Preludium dla młodych badaczy z UMW

Narodowe Centrum Nauki (NCN) ogłosiło listę projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach 22 edycji konkursu PRELUDIUM. Trzy z nich zostały zgłoszone przez młodych naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu: Annę Gołkowską, Mateusza Nowaka i Kamila Rodaka.

Konkurs PRELUDIUM umożliwia młodym badaczom (bez stopnia doktora) zdobycie pierwszych doświadczeń w realizacji projektów naukowych. Wysokość grantów na badania trwające 12, 24 lub 36 miesięcy wynosi od 70 do 210 tys. zł.

W 22 edycji konkursu NCN wyróżniło trzy projekty młodych naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu: Anny Gołkowskiej z Katedry i Zakładu Technologii Postaci Leku Wydziału Farmaceutycznego, Mateusza Nowaka z Katedry Psychiatrii i Kamila Rodaka z Katedry Diagnostyki Laboratoryjnej Wydziału Farmaceutycznego UMW.

mgr Anna Gołkowska, projekt Ocena potencjału ekstruzji dwuślimakowej jako ciągłej i skalowanej metody syntezy mechanochemicznej substancji aktywnych farmaceutycznie, czas trwania: 36 miesięcy, opiekun: dr hab. Bożena Karolewicz, dofinansowanie: 209 840 zł

Produkcja leków w oparciu o zasady „zielonej chemii” stała się przedmiotem zainteresowania przemysłu farmaceutycznego z powodu znacznego wpływu tradycyjnej syntezy leków na środowisko naturalne. Negatywne efekty środowiskowe są wynikiem wykorzystania w procesie wytwarzania i oczyszczania substancji czynnych znacznych ilości rozpuszczalników, które stanowią problem pod względem bezpieczeństwa i utylizacji. Ograniczenie lub rezygnacja z ich stosowania w procesie produkcji leków może znacząco wpłynąć na zredukowanie liczby i ilości zanieczyszczeń generowanych przez przemysł farmaceutyczny.
Celem projektu jest przełożenie reakcji syntezy leków modelowych, które zostały już wcześniej zsyntetyzowane w młynie kulowym, na warunki ekstruzji dwuślimakowej a następnie ocena, jak zmiana wybranych parametrów kluczowych wpływa na jakość otrzymywanego leku. Taka optymalizacja ekstruzji w procesie syntezy leków jest szczególnie istotnym zagadnieniem z punktu widzenia wytwarzania produktów leczniczych wysokiej jakości.
Planowane badania obejmą syntezę czterech modelowych leków w młynie kulowym i ekstruderze dwuślimakowym, systematyczną optymalizację parametrów procesowania podczas ekstruzji oraz charakteryzację produktów końcowych wraz z produktami pośrednimi (in-process oraz in-situ). Wynikiem prac będzie wskazanie kluczowych parametrów dla prowadzenia wydajnej syntezy ciągłej w celu otrzymywania substancji czynnych o wysokiej czystości oraz określenie stopnia redukcji śladu środowiskowego prowadzonych procesów. W tym celu wykonane zostaną obliczenia wskaźników "zielonej chemii" takich jak m.in. E-factor.

lek. Mateusz Nowak, projekt Czy temperament stanowi moderator związku pomiędzy znaczącymi wydarzeniami życiowymi a doświadczeniami podobnymi do psychotycznych? Populacyjne badanie podłużne z zastosowaniem analizy sieci, czas trwania: 36 miesięcy, opiekun: prof. Błażej Misiak, dofinansowanie: 209 995 zł

W obecnych czasach, aby zrozumieć patomechanizm powstawania chorób psychicznych, badacze zwracają szczególną uwagę na koncepcję kontinuum chorób psychicznych. Zakłada ona, że istnieje szerokie spektrum objawów o różnym stopniu nasilenia pomiędzy dobrostanem psychicznym a dysfunkcją obserwowaną w zaburzeniach psychicznych. Dotychczasowy sposób postrzegania zaburzeń psychicznych w sposób zero-jedynkowy został zastąpiony przez podejście wielowymiarowe. Zgodnie z tą teorią każdy z objawów psychopatologicznych może być opisany ze względu na swoje nasilenie oraz współwystępowanie z innymi chorobami. 
Celem badania jest przeanalizowanie moderującego związku pomiędzy poważnymi zmianami życiowymi, temperamentem, zaburzeniami obrazu samego siebie oraz zniekształceniami poznawczymi. Do badania zostanie włączonych 7300 zdrowych osób w wieku 18-35 lat, które do momentu badania nie otrzymywały leczenia psychiatrycznego, nie mają uszkodzeń mózgu oraz zaburzeń neurologicznych. Osoby zrekrutowane do projektu zostaną ocenione za pomocą wystandaryzowanych kwestionariuszy mierzących cechy temperamentu, PLEs, zaburzenia obrazu samego siebie i zniekształcenia poznawcze. Występowanie znaczących zmian życiowych będzie oceniane po 12 miesiącach obserwacji celem oszacowania natężenia sytuacji stresowych w minionym roku. Badanie w fazie obserwacji będzie uwzględniać również zmiany w nasileniu wymienionych objawów. Do analizy danych zostaną wykorzystane techniki statystyczne, tj. efekt moderacji i analiza sieci. Analiza sieci zostanie wykorzystana w celu zbadania złożonych wzajemnych relacji między wszystkimi badanymi czynnikami ryzyka. Wyniki badań dostarczą informacji na temat rozwoju i występowania PLE, przyczyniając się do lepszego zrozumienia psychopatologii.

mgr Kamil Rodak, projekt Analiza GC-MS/MS wybranych PUFA plazmy nasienia w kontekście ich związku z zaburzeniem równowagi oksydacyjno-antyoksydacyjnej u niepłodnych mężczyzn oraz zastosowanie analizy spektralnej do opracowania algorytmów diagnostycznych męskiej niepłodności, czas trwania: 24 miesiące, opiekun: dr hab. Ewa Kratz, dofinansowanie: 140 tys. zł

Niepłodność jest nasilającym się globalnym problemem zdrowotnym XXI wieku, który dotyka około 15 proc. par na świecie. Blisko połowa jej przypadków jest związana z czynnikiem męskim. Metody diagnostyczne, rutynowo stosowane w laboratoriach seminologicznych, zazwyczaj ograniczają się do podstawowego badania nasienia, które nie dostarcza pełnej informacji o możliwych przyczynach zaburzeń jego jakości. 
Celem projektu jest analiza zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ze szczególnym uwzględnieniem kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i kwasu eikozapentaenowego (EPA), znanych również jako kwasy tłuszczowe omega-3, kwasu arachidonowego (AA), reprezentującego kwasy tłuszczowe omega-6, kwasu linolowego, kwasu linolenowego (alfa i gamma), ekspresji wybranych pochodnych kwasu arachidonowego oraz markerów stresu oksydacyjnego w plazmach nasienia pacjentów niepłodnych z zaburzeniami liczby, budowy i/lub ruchliwości plemników (podzielonych na grupy zgodnie z kryteriami WHO 2021 dotyczącymi męskiej niepłodności, normozoospermicznych niepłodnych mężczyzn) oraz u mężczyzn płodnych z potwierdzoną płodnością. Analiza wybranych parametrów zostanie przeprowadzona za pomocą zaawansowanych metod analitycznych (w tym chromatografii gazowej ze spektrometrią mas oraz metod immunoenzymatycznych, stosowanych w rutynowej diagnostyce wielu schorzeń) i statystycznych. Dzięki temu możliwe będzie wytypowanie co najmniej jednego markera różnicującego badane grupy oraz określenie korelacji między oznaczonymi parametrami, które mogą być punktem wyjścia do poznania nieznanych dotąd mechanizmów prowadzących do obniżenia męskiej płodności i nowych celów terapeutycznych.