Migrena i sen są ze sobą silnie powiązane

Migrena i sen są ze sobą silnie powiązane. Największe badanie polskiej populacji.  

Problemy ze snem znacznie częściej dotyczą pacjentów chorujących na migrenę, niż osób, które nie mają bólów głowy.  Migrenicy częściej wykazują też tendencję do późniejszego chronotypu, czyli późniejszego zasypiania, wstawania i największej aktywności w późniejszych godzinach dnia.  

Dowodzą tego wyniki największego ogólnopolskiego badania obejmującego ponad 5,3 tysiąca dorosłych, przeprowadzonego przez zespół wrocławskich naukowców pod kierownictwem dr hab. Marty Waliszewskiej-Prosół. Naukowcy przeanalizowali dane 5311 osób, z czego 1523 cierpiały na migrenę, 2366 na bóle głowy typu napięciowego, a 209 na ból głowy o charakterze niesklasyfikowanym. Pozostała grupa licząca 1213 osób nie skarżyła się na żaden typ bólu głowy w ciągu ostatnich 12 miesięcy. 

Dwie na trzy osoby z migreną źle śpią 

Najbardziej wyraźna różnica dotyczyła jakości snu. Problemy ze snem stwierdzono u 64,1% osób z migreną. W grupie osób bez bólu głowy było to 38,7%. W przypadku bólu głowy typu napięciowego odsetek wyniósł 45,4%. 

Jakość snu oceniano za pomocą kwestionariusza Pittsburgh Sleep Quality Index, który uwzględnia między innymi czas potrzebny na zaśnięcie, długość i efektywność snu, wybudzenia oraz funkcjonowanie w ciągu dnia. 

Osoby z migreną wypadały gorzej niż osoby bez bólów głowy we wszystkich ocenianych obszarach snu. Różnice utrzymywały się również po uwzględnieniu takich czynników jak wiek, płeć, miejsce zamieszkania, wykształcenie, sytuacja partnerska czy rodzaj wykonywanej pracy. 

Znacznie wyższy odsetek osób z problemami ze snem wśród pacjentów z migreną w grupie kontrolnej, potwierdza, że zaburzenia snu są jedną z kluczowych cech tej choroby. Różnica ta wskazuje na silny dwukierunkowy związek, w którym z jednej strony gorsza jakość snu zwiększa częstość napadów migreny i obniża jakość życia, a z drugiej sam proces chorobowy zaburza fizjologię snu- mówi dr hab. Marta Waliszewska-Prosół z Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. 

Gorszy sen wiąże się z większym obciążeniem migreną 

Zależność między snem a migreną wykraczała poza sam fakt występowania choroby. W tej grupie gorsza jakość snu wiązała się z większą częstotliwością napadów, silniejszym stopniem niesprawności, wyższym poziomem stresu i lęku oraz obniżoną satysfakcją z życia. Najsilniejszą korelację zaobserwowano między gorszą jakością snu a spadkiem jakości życia.  

Migrena i sen wykazują dwukierunkową zależność. Niedobór, ale również nadmiar snu zwiększają podatność na ból, podczas gdy sam napad migreny i towarzyszące mu objawy utrudniają zasypianie oraz powodują nocne wybudzenia. 

Wspólnym mianownikiem obu zjawisk są mechanizmy neurobiologiczne. W regulację snu i migreny zaangażowane jest podwzgórze oraz neuroprzekaźniki współodpowiedzialne za rytm dobowy i odczuwanie bólu. 

Wyniki podkreślają, że sen odgrywa fundamentalną rolę w patofizjologii migreny, a jego ocena i poprawa higieny snu powinny stać się standardowym elementem terapii pacjentów- podkreśla dr hab. Waliszewska-Prosół. 

Migrena częściej u „sów”? 

Badacze sprawdzili również chronotyp uczestników, który określa naturalne preferencje w zakresie pory snu i aktywności. Osoby o chronotypie porannym („skowronki”) zazwyczaj wcześniej zasypiają i wstają oraz wykazują najwyższą efektywność w pierwszej części dnia, natomiast osoby o chronotypie wieczornym („sowy”) preferują późniejsze godziny wypoczynku i funkcjonowania. W grupie z migreną stwierdzono przesunięcie w stronę późniejszego chronotypu. Typy poranne stanowiły 24,9 proc. osób z migreną i 39,1 proc. osób bez bólu głowy. 

Nie oznacza to jednak, że bycie „sową” bezpośrednio wywołuje migrenę albo że każda osoba preferująca późniejsze godziny aktywności jest bardziej narażona na tę chorobę. Różnice między analizowanymi grupami były niewielkie, a korelacje między chronotypem a klinicznym przebiegiem migreny okazały się słabe. Z tego względu badacze zalecają ostrożność w interpretacji klinicznej tego rezultatu.Zależność ta jest bardziej złożona, choć badanie wyraźnie wykazuje, że u osób z migreną występuje istotne przesunięcie w stronę późniejszego chronotypu, czyli wieczornego, oraz mniejszy odsetek typów porannych. Oznacza to, że skłonność do bycia nocnym markiem lub chronotypową sową współistnieje z migreną i wiąże się z zaburzeniami rytmu dobowego, jednak korelacje między samym wynikiem w skali chronotypu a wskaźnikami klinicznymi były słabe- wyjaśnia prof. Waliszewska-Prosół. 

Niemniej jest to unikatowa obserwacja, która wskazuje na wspólne podłoże neurobiologiczne – obejmujące m.in. zaburzenia czynności podwzgórza oraz neuroprzekaźników regulujących zarówno zegar biologiczny, jak i odczuwanie bólu – dodaje badaczka.  

Sen ważnym elementem opieki nad osobami z migreną 

Wyniki badania wskazują, że ocena jakości snu powinna stać się stałym elementem wywiadu lekarskiego. Problemy zgłaszane przez pacjentów wykraczają bowiem poza sam czas trwania wypoczynku – obejmują trudności z zasypianiem, częste wybudzenia oraz spadek sprawności w ciągu dnia.  

Czy wiesz, że? 

• Badanie objęło 5311 dorosłych Polaków, w tym 1523 osoby z migreną. 

• 64,1% migreników miało problemy z jakością snu. Wśród osób bez bólów głowy odsetek wyniósł 38,7%. 

• Osoby z migreną wypadały gorzej we wszystkich ocenianych aspektach snu, m.in. pod względem czasu zasypiania, długości i jakości wypoczynku oraz codziennego funkcjonowania. 

• Gorsza jakość snu wiązała się z większym obciążeniem chorobą – częstszymi napadami migreny, silniejszym stresem oraz obniżoną jakością życia.  

• Osoby z migreną częściej charakteryzowały się późniejszym chronotypem, preferując późniejsze pory snu i aktywności. Nie oznacza to, że bycie „sową” powoduje migrenę. Zależności między chronotypem a przebiegiem choroby były słabe, dlatego wyniki wymagają ostrożnej interpretacji.