Metabolomiczny profil śliny jako narzędzie wczesnego wykrywania raka jamy ustnej

Ślina często była traktowana w stomatologii głównie jako środowisko sprzyjające rozwojowi próchnicy i chorób przyzębia. Dziś coraz wyraźniej widać, że może być czymś znacznie więcej – nośnikiem wczesnych sygnałów ostrzegawczych o procesach nowotworowych toczących się w jamie ustnej. 

Badanie opublikowane w czasopiśmie Dental and Medical Problems pokazuje, że metabolomiczna analiza śliny pozwala wychwycić subtelne zmiany biochemiczne związane z rakiem jamy ustnej jeszcze przed pojawieniem się jednoznacznych objawów klinicznych. 

Rak jamy ustnej wciąż zbyt często rozpoznawany jest późno – gdy zmiany są zaawansowane, a leczenie bardziej obciążające. Tymczasem transformacja nowotworowa zaczyna się na poziomie metabolizmu komórkowego. To właśnie te wczesne, molekularne zaburzenia stali się przedmiotem analizy badaczy. 

Zespół wykorzystał chromatografię gazową sprzężoną ze spektrometrią mas (GC-MS), identyfikując lotne związki organiczne obecne w ślinie. Porównanie profili osób zdrowych, pacjentów ze zmianami przednowotworowymi oraz chorych na raka pozwoliło wyodrębnić charakterystyczny zestaw metabolitów – swoisty „biochemiczny podpis” choroby. 

Znaczenie tych wyników wykracza poza laboratorium. Pobranie śliny jest szybkie, nieinwazyjne i możliwe do przeprowadzenia w gabinecie stomatologicznym. Jeśli kolejne badania potwierdzą skuteczność tej metody, metabolomiczny profil śliny może stać się elementem wczesnej diagnostyki i badań przesiewowych. 

To kierunek zgodny z ideą medycyny precyzyjnej: zanim pojawi się widoczna zmiana, organizm wysyła sygnał. Umiejętność jego odczytania może zdecydować o czasie rozpoznania – a w onkologii jamy ustnej czas wciąż pozostaje jednym z najważniejszych czynników rokowniczych.

Przeczytaj więcej

Posłuchaj podcastu