Od jamy ustnej do układu odpornościowego. Zdrowie przyzębia a zdrowie całego organizmu

Problemy z przyzębiem najczęściej kojarzą się z krwawieniem dziąseł, bólem czy utratą zębów. Tymczasem od lat naukowcy badają ich związki z chorobami dotyczącymi całego organizmu, m.in. cukrzycą, chorobami sercowo-naczyniowymi, przewlekłą chorobą nerek, reumatoidalnym zapaleniem stawów czy powikłaniami ciąży. 

Najnowsza analiza obejmująca ponad 465 tys. uczestników brytyjskiego projektu UK Biobank rozszerza tę perspektywę o choroby autoimmunologiczne. Jej wyniki sugerują, że osoby zgłaszające objawy problemów z przyzębiem częściej zapadały na niektóre z tych schorzeń, w tym liszaja płaskiego, łuszczycę, pierwotne żółciowe zapalenie dróg żółciowych oraz choroby pęcherzowe skóry. 

Badanie przeprowadzone przez Jie Ni, Xinjiana Ye, Yihao Fana i współautorów zostało opublikowane w najnowszym numerze „Dental and Medical Problems”. Choć jego wyniki nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego, pokazują, że zdrowie przyzębia może być powiązane z procesami zachodzącymi w całym organizmie. 

Czy problemy z przyzębiem mogą poprzedzać choroby autoimmunologiczne? 

Naukowcy porównali częstość nowych rozpoznań chorób autoimmunologicznych u osób zgłaszających objawy problemów z przyzębiem oraz uczestników, którzy takich objawów nie mieli. Na początku obserwacji żadna z analizowanych osób nie miała rozpoznanej choroby autoimmunologicznej. 

Badanie objęło 20 schorzeń związanych z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego. Stan zdrowia uczestników obserwowano przez medianę 13,3 roku. W tym czasie u 33 895 osób rozpoznano co najmniej jedną chorobę autoimmunologiczną. 

W analizach statystycznych uwzględniono m.in. wiek, płeć, pochodzenie etniczne, masę ciała, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, aktywność fizyczną, sposób odżywiania, sytuację społeczno-ekonomiczną, przyjmowane leki oraz obecność innych chorób. Pozwoliło to sprawdzić, czy obserwowane zależności utrzymują się także po uwzględnieniu wielu czynników mogących wpływać na stan zdrowia. 

Wyniki pokazały, że osoby z objawami problemów z przyzębiem częściej zapadały na kilka chorób autoimmunologicznych. Najsilniejsze zależności dotyczyły: 

• liszaja płaskiego – ryzyko było wyższe o 55%, 

• pierwotnego żółciowego zapalenia dróg żółciowych – o 50%, 

• chorób pęcherzowych skóry – o 40%, 

• łuszczycy – o 17%. 

Związki te pozostawały widoczne również po statystycznym uwzględnieniu stylu życia, chorób współistniejących i innych cech uczestników. Nie oznacza to jednak, że problemy z przyzębiem były bezpośrednią przyczyną późniejszych zachorowań. 

Stan zapalny to tylko część układanki 

Przewlekły stan zapalny wydawał się najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem związku między stanem przyzębia a chorobami autoimmunologicznymi. Badacze postanowili więc sprawdzić, jak dużą rolę odgrywają procesy zapalne i zaburzenia metaboliczne. 

Przeanalizowali sześć biomarkerów immunometabolicznych, w tym stężenie białka C-reaktywnego (CRP), poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) oraz wskaźnik TyG, wykorzystywany jako pośredni marker insulinooporności. 

Okazało się jednak, że uwzględnione czynniki wyjaśniały jedynie niewielką część obserwowanych zależności – od około 0,4 do 1,9%, w zależności od analizowanego schorzenia. Największe znaczenie spośród badanych markerów miało CRP.