Od badania krwi do oceny ryzyka utraty implantu

Czy badanie krwi może pomóc ocenić ryzyko utraty implantu zębowego? Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu szukają odpowiedzi na to pytanie w ramach międzynarodowego projektu PERI-EDU. Analizują zależności między zmianami wokół implantów a ogólnoustrojową odpowiedzią zapalną organizmu.

Pracami zespołu UMW kieruje prof. Marzena Dominiak z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Rezultatem projektu mają być praktyczne narzędzia wspierające lekarzy w ocenie ryzyka peri-implantitis oraz materiały dydaktyczne dla studentów stomatologii i środowiska medycznego.

Powikłanie, które wciąż stanowi wyzwanie

Implanty stomatologiczne są jedną z najskuteczniejszych metod odbudowy braków zębowych. U części pacjentów rozwija się jednak peri-implantitis – zapalenie tkanek otaczających implant, które prowadzi do stopniowego zaniku kości, a w zaawansowanych przypadkach nawet do utraty wszczepu.

Rozpoznanie choroby opiera się obecnie przede wszystkim na badaniu klinicznym i diagnostyce obrazowej.

– W praktyce klinicznej nadal brakuje prostego połączenia między diagnostyką miejscową – badaniem klinicznym, radiologicznym i oceną implantu – a oceną ogólnoustrojowego stanu zapalnego pacjenta. Projekt ma pomóc odpowiedzieć na pytanie, czy parametry z badań krwi i inne czynniki ogólnoustrojowe mogą uzupełnić klasyczną diagnostykę peri-implantitis i wspierać ocenę ryzyka – wyjaśnia dr hab. Jacek Matys z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej UMW.

Cztery źródła wiedzy o jednym problemie

PERI-EDU zakłada kompleksowe podejście do choroby. Zespół analizuje obraz kliniczny pacjenta, wyniki badań radiologicznych i laboratoryjnych, a także właściwości usuniętych implantów oraz otaczających je tkanek.

Na podstawie zebranych danych naukowcy chcą opracować model oceny ryzyka – Peri-Implantitis Immune-Inflammation Index. W przyszłości wskaźnik mógłby pomagać w ocenie aktywności procesu zapalnego i podejmowaniu decyzji terapeutycznych.

– PERI-EDU nie ogranicza się tylko do leczenia miejscowego zapalenia okołowszczepowego. Łączy diagnostykę kliniczną i radiologiczną, badania krwi oraz analizę usuniętych implantów i tkanek. Dla lekarzy oznacza to bardziej uporządkowany model oceny pacjenta, a dla chorych – szansę na wcześniejsze rozpoznanie problemu, lepszą ocenę czynników ryzyka i bardziej indywidualne planowanie leczenia – mówi dr hab. Jacek Matys.

Nauka, edukacja i praktyka

Projekt obejmuje również działania służące wykorzystaniu wyników badań w codziennej praktyce klinicznej i w kształceniu przyszłych lekarzy dentystów.

W ramach PERI-EDU powstaną:

– przegląd aktualnej wiedzy dotyczącej markerów zapalnych w peri-implantitis,
– baza danych klinicznych pacjentów,
– analizy parametrów zapalnych i materiału biologicznego,
– propozycja nowego wskaźnika oceny ryzyka,
– materiały dydaktyczne dla studentów i nauczycieli akademickich,
– kursy, warsztaty, webinary i e-booki,
– publikacje naukowe,
– internetowa platforma edukacyjna dla środowiska medycznego.

Z przygotowanych narzędzi będą mogli korzystać studenci stomatologii, lekarze dentyści, implantolodzy, periodontolodzy, chirurdzy stomatologiczni, nauczyciele akademiccy i badacze. Część materiałów zostanie opracowana także z myślą o pacjentach.

Europejska współpraca

Liderem projektu jest Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Uczelnia odpowiada za koordynację prac konsorcjum, realizację badań, przygotowanie materiałów edukacyjnych oraz współpracę z partnerami zagranicznymi.

W projekcie uczestniczą także Sapienza University of Rome, University of Barcelona, University of Bern oraz Egas Moniz School of Health and Science.

Partnerzy wnoszą doświadczenie z zakresu chirurgii stomatologicznej, periodontologii, implantologii, diagnostyki, laseroterapii, analizy powierzchni implantów, badań klinicznych i nowoczesnej edukacji akademickiej.

Od laboratorium do gabinetu

Twórcy PERI-EDU chcą, aby rezultaty prac znalazły zastosowanie nie tylko w dalszych badaniach, lecz także w gabinetach stomatologicznych i na uczelniach.

– Najciekawszym elementem projektu jest próba przełożenia badań naukowych na praktyczne narzędzie dla lekarza i materiał edukacyjny dla studentów. W stomatologii często analizujemy peri-implantitis głównie jako problem miejscowy. W PERI-EDU chcemy spojrzeć szerzej – ocenić, czy ogólnoustrojowy stan zapalny, wyniki badań krwi i czynniki związane z pacjentem mogą mieć znaczenie w rozwoju oraz przebiegu choroby. Wyniki projektu nie pozostaną wyłącznie w publikacjach naukowych. Zostaną wykorzystane w dydaktyce, podczas kursów i webinarów oraz w narzędziach wspierających kliniczną ocenę pacjentów – podsumowuje dr hab. Jacek Matys.

Projekt PERI-EDU jest realizowany w ramach programu Erasmus+, wspierającego współpracę międzynarodową, rozwój innowacyjnych metod kształcenia oraz łączenie badań naukowych z edukacją i praktyką kliniczną.

Więcej informacji: https://peri-edu.umw.edu.pl/

Projekt finansowany przez Unię Europejską, numer grantu: 2024-1-PL01-KA220-HED-000251208.

Zastrzeżenie: Finansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są wyłącznie opiniami autorów i nie muszą odzwierciedlać stanowiska Unii Europejskiej ani Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani podmiot udzielający dotacji nie ponoszą za nie odpowiedzialności.