Mikroskopijne sygnały

Badanie ponad 1600 studentów, przeprowadzone przez zespół prof. Błażeja Misiaka z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu w ramach kampanii „Mów o sobie”, pokazuje, że ryzyko samobójcze u młodych dorosłych nie wynika z jednego czynnika, lecz z całej sieci powiązań między emocjami, osobowością i sposobami radzenia sobie ze stresem. Zastosowana analiza sieci ujawniła, że kluczową rolę odgrywają objawy dysocjacyjne – poczucie odłączenia od emocji, ciała czy rzeczywistości. To one najsilniej wiązały się z ryzykiem samobójstwa, co zdaniem autorów uzasadnia rutynowy przesiew w kierunku dysocjacji obok skal depresji i lęku.

Drugim elementem o centralnym znaczeniu okazało się unikanie – odkładanie problemów, ucieczka od trudnych emocji, odwracanie uwagi. Łączy ono różne czynniki ryzyka i wzmacnia ich wzajemne oddziaływanie, prowadząc do narastania napięcia. Autorzy wskazują, że krótkie interwencje – warsztaty ACT, trening rozwiązywania problemów – mogą skutecznie ograniczać unikanie i poprawiać odporność emocjonalną studentów.

Znaczenie miały także cechy osobowości: impulsywność i skłonność do ryzyka zwiększały podatność na kryzysy, podczas gdy empatia działała ochronnie, zmniejszając samotność i ułatwiając dostęp do wsparcia. Szczególnie obiecującym czynnikiem ochronnym była reinterpretacja poznawcza, czyli umiejętność nadawania nowego znaczenia trudnym wydarzeniom. Jej trening – w formie krótkich ćwiczeń, modułów e-learningowych czy „mikrointerwencji” w aplikacjach – może istotnie obniżać ryzyko kryzysu.

Autorzy podkreślają, że to dopiero początek prac nad nowym modelem profilaktyki. Potrzebne są badania podłużne, które uchwycą sekwencję: stres → dysocjacja → unikanie → myśli samobójcze. Jednak już teraz wiadomo, że nawet niewielkie, celowane działania mogą uruchomić pozytywny „efekt domina” prowadzący do lepszego dobrostanu psychicznego studentów.

Przeczytaj więcej

Materiał powstał na podstawie artykułu: DOI: 10.1186/s12888-025-07436-5

Autorki i autorzy: Błażej Misiak, Dorota Frydecka, Monika Szewczuk-Bogusławska

BMC Psychiatry 2025, Unravelling associations of personality traits, emotion regulation strategies, coping styles, and psychopathology with suicide risk in university students: a network perspective