudne do rozpoznania

W medycynie określenie łagodny uraz mózgu (mTBI – mild traumatic brain injury) oznacza brak rozległych uszkodzeń strukturalnych i zwykle dobre rokowanie. W praktyce jednak to określenie może być mylące.

Gdy wyniki badań są prawidłowe, łatwo uznać sprawę za zakończoną i szybko wrócić do pracy, szkoły czy treningu. Tymczasem organizm nie zawsze nadąża za taką decyzją.

W przeciwieństwie do wielu innych urazów, w wstrząśnieniu mózgu często nie widać jednoznacznych zmian w badaniach obrazowych. Problem dotyczy raczej funkcjonowania komórek nerwowych niż ich struktury.

Po urazie mogą występować m.in.:

• zaburzenia metabolizmu neuronów
• zmiany w przewodnictwie nerwowym
• zaburzenia równowagi jonowej
• reakcje zapalne w mózgu

To realne procesy biologiczne — nawet jeśli nie zawsze są widoczne w tomografii.

Czy ślina może pomóc w diagnostyce wstrząśnienia mózgu?

Nowe badania sugerują, że pomocne mogą być biomarkery obecne w ślinie.

W przeglądzie naukowym opublikowanym w Advances in Clinical and Experimental Medicine przeanalizowano ponad 400 publikacji dotyczących biomarkerów ślinowych w łagodnym urazie mózgu. Po zastosowaniu kryteriów jakościowych do analizy zakwalifikowano jednak tylko 7 badań obejmujących 361 uczestników.

Badacze opisali 57 białek, których stężenie może zmieniać się po urazie głowy. Najczęściej powtarzające się biomarkery to:

• ALOX5
• ITGB2
• ADRB2
• HRH1

Choć wyniki są obiecujące, na razie nie istnieje jeden prosty test diagnostyczny. Potrzebne są większe badania i bardziej ujednolicone metody analizy.

Wstrząśnienie mózgu nie zawsze wygląda tak samo

Badania pokazują również, że urazy sportowe i niesportowe mogą wywoływać różne reakcje biologiczne. W przypadku urazów sportowych wykrywano mniej zmienionych białek niż w urazach niesportowych.

Oznacza to, że wstrząśnienie mózgu nie jest jednym, jednolitym zjawiskiem. Reakcja organizmu zależy m.in. od:

• siły uderzenia
• mechanizmu urazu
• miejsca uderzenia
• indywidualnej reakcji organizmu

Dlatego diagnostyka musi uwzględniać zarówno subtelność zmian, jak i ich różnorodność.

Dlaczego obserwacja pacjenta jest tak ważna

Brak zmian w tomografii komputerowej nie zawsze oznacza brak konsekwencji urazu.

Dlatego w praktyce klinicznej ważne są:

• dokładny wywiad z pacjentem
• obserwacja objawów w czasie
• stopniowy powrót do aktywności

W wielu przypadkach rozmowa z pacjentem jest równie ważna jak badania diagnostyczne.

Powrót do „wcześniej”

Wstrząśnienie mózgu nie kończy się w chwili wypisu ze szpitala. Może wpływać na powrót do pracy, nauki, sportu czy prowadzenia samochodu.

Dlatego kluczowe pytanie brzmi: czy pacjent wrócił do swojego „wcześniej”?

Jeśli nie — proces zdrowienia nadal trwa.

Przeczytaj więcej

Posłuchaj podcastu