Lek z własnej krwi

Poradnia Dysfunkcji Narządu Żucia Uniwersyteckiego Centrum Stomatologicznego (UCS) przy Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu (UMW) jako jedyna w Polsce oferuje pełen komplet autologicznych terapii regeneracyjnych krwiopochodnych, wykorzystywanych w leczeniu wybranych schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych oraz mięśni głowy i szyi. Obejmuje on trzy nowoczesne, małoinwazyjne procedury oparte na wykorzystaniu biologicznego materiału pochodzącego z krwi własnej pacjenta. 

Dwie z nich – osocze bogatopłytkowe (PRP) oraz fibryna bogatopłytkowa (PRF) – są stosowane w tej jednostce od końca 2021 roku, natomiast koncentrat autologiczny egzosomów z osocza bogatopłytkowego wprowadzono do praktyki klinicznej od 2025 roku. Należy podkreślić, że zastosowanie koncentratu autologicznego z egzosomów w tej specjalności jest całkowitą nowością. Dotychczas zabiegi z wykorzystaniem PRP i PRF wykonano u ponad 100 pacjentów.

Zwyrodnienia stawów skroniowo-żuchwowych nie są dolegliwością częstą, ale kiedy się pojawiają, mogą powodować ból, ograniczenia ruchomości żuchwy i znacząco obniżać jakość życia.

– Wystarczy uświadomić sobie, jak często używamy tych stawów, nie zdając sobie nawet z tego sprawy – tłumaczy prof. Mieszko Więckiewicz, kierownik Katedry i Zakładu Stomatologii Doświadczalnej UMW oraz Poradni Dysfunkcji Narządu Żucia UCS. – Jest on potrzebny do mówienia, jedzenia, ziewania czy przełykania śliny. Kiedy przestaje dobrze działać, te wszystkie czynności stają się utrudnione, a w skrajnych sytuacjach – wręcz niemożliwe. Tymczasem jest to staw jak każdy inny i również podlega procesom zapalnym oraz zwyrodnieniowym, podobnie jak kolana czy biodra. Mamy pacjentów, którzy cierpią latami z powodu bólu w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych.

Autologiczne terapie regeneracyjne krwiopochodne podawane za pomocą zastrzyków dostawowych i domięśniowych, stanowią nowoczesną alternatywę dla bardziej tradycyjnych metod leczenia dolegliwości stawów skroniowo-żuchwowych, takich jak szynoterapia, długotrwała farmakoterapia przeciwbólowa i przeciwzapalna, iniekcje kolagenu, sterydu czy podawanie kwasu hialuronowego. W przeciwieństwie do tych rozwiązań, opierają się one na wykorzystaniu naturalnych mechanizmów naprawczych organizmu pacjenta, co pozwala łączyć skuteczność terapeutyczną z wysokim profilem bezpieczeństwa. Są one stosowane głównie u pacjentów z bólem i/lub zmianami zwyrodnieniowymi stawów skroniowo-żuchwowych ale również doskonale sprawdzają się w leczeniu bólu pochodzenia mięśniowego głowy i szyi.

– Pacjentowi możemy podać trzy rodzaje preparatów wytworzonych z jego własnej krwi: osocze bogatopłytkowe, fibrynę bogatopłytkową oraz koncentrat autologicznych egzosomów – wyjaśnia prof. Mieszko Więckiewicz. – Z naszych doświadczeń klinicznych wynika, że wszystkie te metody są skuteczne, przynoszą wyraźną poprawę funkcjonowania stawu i zmniejszenie dolegliwości bólowych, a jednocześnie nie obserwujemy poważnych działań niepożądanych. Podstawą sukcesu takiej terapii jest prawidłowa kwalifikacja pacjenta do zabiegu.

Jak to działa?

Pierwszym etapem jest pobranie krwi żylnej od pacjenta, podobnie jak przy rutynowych badaniach laboratoryjnych. Pobrana krew trafia następnie do specjalnego urządzenia, w którym jest wirowana, co pozwala oddzielić jej poszczególne składniki. W zależności od zastosowanej metody otrzymuje się osocze bogatopłytkowe lub fibrynę bogatopłytkową, które następnie są podawane igłą bezpośrednio do stawu skroniowo-żuchwowego i/lub mięśni głowy i szyi, gdzie – choć w nieco odmienny sposób – wspierają procesy naprawcze.

Osocze bogatopłytkowe działa jak biologiczny „aktywator” regeneracji – zawiera wysokie stężenie płytek krwi, które uwalniają czynniki wzrostu stymulujące gojenie, redukujące stan zapalny i wspomagające odbudowę uszkodzonych tkanek. Fibryna bogatopłytkowa tworzy natomiast naturalną, trójwymiarową sieć, która pełni rolę biologicznego rusztowania i magazynu substancji odżywczych oraz regeneracyjnych. Dzięki temu uwalnianie czynników wzrostu zachodzi wolniej i bardziej długofalowo, co sprzyja stabilizacji i przebudowie tkanek.

– Podawanie autologicznych egzosomów to aktualnie najbardziej zaawansowana biologicznie metoda wykorzystująca składniki pochodzące z krwi pacjenta – mówi prof. Więckiewicz. – Po pobraniu krew poddawana jest kilkuetapowemu procesowi separacji, którego celem jest uzyskanie mikroskopijnych pęcherzyków – egzosomów – pełniących rolę naturalnych nośników informacji między komórkami. Przenoszą one sygnały regulujące procesy naprawcze, przeciwzapalne i regeneracyjne, wpływając na funkcjonowanie tkanek na poziomie komórkowym i subkomórkowym. Ostatecznie powstaje klarowny płyn zawierający skoncentrowane egzosomy, który – podobnie jak pozostałe preparaty – jest podawany bezpośrednio do stawów skroniowo-żuchwowych i/lub mięśni głowy oraz szyi. We wszystkich trzech przypadkach procedury są małoinwazyjne, wykonywane ambulatoryjnie i oparte na wykorzystaniu biologicznego materiału pochodzącego od samego pacjenta, co minimalizuje ryzyko reakcji niepożądanych.

Warto podkreślić, że autologiczne terapie oparte na osoczu bogatopłytkowym, fibrynie bogatopłytkowej oraz egzosomach nie są rozwiązaniem ograniczonym wyłącznie do stomatologii. Stanowią one istotny filar szeroko rozumianej medycyny regeneracyjnej i znajdują zastosowanie również w ortopedii, medycynie sportowej, rehabilitacji, leczeniu trudno gojących się ran czy chorób zwyrodnieniowych innych stawów. Doświadczenia Poradni Dysfunkcji Narządu Żucia UCS wpisują się więc w globalny trend wykorzystania własnych zasobów biologicznych organizmu do wspierania procesów naprawczych i regeneracyjnych w różnych dziedzinach medycyny.

Zabiegi te mogą pomóc przede wszystkim pacjentom z łagodnymi lub umiarkowanymi zwyrodnieniami stawów skroniowo-żuchwowych, przewlekłym bólem stawów i mięśni w obrębie głowy i szyi oraz przemieszczeniem krążków stawowych w stawach skroniowo-żuchwowych. Przeciwwskazaniem do ich wykonania są m.in. nowotwory krwi, choroby krwi wpływające na hemostazę i funkcję płytek, ciężka niedokrwistość, infekcje, nieuregulowana cukrzyca, ciężkie choroby autoimmunologiczne, przyjmowanie antykoagulantów oraz aktywne zmiany skórne w miejscu planowanego wkłucia.

Zapisy na konsultacje przed zabiegiem przyjmowane są telefonicznie pod numerem 530 674 474, od poniedziałku do piątku w godzinach 8.30–15.00.

Fot. Tomasz Walów