Najskuteczniejsza w walce z rakiem jest prewencja

Obchodzony dziś Światowy Dzień Walki z Rakiem to dobra okazja, by przypomnieć, że badania profilaktyczne ratują życie. Jak podkreślają specjaliści Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu (USK), skuteczna onkologia nie zaczyna się w momencie rozpoznania choroby, lecz znacznie wcześniej: w codziennych wyborach dotyczących stylu życia, świadomości zdrowotnej oraz regularnego korzystania z badań.

Wcześnie wykryty rak to niemal pewna wygrana. Niestety, statystyki wciąż przerażają. Jak wynika z danych Krajowego Rejestru Nowotworów, każdego roku nowotwory odbierają życie blisko 100 tysiącom Polaków, co oznacza, że odpowiadają za ponad jedną czwartą wszystkich zgonów w kraju. Z diagnozą onkologiczną żyje obecnie około 1,17 mln osób, a statystycznie u 440 na 100 tys. mieszkańców rozpoznaje się taką chorobę. 

– To już XXVI Światowy Dzień Walki z Rakiem, został ustanowiony w 2000 roku, może warto właśnie w tym dniu zastanowić się przez chwilę  nad swoim zdrowiem i podjąć decyzję o zmianie stylu życia, porzuceniu nałogów czy wprowadzeniu większej aktywności fizycznej. Gdyby stosować się do zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem to liczba zgonów w Europie z powodu nowotworów zmniejszyłaby się o połowę wg szacunków Światowej Organizacji Zdrowia – mówi dr Izabella Dębicka, pełnomocnik rektora Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i dyrektora USK ds. onkologii. – Palenie tytoniu jest czynnikiem, który najbardziej podwyższa ryzyko zachorowania na nowotwory. Rocznie z powodu chorób odtytoniowych w Polsce umiera ok. 70 tys. osób. Prowadźmy kampanie i wsparcie dla pacjentów na rzecz zaprzestania palenia, a także promujmy prozdrowotne zachowania zgodnie z Europejskim Kodeksem Walki z Rakiem.

Badaj się, wybierz zdrowie

Dobra wiadomość jest taka, że to do nas należy decydujący głos. Medycyna coraz wyraźniej pokazuje, że ogromna część walki z nowotworami rozgrywa się na etapie profilaktyki. O to warto zadbać jak najwcześniej. Wcześnie wykryty nowotwór to niemal pewne zwycięstwo z chorobą, ale działać trzeba jeszcze wcześniej. 

Ekspertka przypomina, że skuteczna onkologia nie zaczyna się w momencie rozpoznania choroby, lecz znacznie wcześniej: w codziennych wyborach dotyczących stylu życia, świadomości zdrowotnej oraz regularnego korzystania z badań przesiewowych.

Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu, jako ośrodek akademicki, od lat łączy leczenie pacjentów z intensywną działalnością edukacyjną i profilaktyczną. Mimo postępu nauki i rozwoju nowoczesnych terapii, najskuteczniejsze narzędzia pozostają niezmienne. Niestety wciąż zapominamy, jak ważne są badania profilaktyczne. 

– Podstawą jest zapobieganie, tymczasem w Polsce wciąż liczba zgłoszeń do programów badań przesiewowych w kierunku nowotworów jest bardzo niska – zaznacza specjalistka.

Nie pozwól wirusowi wywołać raka 

Istotnym, a często pomijanym elementem profilaktyki nowotworowej są również czynniki wywołujące infekcje, na które mamy realny wpływ. Szczepienia przeciwko HPV skutecznie chronią przed rakiem szyjki macicy, a w przypadku raka żołądka kluczowe znaczenie ma eliminacja bakterii Helicobacter pylori, odpowiadającej za około 90 proc. zachorowań. To przeciwnik dobrze znany lekarzom, łatwy do wykrycia i wyleczenia – pod warunkiem, że pacjent zdecyduje się na badanie.

Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu od dwóch lat realizuje bezpłatny program badań przesiewowych w kierunku zakażenia Helicobacter pylori dla osób w wieku 30–35 lat. Diagnostyka jest nieinwazyjna. Pobierana jest krew w celu oznaczenia przeciwciał IgG przeciw Helicobacter pylori, a u osób z obecnością przeciwciał wykonywany jest ureazowy test oddechowy, aby potwierdzić aktywne zakażenie. Uczestnicy, u których stwierdzi się aktywne zakażenie, jeżeli tylko wyrażą na to zgodę, otrzymują zalecenia dotyczące jego leczenia, a potem są zapraszani na kontrolny test oddechowy, aby potwierdzić, że zakażenie zostało wyeliminowane. Udział w badaniu jest oczywiście bezpłatny. Ośrodek chce w maksymalnym stopniu wykorzystać możliwości diagnostyczne w grupie docelowej, specjalistów cieszą dotychczasowe rezultaty, ale niepokoi ich zbyt niska frekwencja. Właśnie dlatego stale zachęcają by jeszcze więcej osób skorzystało z tej unikalnej, nieinwazyjnej metody diagnostyki.

– W naszej grupie docelowej poziom odpowiedzi na zaproszenia nie przekroczył 7 procent. To najniższy wskaźnik spośród wszystkich krajów uczestniczących w programie, w tym Chorwacji, Rumunii czy Irlandii. Program nadal trwa i zachęcamy zdrowe osoby do profilaktycznego bezpłatnego przebadania się. Wystarczy napisać maila na togas@umw.edu.pl – tłumaczy prof. dr hab. Katarzyna Neubauer, kierownik Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Chorób Wewnętrznych USK.

Badaj się, nawet gdy nie masz objawów 

W Polsce niezmiennie dominują nowotwory płuca, piersi, jelita grubego oraz prostaty. Wiele z tych chorób w początkowym stadium nie daje żadnych objawów, a jedynym momentem gwarantującym pełne wyleczenie jest etap badań profilaktycznych. To dlatego lekarze USK podkreślają, że nie warto czekać na sygnały wysyłane przez organizm, lecz aktywnie korzystać z dostępnych programów przesiewowych, dopasowanych do wieku i czynników ryzyka.

Eksperci USK we Wrocławiu zwracają uwagę, że skuteczna walka z rakiem to dziś wspólna odpowiedzialność systemu ochrony zdrowia i samych pacjentów. Szpital zapewnia dostęp do najnowocześniejszej diagnostyki, programów profilaktycznych oraz specjalistycznej wiedzy, ale z tych badań trzeba chcieć korzystać. Bez aktywnego udziału społeczeństwa nawet najlepsze rozwiązania nie przyniosą oczekiwanych efektów.

Jak podkreślają specjaliści, spektakularne odkrycia są motorem postępu medycyny, ale celem, do którego dążymy, jest zapobieganie zachorowaniom, zawsze jeśli to tylko możliwe.

tekst i zdjęcia: USK we Wrocławiu