"MedTech czy TechMed": kompetencje w erze AI

Kluczowe wyzwania stojące przed kształceniem medycznym w dobie dynamicznego rozwoju technologii – w szczególności sztucznej inteligencji – były osią dyskusji poświęconej przygotowaniu przyszłych lekarzy i innych pracowników ochrony zdrowia do odpowiedzialnego korzystania z innowacyjnych narzędzi. Rozmowa koncentrowała się na potrzebie zachowania perspektywy pacjenta oraz fundamentalnych kompetencji klinicznych mimo postępującej cyfryzacji medycyny. Tematy te podjęto podczas panelu „Niezbędne kompetencje i wyzwania dla kształcenia w dobie rewolucji MedTech”, który odbył  się w ramach konferencji „MedTech czy TechMed?” zorganizowanej w listopadzie na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu.

Panel moderował dr hab. Robert Zymliński, prof. UMW, dziekan Wydziału Lekarskiego, który podkreślił, że celem spotkania nie jest wartościowanie technologii samej w sobie, lecz refleksja nad jej miejscem w medycynie. 
– Główną intencją naszego spotkania jest racjonalna dyskusja i znalezienie takich zdrowych, mądrych proporcji między technologią a człowiekiem – zaznaczył. 

Potrzeba wspólnego języka

Pierwszy głos zabrał Bartosz Borucki, CEO at Smarter Diagnostics, reprezentujący środowisko startupów i twórców rozwiązań MedTech. Wskazał na systemowe problemy związane z wdrażaniem innowacji w Polsce, zwracając uwagę na brak spójności działań oraz dialogu pomiędzy interesariuszami systemu ochrony zdrowia. 
– Naszym głównym problemem jest brak skoordynowanego działania systemowego, co sprawia, że nawet dobre technologicznie rozwiązania nie trafiają do praktyki klinicznej – podkreślił i dodał, że personel medyczny pełni w ekosystemie innowacji podwójną rolę: jest na początku i na końcu tego łańcucha – jako dawca potrzeb i jako użytkownik, który ocenia realną wartość technologii. W jego ocenie kluczowe staje się dziś budowanie kompetencji regulacyjnych i organizacyjnych, zwłaszcza w kontekście nadchodzących obowiązków związanych z AI.

Kompetencje organizacyjne i rola pacjenta

Kwestię pacjenta oraz zdolności organizacji do wdrażania innowacji rozwinęła lek. Katarzyna Hein-Petter założycielka Abante Scientific. Zwróciła uwagę, że w debacie o kompetencjach zbyt często skupiamy się wyłącznie na jednostkach, pomijając kontekst organizacyjny.
– Można mieć fantastyczne kompetencje pracowników, ale jeżeli nie ma procesów, systemów i metod zarządzania, to umiejętności organizacyjnej i tak nie będzie – zaznaczyła. Wskazała również na istotną lukę w polskim systemie ochrony zdrowia, jaką jest brak realnego angażowania pacjentów w proces tworzenia rozwiązań. Jej zdaniem bez włączenia pacjentów technologie nie odpowiadają na ich rzeczywiste potrzeby, a najlepsze rezultaty przynoszą metody oparte na obserwacji użytkowników w ich naturalnym środowisku.

Odpowiedzialne użycie AI

O praktycznych aspektach projektowania i wdrażania aplikacji medycznych mówił Mateusz Pałczyński kierownik zespołu walidacji klinicznej w Infermedica. Podkreślał, że punktem wyjścia każdej innowacji powinno być jasno określone zastosowanie kliniczne. – Najważniejsze pytanie brzmi: jaki jest cel danej aplikacji? Bez tej odpowiedzi nie da się ani dobrać właściwych narzędzi, ani bezpiecznie ich certyfikować - podkreślił. Odnosząc się do dynamicznego rozwoju modeli generatywnych, ekspert przypominał, że narzędzia oparte na dużych modelach językowych mogą popełniać błędy, dlatego ich rola powinna ograniczać się do wsparcia decyzji, a nie ich zastępowania, bo odpowiedzialność zawsze pozostaje po stronie człowieka, a kluczowe znaczenie ma transparentność działania algorytmów oraz stała walidacja ich jakości.

Edukacja medyczna a sztuczna inteligencja

Perspektywę uczelni medycznej i wyzwań dydaktycznych przedstawiła prof. Agnieszka Zimmermann, prorektor ds. kształcenia Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Zwróciła uwagę, że rozwój sztucznej inteligencji wymusza redefinicję samego pojęcia wiedzy. – W dobie AI absolutnie zmienia się to, skąd pochodzi wiedza i jak ją weryfikujemy – doprecyzowała. Uczelnie muszą więc przesunąć akcent z przekazywania informacji na rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia, współpracy i adaptacji do zmiany. Jednocześnie prof. Zimmermann wyraźnie zaznaczyła, że kompetencje komunikacyjne i empatia pozostają fundamentem kształcenia medycznego, niezależnie od postępu technologicznego.

Odpowiedzialność zawodowa i granice technologii

Dopełnieniem panelu była perspektywa kliniczna przedstawiona przez prof. Leszka Szenborna, prof. dr hab., kierownika Kliniki Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu.  – W wielu dziedzinach medycyny ciężkie przypadki stają się coraz rzadsze, co ogranicza możliwość zdobywania doświadczenia przez młodych lekarzy. W tym kontekście technologie mogą odegrać istotną rolę w transferze wiedzy klinicznej – zwrócił uwagę na fakt. Jednocześnie podkreślał wagę zaufania w relacji lekarz–pacjent i ostrzegał przed bezrefleksyjnym traktowaniem algorytmów, zapewniając, że zarówno lekarze, jak i pacjenci muszą nauczyć się świadomie korzystać z narzędzi, których działania do końca nie widzą.

Panel zakończył się wspólnym wnioskiem, że rozwój MedTech nie może odbywać się w oderwaniu od edukacji – rozumianej szeroko jako kształtowanie kompetencji cyfrowych, klinicznych, organizacyjnych i humanistycznych. Tylko takie podejście pozwoli wykorzystać potencjał nowych technologii w sposób bezpieczny, odpowiedzialny i rzeczywiście służący pacjentom.