Stypendia dla wybitnych

Czworo badaczy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (UMW) zostało laureatami 21 edycji konkursu stypendialnego ministra nauki i szkolnictwa wyższego dla wybitnych młodych naukowców. Zespół powołany przez Marcina Kulaska docenił dorobek dr. hab. Mateusza Babickiego, dr Kamili Maciejewskiej, dr. hab. Pawła Krzyżka, prof. UMW oraz dr. Tomasza Urbaniaka.

Program stypendialny ministra nauki i szkolnictwa wyższego ma na celu docenienie i wsparcie finansowe najbardziej obiecujących młodych naukowców na wczesnym etapie ich kariery. Stypendia mają zapewnić im stabilne warunki do rozwoju i pracy naukowej, motywować do dalszych działań oraz podnosić poziom polskich badań w skali międzynarodowej. 

Podczas tegorocznej edycji konkursu rozpatrzono 1640 wniosków, spośród których wyłoniono 230 laureatów reprezentujących 54 dyscypliny naukowe i artystyczne. Każda z nagrodzonych osób będzie otrzymywać stypendium przez trzy lata. Resort przeznaczy na ten cel ponad 44 mln zł.

O stypendia mogli ubiegać się doktoranci lub nauczyciele akademiccy bez stopnia doktora, osoby przygotowujące rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym oraz osoby posiadające stopień doktora.

Wśród 25 wyróżnionych przedstawicieli nauk medycznych i nauk o zdrowiu jest czworo młodych naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu:

Dr hab. Mateusz Babicki z Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej łączy pracę lekarza podstawowej opieki zdrowotnej z działalnością naukową, dydaktyczną i ekspercką. Bada problemy, z jakimi lekarze rodzinni na co dzień spotykają się w gabinetach, ale opisuje je szerzej: jako wyzwania dla pacjentów, zdrowia publicznego i organizacji opieki. W jego działalności naukowej ważne miejsce zajmują choroby cywilizacyjne, zdrowie psychiczne, następstwa zakażeń wirusowych, szczepienia, antybiotykooporność, telemedycyna i rozwój POZ. Jednym z najważniejszych obszarów jego pracy są badania nad long COVID. Analizował częstość długotrwałych powikłań po COVID-19, ich objawy, czynniki ryzyka oraz wpływ szczepień i wariantów wirusa na przebieg choroby. Efektem było m.in. opracowanie autorskiej skali LC Risk Score, która może wspierać lekarzy POZ w rozpoznawaniu pacjentów wymagających dokładniejszej obserwacji. Dr hab. Mateusz Babicki prowadził także badania dotyczące snu, zdrowia psychicznego, stygmatyzacji pacjentów psychiatrycznych, jakości życia oraz używania substancji psychoaktywnych. Ważnym nurtem są również prace nad otyłością, zaburzeniami metabolicznymi i przewlekłymi chorobami, które często rozwijają się bez wyraźnych objawów. Jest autorem ponad 100 prac naukowych, które uzyskały łączny Impact Factor 270,823 i 8 425 punktów MNiSW. Według bazy Web of Science jego wskaźnik Hirscha wynosi 16, a liczba cytowań – po wyłączeniu autocytowań – 615. Na koncie ma liczne nagrody i wyróżnienia, w tym nagrody czasopisma "Lekarz POZ", nagrody rektora UMW oraz najlepszy wynik w Polsce z Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego z medycyny rodzinnej. Dwukrotnie był finalistą konkursu "Supertalenty w Medycynie". Dr hab. Mateusz Babicki szkoli lekarzy, współtworzył materiały o opiece koordynowanej i uczestniczył w pracach eksperckich dotyczących telemedycyny, aplikacji zdrowotnych, szczepień oraz opieki nad uchodźcami. Stypendysta łączy perspektywę lekarza rodzinnego, badacza i eksperta systemowego, koncentrując się na problemach ważnych dla pacjentów i podstawowej opieki zdrowotnej.

Dr hab. Paweł Krzyżek, prof. UMW z Katedry i Zakładu Mikrobiologii zajmuje się mikrobiologią medyczną, zakażeniami bakteryjnymi i problemem antybiotykooporności. W centrum jego badań znajduje się Helicobacter pylori – bakteria, która może kolonizować żołądek i jest związana m.in. z chorobą wrzodową oraz ryzykiem nowotworów żołądka. Dr hab. Paweł Krzyżek, prof. UMW, bada, dlaczego leczenie takich zakażeń nie zawsze przynosi oczekiwany skutek i jakie mechanizmy pozwalają bakteriom przetrwać mimo zastosowania antybiotyków. Szczególnie interesuje go biofilm, czyli zorganizowana struktura bakterii, która utrudnia działanie leków i odpowiedź układu odpornościowego. Badacz analizuje także przechodzenie H. pylori w formy przetrwalne, działanie pomp usuwających antybiotyki z komórek bakterii oraz zjawiska tolerancji na leczenie. Jego prace pomagają lepiej zrozumieć, dlaczego niektóre zakażenia są trudne do pełnego wyleczenia. Dorobek dr. hab. Pawła Krzyżka, prof. UMW, obejmuje 54 artykuły naukowe o łącznym Impact Factor 214,051, 4828 punktów MNiSW, indeks Hirscha 17 w bazie Web of Science oraz 594 cytowania bez autocytowań. Wykonał 199 recenzji naukowych, pełnił funkcję edytora tematów specjalnych w czasopismach międzynarodowych i został ujęty na prestiżowej liście World’s Top 2% Scientists. Ważnym elementem jego aktywności jest udział w międzynarodowym Helicobacter pylori Genome Project, finansowanym przez National Cancer Institute w USA i realizowanym z udziałem 94 jednostek z całego świata. Realizuje projekt Miniatura NCN, w którym sprawdza, jak antybiotyki wpływają na budowę i właściwości biofilmu H. pylori. W innych projektach badał m.in. uropatogeny, ludzki urobiom, zakażenia Campylobacter jejuni, egzosomy błonowe H. pylori oraz działanie substancji naturalnych na drobnoustroje. Jego prace wpisują się w jeden z najważniejszych problemów współczesnej medycyny: narastającą antybiotykooporność i leczenie zakażeń trudnych do eradykacji. Laureat programu stypendialnego UMW "Uniwersytet Przyszłości".

Dr Kamila Maciejewska z Katedry Biochemii i Immunochemii prowadzi badania łączące chemię, biologię komórki i inżynierię biomedyczną. Zajmuje się nanomateriałami, które mogą pomagać w precyzyjnym badaniu komórek: mierzyć zmiany temperatury, reagować na światło i w kontrolowany sposób przekazywać ciepło. To ważny kierunek rozwoju nowoczesnej biomedycyny, zwłaszcza w kontekście metod, które w przyszłości mogą wspierać diagnostykę i terapię chorób nowotworowych. W swojej pracy opracowywała i badała materiały wykorzystywane do pomiaru temperatury na poziomie komórkowym oraz do analizy reakcji komórek na lokalne nagrzewanie. W projekcie Preludium finansowanym przez NCN otrzymała nanocząstki zdolne jednocześnie rejestrować i generować ciepło. Obecnie bada, jak komórki nowotworowe odpowiadają na takie nanoogrzewanie i jakie mechanizmy śmierci komórkowej mogą być przez nie uruchamiane. Jednym z efektów jej działań jest urządzenie do pomiaru nagrzewania komórek nowotworowych przez nanocząstki, zgłoszone do ochrony patentowej. Dr Kamila Maciejewska współpracuje m.in. z zespołami z Portugalii i Włoch, a jej aktywność obejmuje projekty kliniczne dotyczące odpowiedzi immunologicznej, angiogenezy i mikrośrodowiska guza. W dorobku ma ponad 20 publikacji, ponad 600 cytowań, indeks Hirscha 14, dwa patenty krajowe i samodzielny wniosek patentowy. Była stypendystką programu START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz laureatką stypendium PAN dla młodych naukowców. Doświadczenie badawcze zdobywała m.in. w Magdeburgu i Gandawie. Planowany pobyt w San José State University w ramach programu Fulbright Senior Award 2026–2027 będzie poświęcony badaniom nad tym, w jaki sposób nanocząstki są wychwytywane przez komórki. Jej prace pokazują, jak chemia materiałów może wspierać poszukiwanie nowych rozwiązań dla współczesnej medycyny.

Dr Tomasz Urbaniak z Katedry i Zakładu Chemii Fizycznej i Biofizyki prowadzi badania z pogranicza inżynierii biomedycznej, chemii polimerów, farmacji i medycyny regeneracyjnej. Projektuje materiały, które mogą przenosić leki, stopniowo uwalniać substancje czynne i oddziaływać z komórkami oraz tkankami w zaplanowany sposób. W praktyce oznacza to poszukiwanie rozwiązań, które mogą pomóc w skuteczniejszym i bezpieczniejszym prowadzeniu terapii. Ważnym obszarem jego pracy są biodegradowalne polimery, czyli materiały, które mogą stopniowo rozkładać się w organizmie, uwalniając lek w określonym czasie i miejscu. Dr Tomasz Urbaniak rozwijał m.in. proleki oparte na takich materiałach, wykorzystujące substancje stosowane w leczeniu zakażeń wirusowych i bakteryjnych. Zajmuje się także modyfikowaniem powierzchni biomateriałów tak, aby można było nadawać im konkretne właściwości: lepszą stabilność, odpowiednie tempo degradacji czy pożądany profil uwalniania substancji aktywnych. Osobny nurt jego badań dotyczy bardziej zrównoważonych metod otrzymywania polimerów biomedycznych. Jest współtwórcą krajowego patentu dotyczącego sposobu wytwarzania biodegradowalnego polimeru ε-kaprolaktonu w warunkach mikrofalowych z użyciem nietoksycznych inicjatorów organicznych. Kieruje dwoma projektami finansowanymi przez NCN. Projekt Preludium 17 dotyczy mikrocząstek typu rdzeń-powłoka jako nośników substancji leczniczej, a projekt Sonata 19 jest poświęcony materiałom, które mają umożliwiać kontrolowane uwalnianie czynników wzrostu i wspierać leczenie ran przewlekłych. W dorobku dr. Tomasza Urbaniaka znajdują się publikacje w czasopismach międzynarodowych, wysoki udział autorski w kluczowych pracach, staż w Instytucie Chemii Makromolekularnej Czeskiej Akademii Nauk, opieka nad dziewięcioma pracami magisterskimi oraz współautorstwo podręczników akademickich. W badaniach łączy projektowanie materiałów na poziomie molekularnym z myśleniem o ich przyszłym zastosowaniu w terapii i regeneracji tkanek. Laureat programu stypendialnego UMW "Uniwersytet Przyszłości".