Śladami wygasłych wulkanów

Kraina Wygasłych Wulkanów – jeden z najciekawszych geologicznie obszarów Dolnego Śląska – ponownie stała się celem wyjazdu Uniwersytetu Trzeciego Wieku przy Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. 12 września pierwsza grupa słuchaczy odwiedziła Zamek Świny i Dobków, poznając historię regionu, jego geologiczną przeszłość oraz ślady dawnej aktywności wulkanicznej. Ze względu na duże zainteresowanie wycieczka odbywa się w dwóch terminach – druga grupa wyruszy w trasę 26 września.

Zamek Świny – historia zapisana w skałach

Tegoroczna trasa różni się od ubiegłorocznej. Słuchacze ponownie poznają Krainę Wygasłych Wulkanów, ale tym razem z innej perspektywy – odwiedzając miejsca, które pozwalają spojrzeć na ten region zarówno przez pryzmat jego historii, jak i geologicznej przeszłości.

Pierwszym punktem wycieczki był Zamek Świny, jedna z najstarszych warowni Dolnego Śląska, położona na skałach wulkanicznych. Początki tutejszego grodu sięgają średniowiecza. W XII wieku pełnił funkcję ważnego ośrodka wojskowo-administracyjnego, a w połowie XIII wieku został przekształcony w książęcą warownię. Przez kolejne stulecia należał do rodu Świnków. Do dziś zachowały się między innymi średniowieczna wieża obronna, pozostałości zabudowań mieszkalnych i dawnych umocnień. Zamek popadł w ruinę w XVIII wieku, a jego zabezpieczanie rozpoczęto na początku XX wieku. Po zniszczeniach wojennych przez lata pozostawał opuszczony, a obecnie trwają prace nad jego ochroną i restauracją.

O historii zamku i jego kolejnych właścicielach opowiadał uczestnikom Mariusz Narel, kasztelan i gospodarz warowni, który zajmuje się również jej odbudową i przywracaniem temu miejscu dawnego życia.

Jedną z atrakcji zwiedzania było wejście na wieżę zamkową. Uczestnicy pokonali 129 schodów, a z góry mogli spojrzeć na okoliczny krajobraz i lepiej zobaczyć położenie warowni wśród Gór Kaczawskich.

– Wycieczka była cudowna. Odkryłam nowe tereny, nowe obiekty i zdobyłam szczegółową wiedzę na temat pochodzenia geologicznego tego regionu i nie tylko – relacjonuje Anna Soska.

Zastygła lawa pod stopami

Historia zamku była jednocześnie punktem wyjścia do poznawania geologicznej przeszłości tego obszaru. Przy warowni znajduje się geopunkt związany z rozwojem geologicznym Gór Kaczawskich. Uczestnicy mogli zobaczyć ryolit – skałę magmową wylewną, która powstała w wyniku stygnięcia lawy. To właśnie takie ślady dawnej aktywności wulkanicznej pomagają zrozumieć, jak zmieniał się krajobraz tego regionu.

W Krainie Wygasłych Wulkanów geologiczna przeszłość nie jest więc czymś odległym i abstrakcyjnym – jej ślady można znaleźć bezpośrednio w terenie, pod stopami uczestników wycieczki.

Po zwiedzaniu zamku grupa udała się do Dobkowa na wizytę w Sudeckiej Zagrodzie Edukacyjnej.

W Dobkowie o początkach Ziemi

Sudecka Zagroda Edukacyjna jest częścią Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów i działa jako Centrum Nauki o Ziemi. To miejsce, w którym geologiczną historię regionu można poznawać poprzez modele, doświadczenia i cyfrowe wizualizacje. Otaczające Dobków wzgórza są pozostałościami dawnych wulkanów, ale historia tego obszaru sięga znacznie dalej – obejmuje również okresy, gdy znajdowało się tu morze, rozległe pustynie, a później występowały zlodowacenia.

Podczas zajęć słuchacze poznawali procesy, które przez miliony lat kształtowały Góry i Pogórze Kaczawskie, oglądali różne rodzaje skał i minerałów, a także mogli doświadczyć symulowanego trzęsienia ziemi.

– Jolanta Czaplicka, edukatorka i przewodniczka, wprowadziła nas w czarownie zamierzchłe czasy początków naszej planety. Wykazała się imponującą wiedzą na temat geologii naszego regionu, wulkanów, różnych rodzajów skał i minerałów, a nawet pozwoliła nam przeżyć symulowane trzęsienie ziemi. Było rewelacyjnie – wspomina Anna Soska. – Ta wycieczka to porcja niecodziennej, znakomitej wiedzy, która pozwoliła nam znów poszerzyć nasze horyzonty – dodaje uczestniczka.

Wyjazd był okazją nie tylko do poznania geologicznej historii regionu, ale również do wspólnego spędzenia czasu i odkrywania nowych miejsc.

– Wycieczka była wspaniale zorganizowana. Cieszymy się, że mogłyśmy w niej uczestniczyć mimo problemów z poruszaniem się – mówią Anna i Majka Pacuła, uczestniczki wycieczki.

Nowa trasa, nowe odkrycia

Pierwsza grupa słuchaczy UTW wyruszyła do Krainy Wygasłych Wulkanów 12 września. Druga grupa odwiedzi te miejsca 26 września. Dla chętnych przewidziano również możliwość krótkiego spaceru do Czarciej Skały.

Tegoroczna wycieczka pokazuje Krainę Wygasłych Wulkanów z innej strony niż ubiegłoroczny wyjazd. Zamiast tych samych miejsc słuchacze poznają kolejne fragmenty tego niezwykłego regionu, łącząc historię, geologię i bezpośrednie poznawanie krajobrazu.

fot. Anna Soska, Mariola Piątkowska, Ryszard Podemski - słuchacze UTW UMW

Zadanie sfinansowano ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.