Spotkanie prorektorów

Jak utrzymać wysoką jakość badań, odpowiedzialnie korzystać ze sztucznej inteligencji i przekonać młodych lekarzy do wyboru kariery naukowej? Między innymi o tych wyzwaniach debatowali prorektorzy ds. nauki uczelni zrzeszonych w Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych (KRAUM), którzy przyjechali do stolicy Dolnego Śląska na zaproszenie Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Dwudniowe obrady (9-10 marca) zdominowała kwestia polityki publikacyjnej uczelni, rozumianej jako działania wspierające pracowników w upowszechnianiu wyników badań w najlepszych czasopismach naukowych. Analizowano systemy motywacyjne, nagrody za wartościowe osiągnięcia oraz finansowanie procesu wydawniczego. Jak podkreślano, zagadnienia te nabierają szczególnego znaczenia w kontekście planowanych zmian dotyczących listy czasopism oraz nowych zasad ewaluacji przygotowywanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

– Nie rozmawialiśmy wyłącznie o technicznych rozwiązaniach, ale o całej filozofii wspierania jakości badań. To wszystko musi być rozpatrywane w szerszym kontekście nowych zasad ewaluacji i zmian, które mogą istotnie wpłynąć na funkcjonowanie środowiska akademickiego – mówi prof. Piotr Dzięgiel, prorektor ds. nauki Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW), wiceprzewodniczący Komisji Nauki KRAUM.

Równie istotnym elementem budowania jakości naukowej okazała się współpraca międzyuczelniana, zwłaszcza wymiana doświadczeń związanych z ewaluacją, opisem wpływu działalności naukowej oraz praktykami stosowanymi w obszarze bioetyki i etyki badań. Uczestnicy spotkania zgodnie wskazywali, że środowisko uczelni medycznych powinno jeszcze szerzej korzystać z rozwiązań wypracowywanych w poszczególnych ośrodkach.

W toku debaty nad przyszłością nauki nie mogło zabraknąć tematu sztucznej inteligencji. Prorektorzy omawiali zarówno możliwości wykorzystania AI w badaniach i przygotowywaniu tekstów naukowych, jak i granice takiego wsparcia. Rozmowy dotyczyły kwestii etycznych, prawnych oraz potrzeby wypracowania zasad pozwalających ocenić zakres użycia tych narzędzi.

– Nie uciekniemy od tego tematu, bo sztuczna inteligencja już stała się częścią procesu naukowego. Pytanie nie brzmi więc, czy będzie wykorzystywana, ale w jakim zakresie i na jakich zasadach – dodał prof. Piotr Dzięgiel.

Praktycznym wymiarem zapowiadanej współpracy ma być idea zacieśnienia relacji między szkołami doktorskimi uczelni medycznych. Rozważano organizację wspólnego sympozjum, które mogłoby służyć integracji doktorantów, wymianie doświadczeń, inicjowaniu projektów wieloośrodkowych oraz rozwijaniu współpracy badawczej.

– Sympozjum szkół doktorskich mogłoby stać się impulsem do tworzenia projektów wieloośrodkowych, publikacji wieloautorskich czy krajowych staży badawczych. Warto to połączyć z korzyścią dla doktorantów i całego środowiska – wyjaśnia prof. Piotr Dzięgiel i nie wyklucza, że takie wydarzenie mógłby zorganizować właśnie Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu.

Ambitne plany naukowe zderzają się jednak z narastającym kryzysem kadrowym, dotyczącym głównie trudności w pozyskiwaniu młodych medyków do pracy akademickiej – stąd też obecność na spotkaniu prof. Agnieszki Hałoń, prorektor ds. rozwoju kadry akademickiej UMW. Dyskutanci zwracali uwagę, że uczelnie medyczne coraz wyraźniej odczuwają niedobór osób zainteresowanych łączeniem kariery lekarskiej z działalnością naukową i dydaktyczną. Dotyczy to szczególnie stanowisk asystenckich, od których zaczyna się rozwój przyszłych wykładowców.

– To dziś jedno z najpoważniejszych wyzwań uczelni medycznych. Trudności pojawiają się, gdy chcemy pozyskać absolwentów kierunku lekarskiego. Z perspektywy jakości kształcenia bardzo ważne jest przecież, aby przyszłych fachowców uczyli specjaliści, którzy rozumieją praktyczny wymiar zawodu – wyjaśnia prof. Piotr Dzięgiel i zaznacza, że przyczyny tego zjawiska są znane, ale trudno o skuteczne rozwiązania. Młodzi lekarze koncentrują się na rezydenturach, specjalizacjach i pracy zawodowej, która daje im większą stabilność finansową niż ścieżka akademicka.

Podsumowując dwudniowe obrady, uczestnicy byli zgodni, że bez zwiększenia nakładów trudno będzie nie tylko poprawić sytuację kadrową, ale i utrzymać obecną pozycję naukową uczelni medycznych. – To problem w dużej mierze finansowy – zaznaczył prorektor ds. nauki UMW.

Kolejne posiedzenie Komisji Nauki KRAUM zaplanowano na czerwiec w Gdańsku. Wtedy też mają zostać wypracowane rekomendacje, które zostaną przekazane do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwa Zdrowia.

Fot. Tomasz Walów