Scopus AI na UMW

W ostatnich miesiącach sztuczna inteligencja weszła do codziennej pracy naukowców szybciej, niż wielu się spodziewało. Na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu narzędzie Scopus AI, dostępne od trzech miesięcy, już wyraźnie zmienia sposób pracy z literaturą naukową, choć – jak podkreślają eksperci – nadal pozostaje wsparciem, a nie alternatywą dla krytycznej analizy.

Dane z początku 2026 roku pokazują dynamiczny wzrost wykorzystania tego rozwiązania. Liczba wszystkich wyszukiwań w Scopusie na uczelni wzrosła z 811 w grudniu do niemal 1500 w marcu, a zapytania realizowane przez Scopus AI osiągnęły już około 10 proc. wszystkich wyszukiwań.

Scopus AI działa w oparciu o zasoby platformy Scopus – ponad 100 milionów rekordów i dziesiątki tysięcy czasopism naukowych. Umożliwia zadawanie pytań w języku naturalnym i generuje syntetyczne odpowiedzi wraz z odwołaniami do publikacji. Szczególną rolę odgrywa tu funkcja Concept Map, która pozwala szybko zobaczyć strukturę badanego zagadnienia i powiązania między pojęciami.

Jak podkreślają przedstawicielki Biblioteki Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, największa zmiana dotyczy nie tylko tempa pracy, ale sposobu porządkowania wiedzy. 

– Scopus AI działa jako centralny hub do wstępnej selekcji i strukturyzacji materiału, ułatwiając szybkie rozeznanie w literaturze – mówi Dominika Sidorska, dyrektorka Biblioteki Głównej UMW.

Podobne wnioski formułuje Ewa Kapela, kierowniczka Działu Informacji Naukowej i Promocji: – To narzędzie, które realnie wspiera orientację w temacie i identyfikację trendów, ale nie zastępuje klasycznego wyszukiwania ani krytycznej analizy źródeł.

W praktyce oznacza to, że Scopus AI skraca drogę do orientacji w literaturze, pomaga szybciej zidentyfikować trendy i potencjalne luki badawcze, a także ułatwia planowanie strategii publikacyjnej. Funkcje pogłębionej analizy pozwalają wskazać najważniejsze publikacje, autorów i instytucje w danym obszarze.

Jednocześnie większa liczba wyników i syntetyczne podsumowania wymagają od użytkownika większej czujności. – AI zwiększa zakres eksploracji literatury, ale jednocześnie generuje więcej wyników, które wymagają selekcji i krytycznej oceny – podkreśla Ewa Kapela.

To napięcie między szybkością a jakością jest dziś jednym z kluczowych wyzwań. Choć Scopus AI korzysta z wiarygodnych, recenzowanych źródeł, nie eliminuje ryzyka uproszczeń czy błędów interpretacyjnych. Szczególnie istotne pozostaje więc krytyczne podejście do wyników. 

– Scopus AI może skracać drogę do przeglądu literatury i formułowania hipotez, ale przede wszystkim na poziomie orientacyjnym, nie zastępuje pogłębionej analizy – pzaznacza Dominika Sidorska.

W tym kontekście szczególną rolę odgrywają biblioteki akademickie, które coraz częściej są nie tylko dostawcą narzędzi, ale też przewodnikiem po ich odpowiedzialnym wykorzystaniu. Szkolenia, konsultacje i wsparcie w zakresie krytycznej oceny wyników AI stają się integralną częścią usług informacyjnych.

Na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu Scopus AI dopiero buduje swoją pozycję. Wszystko wskazuje jednak na to, że w najbliższych miesiącach stanie się jednym z kluczowych narzędzi wspierających pracę badawczą – pod warunkiem, że będzie używane świadomie.