Nowe fantomy i VR dla studentów stomatologii

Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu rozbudował istniejące pracownie stomatologii przedklinicznej o 20 nowoczesnych stanowisk fantomowych oraz cztery symulatory wykorzystujące wirtualną rzeczywistość i odwzorowujące opór tkanek. Nowe urządzenia pozwalają studentom ćwiczyć zarówno na instrumentarium zbliżonym do wyposażenia gabinetu stomatologicznego, jak i w środowisku cyfrowym, w którym mogą doskonalić precyzję ruchów. Sprzęt uzupełnia bazę dydaktyczną rozwijaną od lat i umożliwia przyszłym lekarzom dentystom kontakt z realiami pracy klinicznej już od pierwszego roku studiów. Inwestycję sfinansowano z Krajowego Planu Odbudowy.

Nowe wyposażenie trafiło do Katedry i Zakładu Stomatologii Dziecięcej i Stomatologii Przedklinicznej UMW. Obejmuje dwa uzupełniające się rodzaje urządzeń: 20 unitów symulacyjnych z głowami fantomowymi oraz cztery symulatory haptyczne wraz ze stacją roboczą instruktora i serwerem.

– Każdy z tych systemów rozwija nieco inne kompetencje. Stanowiska fantomowe pozwalają pracować na rzeczywistych narzędziach i uczą organizacji pracy przy unicie stomatologicznym. Symulatory haptyczne wykorzystują natomiast wirtualną rzeczywistość oraz siłowe sprzężenie zwrotne. Student widzi obraz w okularach 3D, a manipulatory odwzorowują opór tkanek, dzięki czemu może odczuć różnicę między preparowaniem szkliwa, zębiny czy zmian próchnicowych – wyjaśnia prof. Marcin Mikulewicz, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego UMW.

Unity fantomowe odzwierciedlają kompletne stanowisko pracy lekarza dentysty i asystentki stomatologicznej. Są wyposażone m.in. w ruchome popiersia i głowy fantomowe, wymienne szczęki, mikrosilniki, turbiny oraz zintegrowane lampy polimeryzacyjne. Ich konstrukcja i zastosowane rozwiązania technologiczne są zbliżone do sprzętu wykorzystywanego we współczesnych gabinetach i klinikach stomatologicznych.
Stanowiska mają ergonomiczne panele sterowania, płynną regulację ustawienia poszczególnych elementów, nowoczesne oświetlenie oraz systemy ssące wspierające utrzymanie wysokich standardów higieny i kontroli zakażeń. Zaplecze multimedialne umożliwia prezentowanie przy każdym stanowisku filmów instruktażowych, symulacji zabiegów oraz demonstracji prowadzonych przez nauczyciela w czasie rzeczywistym.

Zanim pojawi się pacjent

– Zależy nam na tym, aby studenci od początku kształcenia poznawali nie tylko technikę wykonywania zabiegów, ale również prawidłową organizację i ergonomię pracy. Ma to bezpośrednie znaczenie dla ich przyszłego zdrowia i sprawności zawodowej. Dlatego ergonomia stomatologiczna jest u nas odrębnym przedmiotem realizowanym już na pierwszym roku studiów – mówi dr hab. Maciej Dobrzyński, prof. UMW, kierownik Katedry i Zakładu Stomatologii Dziecięcej i Stomatologii Przedklinicznej.

Na drugim roku studenci uczestniczą m.in. w zajęciach ze stomatologii zachowawczej przedklinicznej oraz endodoncji przedklinicznej. Nowe urządzenia pozwalają im trenować prawidłowe posługiwanie się narzędziami rotacyjnymi, pracę w lusterku, opracowywanie ubytków, leczenie endodontyczne, preparację zębów pod stałe uzupełnienia protetyczne oraz procedury stosowane w stomatologii dziecięcej – zanim rozpoczną pracę z pacjentami.

W przypadku symulatorów haptycznych każda wykonana preparacja może zostać przeanalizowana przez system komputerowy. Student otrzymuje dzięki temu obiektywną i powtarzalną informację zwrotną, może porównać kolejne próby i precyzyjnie ocenić postępy. Urządzenia mogą być również wykorzystywane podczas praktycznych egzaminów klinicznych w formule OSCE.

– Symulacja daje możliwość wielokrotnego powtarzania procedur w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach. Student może popełnić błąd, przeanalizować go i ponownie wykonać zadanie. Zanim rozpocznie pracę kliniczną, uczy się nie tylko precyzji ruchów, ale również właściwego ustawienia fotela, operatora, pacjenta i asysty – podkreśla dr hab. Maciej Dobrzyński, prof. UMW.

Błąd jest częścią nauki

Nowe urządzenia uzupełniają pracownię uruchomioną w 2024 roku, kiedy uczelnia zakupiła z dotacji Ministerstwa Zdrowia pierwszych osiem symulatorów haptycznych. Obecnie studenci korzystają z dwóch nowocześnie wyposażonych sal dydaktycznych. Uczelnia planuje również utworzenie kolejnych pracowni przeznaczonych do nauki protetyki przedklinicznej oraz chirurgii i periodontologii przedklinicznej.
Zakup jest częścią projektu „Modernizacja i wyposażenie obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na studia medyczne”. Szerszy zakres inwestycji finansowanych z KPO obejmuje także przebudowę i wyposażenie Centrum Symulacji Medycznej II oraz doposażenie Centrum Symulacji Medycznej I.

Rozwój bazy dydaktycznej ma znaczenie dla jakości kształcenia obecnych studentów i jest dziś koniecznością.

– Nowoczesna baza symulacyjna to dziś nie luksus, lecz warunek kształcenia stomatologicznego na europejskim poziomie – i jeden z pierwszych elementów, które porównują kandydaci wybierający uczelnię – podkreśla prof. Marcin Mikulewicz. – Symulatory pozwalają ćwiczyć zabiegi wielokrotnie i całkowicie bezpiecznie, bez ryzyka dla pacjenta – błąd staje się częścią nauki, a nie zagrożeniem – a badania naukowe potwierdzają, że umiejętności wypracowane na symulatorze realnie przekładają się na pracę kliniczną. Dla nas to inwestycja w jakość, którą widać w liczbach: o jedno miejsce na kierunku lekarsko-dentystycznym ubiega się u nas ponad 26 kandydatów, a nasi absolwenci należą do najlepszych w kraju pod względem wyników Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego.