Rekordowa liczba transplantacji w USK

Miniony rok był przełomowy dla transplantologii w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu (USK). Ośrodek, podsumowując dane z okazji przypadającego 26 stycznia Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji, potwierdził swoją pozycję jednego z czołowych ośrodków transplantacyjnych w Polsce, osiągając rekordowe wyniki zarówno w przeszczepieniach serca, jak i nerek, jednocześnie rozwijając autorskie działania edukacyjne na rzecz dawstwa narządów.

W 2025 roku w USK przeprowadzono 50 transplantacji serca. To drugi rok z rzędu, gdy szpital zajmuje pierwsze miejsce w Polsce pod względem liczby przeprowadzonych przeszczepień u dorosłych, dla pacjentów z krańcową niewydolnością serca był to często jedyny możliwy sposób na uratowanie życia. 

Program transplantacji serca realizowany w ramach Instytutu Chorób Serca opiera się na ścisłej współpracy zespołów: kardiologii, kardiochirurgii, anestezjologii, intensywnej terapii, oraz transplantologii. Każdy przypadek wymaga indywidualnej kwalifikacji, precyzyjnego planowania i gotowości do działania w trybie natychmiastowym.

– Transplantacja serca to procedura o najwyższym stopniu złożoności – medycznej i organizacyjnej. Jej powodzenie zależy nie tylko od samego zabiegu, ale od jakości całego procesu: od kwalifikacji chorego, przez opiekę przedtransplantacyjną, po długofalowe prowadzenie pacjenta po przeszczepie – podkreśla prof. Piotr Ponikowski, dyrektor Instytutu Chorób Serca USK. – Tak wysoka liczba transplantacji serca wykonywanych w USK jest dowodem na dojrzałość naszego zespołu i skuteczność wypracowanych procedur na miarę najlepszych światowych ośrodków przeszczepowych. 

Istotnym elementem programu jest również wykorzystanie nowoczesnych technologii transportu narządów, w tym – po raz pierwszy w Polsce – systemu SherpaPak. 

Nowy system transportu serca to zamknięte, jednorazowe urządzenie, zaprojektowane specjalnie z myślą o bezpiecznym przewożeniu narządów do przeszczepu. Pozwala on na utrzymanie ściśle kontrolowanej, stabilnej temperatury oraz chroni organ przed wstrząsami i czynnikami zewnętrznymi podczas całej drogi – od pobrania u dawcy aż do momentu implantacji u biorcy. Dzięki temu zespół transplantacyjny ma pełną wiedzę o przebiegu transportu i pewność, że serce trafia do pacjenta w możliwie najlepszym stanie. 

– Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom technologicznym możemy jeszcze skuteczniej zabezpieczać narząd i zniwelować ryzyko w trakcie transportu, co bezpośrednio przekłada się na wyniki leczenia – zaznacza Mateusz Rakowski, kierownik Biura ds. Transplantacji i Donacji USK. 

Rozwój transplantologii serca w USK wpisuje się w długofalową strategię leczenia pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca, obejmującą pełne spektrum terapii – od leczenia farmakologicznego i elektroterapii, przez mechaniczne wspomaganie krążenia, aż po przeszczepienie serca jako terapię ostateczną. 

Liczby, które mają odzwierciedlenie w ludzkim zdrowiu 

W 2025 roku w USK we Wrocławiu przeprowadzono 77 transplantacje nerek, jest to największa liczba na Dolnym Śląsku. 

– To rezultat pracy zespołowej i dobrze zorganizowanego procesu – od identyfikacji dawcy, przez pobranie, aż po sam przeszczep i dalszą opiekę nad pacjentem – mówi Rakowski. – Każda transplantacja to konkretna historia i realnie uratowane życie. 

Jak podkreśla, sumując liczbę przeszczepionych nerek z całego regionu, tylu procedur nie było w przeciągu dekady łącznie we wszystkich pozostałych ośrodkach. 

– Za skutecznością programu transplantacji nerek stoi ścisła współpraca zespołów zabiegowych i zachowawczych – zaznacza prof. Dariusz Janczak, kierownik Kliniki Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej. – Wymaga precyzji, doświadczenia i skutecznej współpracy zespołowej. W USK mamy zespół, który potrafi działać skutecznie nawet w najbardziej złożonych przypadkach.

Z kolei długoterminowy sukces przeszczepienia nerki zależy od specjalistycznej opieki nefrologicznej. 

– Naszym celem jest nie tylko wykonanie transplantacji, ale zapewnienie pacjentom stabilnego funkcjonowania przeszczepionej nerki przez wiele lat – podkreśla prof. Mirosław Banasik, kierownik Kliniki Nefrologii, Medycyny Transplantacyjnej i Chorób Wewnętrznych. – Wymaga to indywidualnego podejścia, nowoczesnego leczenia i stałego monitorowania. Cieszymy się, że pod naszą opieką mamy wielu pacjentów, którzy cieszą się pełnią życia kilkadziesiąt lat po operacji. 

Sukces Klinik jest w pełni mierzalny. Licząc rok do roku w USK we Wrocławiu przeszczepiane jest o 100% więcej nerek w ramach procedury tzw. żywego dawstwa, a łączna liczba transplantacji tych organów wzrasta o 30% rok do roku. Jest to kolejny powód do świętowania jubileuszu 60 lat od pierwszego przeszczepienia nerki od żywego dawcy, który odbył się w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu.

Ogólnopolski Dzień Transplantacji przypomina, że za każdym sukcesem w przeprowadzeniu procedury transplantacyjnej, jest uratowane zdrowie i życie konkretnej osoby. Dzięki jak najwcześniejszej transplantacji nerki, w ramach procedury przeszczepienia preemptive, tj. jeszcze przed koniecznością wdrożenia dializoterapii, pacjenci mogą uniknąć konieczności stosowania obciążających zdrowotnie i socjoekonomicznie zabiegów. Co szczególnie istotne, około połowa zrealizowanych w ubiegłym roku przeszczepień rodzinnych została przeprowadzona jako preemptive. Właśnie dlatego tak istotne jest budowanie społecznej otwartości na żywe dawstwo. 

Kalendarz, który zmienia perspektywę dawstwa 

Integralną częścią działań USK na rzecz transplantologii są inicjatywy edukacyjne. Jedną z nich jest autorski kalendarz inspirowany procedurami transplantacyjnymi, przygotowany przez Biuro ds. Transplantacji i Donacji. 

– Pokazujemy w nim naszych biorców – ludzi, którzy dzięki transplantacji wrócili do życia – wyjaśnia Mateusz Rakowski. – Ich blizny nie są symbolem cierpienia, ale wygranej. Chcemy w ten sposób uświadamiać, że cały proces transplantacyjny ma głęboki sens i realny finał.

Kalendarz trafia m.in. do szpitali zgłaszających dawców, przypominając, że ich starania są bezcenne, bo każdy etap – od zgłoszenia dawcy po zabieg – jest częścią jednego zespołu transplantacyjnego. 

Mimo bardzo dobrych wyników, eksperci USK wskazują na wciąż niewykorzystany potencjał transplantacji nerek od dawców żywych. W 2025 roku wykonano w USK 8 takich przeszczepień. 

– Jedną z największych barier to bariera psychologiczna. Potencjalny dawca mierzy się z lękiem o własne zdrowie, a potencjalny biorca z poczuciem troski i odpowiedzialności za zdrowie i życie potencjalnego dawcy – mówi mgr Joanna Leginowicz, koordynator ds. transplantacji nerek od żywych dawców. – Kolejną barierą, która realnie ogranicza liczbę przeszczepień rodzinnych w Polsce to bariera informacyjna. Niewłaściwy dobór słów i określenie „potencjalny żywy dawca w rodzinie”.

Żywym dawcą nerki w Polsce może zostać osoba, która spełnia określone wymagania prawne, medyczne oraz psychologiczne. Wg prawa dawcą może zostać nie tylko osoba spokrewniona, ale również osoba bliska emocjonalnie (np. partner, przyjaciel czy znajomy), pod warunkiem uzyskania pozytywnej opinii Komisji Etycznej Krajowej Rady Transplantacyjnej, oraz zgody sądu. 

Niezgodność grup krwi między dawcą a biorcą, oraz niezgodność immunologiczna, również nie jest barierą uniemożliwiającą przeszczepienie nerki. Pacjenci mogą zdecydować się na przeszczepienie krzyżowe w Programie Wymiany Par.

Specjaliści USK podkreślają, że w przypadku wielu pacjentów to właśnie dawca żywy oznacza najkrótszą drogę do transplantacji, bez wieloletniego oczekiwania na liście. Sukcesy USK we Wrocławiu w obszarze przeszczepowym są możliwe dzięki konsekwentnemu wdrażaniu strategii transplantacyjnej w tym utworzeniu Biura ds. Transplantacji i Donacji. 

– Transplantologia to dziś jeden z najskuteczniejszych sposobów ratowania życia – podsumowuje Mateusz Rakowski. – Naszym celem jest, aby wiedza o dawstwie była powszechna, a decyzje podejmowane świadomie i bez lęku.

tekst: USK we Wrocławiu