Nasi eksperci w europejskich sieciach COST

Dr hab. Marta Waliszewska-Prosół i prof. Błażej Misiak z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) dołączyli do międzynarodowych sieci tworzonych w ramach Europejskiego Programu Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych (European Cooperation in Science and Technology – COST). Eksperci UMW wezmą udział w pracach dotyczących dwóch ważnych obszarów współczesnej medycyny: lepszego rozpoznawania i leczenia migreny oraz zapobiegania i wczesnego wykrywania psychoz.

Inicjatywy z udziałem naukowców UMW znalazły się wśród nowych przedsięwzięć zatwierdzonych w ramach COST. To jeden z najważniejszych i najstarszych (powstał w 1971 roku) europejskich programów wspierających współpracę naukową. Działania realizowane w jego ramach formalnie określa się jako Akcje COST, ale w praktyce są to międzynarodowe sieci ekspertów pracujących nad konkretnymi problemami. Umożliwiają one wspólne wypracowywanie standardów, wymianę doświadczeń, organizację warsztatów, szkoleń i konferencji, przygotowywanie publikacji oraz wniosków grantowych. Program wspiera także krótkoterminowe wyjazdy naukowe, udział w konferencjach i działania upowszechniające wyniki prowadzonych prac.

Ważną zasadą COST jest otwartość i inkluzywność – ma on ułatwiać dostęp do międzynarodowej współpracy badaczom z różnych krajów, dziedzin i na różnych etapach kariery. Szczególny nacisk kładzie na udział młodych osób, różnorodność geograficzną, równowagę płci oraz interdyscyplinarność.

Dr hab. Marta Waliszewska-Prosół z Uniwersyteckiego Centrum Neurologii i Neurochirurgii będzie uczestniczyła w Akcji COST "MigrAInet – Network for comprehensive characterization and management of MIGRAINE subTypes: multidisciplinary AI-driven approach". Projekt, realizowany przez ponad 120 ośrodków z 42 krajów, skupi się na dokładniejszym opisywaniu oraz lepszym leczeniu migreny.

Migrena jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych, ale jej przebieg może się znacznie różnić u poszczególnych pacjentów. Różnice te dotyczą m.in. objawów, częstości napadów, reakcji na leczenie, chorób współistniejących oraz wpływu migreny na codzienne funkcjonowanie. Dlatego coraz większe znaczenie ma precyzyjniejsze rozpoznawanie jej podtypów i dopasowanie terapii do potrzeb konkretnego pacjenta. 

– MigrAInet ma stworzyć przestrzeń do współpracy neurologów, klinicystów, badaczy danych, specjalistów od sztucznej inteligencji i ekspertów zajmujących się medycyną spersonalizowaną. Ważnym elementem naszego projektu będzie wykorzystanie narzędzi AI, które mogą wspierać analizę dużych zbiorów informacji i pomagać w identyfikowaniu zależności trudnych do uchwycenia w tradycyjnych badaniach – mówi dr hab. Marta Waliszewska-Prosół. – Zadaniem naszej Akcji jest także uporządkowanie wiedzy o migrenie, ujednolicenie sposobu opisywania jej podtypów oraz rozwijanie podstaw do bardziej precyzyjnej diagnostyki i leczenia.

Druga Akcja COST z udziałem naukowca UMW dotyczy psychiatrii i zdrowia psychicznego. Prof. Błażej Misiak, kierownik Katedry i Kliniki Psychiatrii, dołączył do "Precision Detection and Prevention of Psychosis (PDPP) Network". Jej celem jest stworzenie pierwszej ogólnoeuropejskiej, interdyscyplinarnej sieci zajmującej się wczesnym wykrywaniem oraz prewencją psychoz, ze szczególnym uwzględnieniem osób znajdujących się w stanie wysokiego ryzyka rozwoju choroby, określanym w języku angielskim jako clinical high risk for psychosis. 

– Projekt koncentruje się na rozwoju spersonalizowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych, wykorzystaniu sztucznej inteligencji oraz integracji danych klinicznych, biologicznych i środowiskowych – wyjaśnia prof. Błażej Misiak. – W praktyce oznacza to poszukiwanie narzędzi, które pozwolą dokładniej oceniać indywidualne ryzyko, szybciej rozpoznawać osoby wymagające wsparcia i lepiej dopasowywać działania profilaktyczne lub terapeutyczne do potrzeb pacjenta.

W pracach wezmą udział eksperci reprezentujący m.in. psychiatrię, psychologię, neuronauki, bioinformatykę oraz obszar sztucznej inteligencji. Planowane działania obejmują rozwój europejskich standardów wczesnej diagnostyki psychoz, tworzenie międzynarodowych baz danych, opracowywanie algorytmów predykcyjnych opartych na AI, organizację szkoleń i warsztatów oraz przygotowanie wspólnych projektów badawczych i grantowych.

Prof. Błażej Misiak będzie pełnił funkcję członka Management Committee, czyli głównego organu zarządzającego siecią na poziomie międzynarodowym. Rola ta obejmuje współtworzenie strategii działania, koordynację współpracy między partnerami oraz reprezentowanie Polski i UMW w europejskich działaniach dotyczących prewencji psychoz.

Udział naukowców Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu w Akcjach COST wzmacnia międzynarodową aktywność uczelni oraz pozwala badaczom współtworzyć europejskie środowisko ekspertów pracujących nad skuteczniejszą diagnostyką, profilaktyką i terapią migreny oraz zaburzeń psychotycznych. Obie sieci wpisują się w rozwój nowoczesnej medycyny spersonalizowanej, w której coraz większe znaczenie mają interdyscyplinarne zespoły, analiza dużych zbiorów danych, sztuczna inteligencja i indywidualizacja diagnostyki oraz leczenia.

Fot. Tomasz Walów