Warto wierzyć w siebie

Poprosiliśmy naukowców UMW, którzy znaleźli się w najnowszej edycji rankingu World’s Top 2% Scientists, o wypełnienie krótkiego kwestionariusza dotyczącego głównych obszarów badawczych i osiągnięć naukowych. Wszyscy otrzymali taki sam zestaw pytań. Przedstawiamy badaczy z kategorii osiągnięć roku 2024.

Dr hab. Monika Biernat

1. Funkcja pełniona na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu

W latach 2002-2018 byłam adiunktem w Katedrze i Zakładzie Mikrobiologii Akademii Medycznej we Wrocławiu, od 2018 r. jestem zatrudniona w Katedrze i Klinice Hematologii, Terapii Komórkowych i Chorób Wewnętrznych na stanowisku adiunkta. W pracy zawodowej sprawuję opiekę nad pacjentami z nowotworami układu krwiotwórczego, a także pacjentami z zaburzeniami krzepnięcia krwi w ramach Poradni Klinicznej Hematologicznej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego. Jestem członkiem Rady Dyscypliny Wydziału Lekarskiego UMW od 2024 roku.

2. Główne obszary zainteresowań badawczych

Szczególnym obszarem moich zainteresowań zarówno w sferze codziennej praktyki klinicznej jak i prac badawczych są zagadnienia dotyczące zakażeń bakteryjnych, grzybiczych oraz wirusowych u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego oraz problematyka zaburzeń krzepnięcia.

3. Dlaczego akurat ta dziedzina nauki stała się dla Pani najważniejsza?

Z perspektywy czasu i zdobytego doświadczenia mogę powiedzieć, że hematologia była moim przeznaczeniem, choć na początku mojej drogi zawodowej wcale nie było to takie oczywiste. W trakcie studiów, w ramach programu Erasmus, na piątym roku miałam okazję studiować i pracować w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Grenoble we Francji. Najwięcej czasu spędziłam wówczas na oddziale hematologii i na oddziale chorób zakaźnych. Te dwie specjalizacje mnie zafascynowały. Rozpoczęłam karierę na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu jako lekarz mikrobiolog. W Katedrze Mikrobiologii zajmowałam się problematyką zakażeń pałeczkami Helicobacter pylori, problematyką zakażeń szpitalnych, zwłaszcza spowodowanych szczepami wieloopornych bakterii. Od początku zatrudnienia w Katedrze i Klinice Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku szczególnym obszarem moich zainteresowań, zarówno w codziennej praktyce klinicznej, jak i w badaniach naukowych, były również powikłania infekcyjne u pacjentów oddziałów hematoonkologicznych i oddziałów przeszczepowych. Praca w Klinice Hematologii daje mi możliwość leczenia pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego ale również leczenia pacjentów z ciężkimi zakażeniami, występującymi w przebiegu chorób rozrostowych szpiku. W hematologii łączą się obszary, które mnie interesują najbardziej: zagadnienia patogenezy nowotworów, zakażeń i zaburzeń hemostazy. Pracując jako hematolog mogę łączyć wiedzę z dziedziny mikrobiologii z zagadnieniami chorób układu krwiotwórczego w codziennej praktyce lekarskiej. Hematologia jest dziedziną trudną i pełną wyzwań, jest obszarem, gdzie wciąż jest wiele do zrobienia i odkrycia, dlatego tak satysfakcjonująca jest dla mnie praca kliniczna i naukowa w tej dziedzinie.

4. Które ze swoich osiągnięć uważa Pani za najbardziej przełomowe lub inspirujące?

Trudno wymienić jedno osiągnięcie w moim dorobku, które jest najważniejsze. Myślę, że osiągnięcie przełomowe jeszcze przede mną. W pracy naukowej  zajmowałam się wieloma ważnymi tematami, z których najbardziej inspirujące, w mojej ocenie, są dwa. Pierwszy dotyczy mechanizmów patogenetycznych zakażenia H. pylori, cech wirulencji tego drobnoustroju oraz jego lekowrażliwości. Wyniki badań lekowrażliwości pałeczek H. pylori i dynamiki zmian oporności na leki stanowiły cenne źródło informacji dla lekarzy pediatrów z Dolnego Śląska. Badanie te przyczyniły się do zmiany schematów leczenia zakażeń H.pylori u dzieci w Polsce i dały możliwość indywidualizacji terapii u poszczególnych pacjentów. Drugi temat dotyczy zakażeń wirusem SARS-CoV-2. u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. W oparciu o obserwacje kliniczne powstała jedna z pierwszych publikacji w Europie na temat charakterystyki i przebiegu zakażenia tym wirusem u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego w trakcie pandemii COVID-19.

5. Które odkrycie, idea lub publikacja innego badacza szczególnie wpłynęły na Pana/Pani sposób myślenia o nauce?

Mogę podać dwa przykłady, nie będą to idee, ale naukowcy, którzy mieli wpływ na moje podejście do nauki. Pierwszym badaczem jest Ludwik Hirszfeld- lekarz, immunolog, bakteriolog. Postać wybitna, naukowiec, którego życie i praca naukowa wciąż stanowią inspirację. W dzisiejszych czasach w medycynie, zarówno w nauce jak i w praktyce klinicznej, dominuje wąska specjalizacja, podczas gdy prof. Hirszfeld jest przykładem lekarza i naukowca, który doskonale łączył wiele dziedzin medycyny. Takie holistyczne podejście, rzadkie w naszych czasach, jest kluczem do zrozumienia człowieka w zdrowiu i w chorobie. Druga postacią jest profesor Barry Marshall a konkretnie spotkanie z Barrym Marshallem, australijskim naukowcem, który za badania nad rolą bakterii Helicobacter pylori w patogenezie wrzodów żołądka otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny. Barry Marshall był gościem na konferencji International Workshop on Helicobacter and Related Bacteria in Chronic Digestive Inflammation, która odbyła się we Wrocławiu w dn. 7-9 września 2006 roku. Wówczas podczas spotkania miałam możliwość krótkiej rozmowy z profesorem Marshallem. Jego badania i sposób podejścia do problemu badawczego pokazał mi, że w pracy naukowca trzeba być konsekwentnym, cierpliwym i być wiernym sobie.

Pragnę dodać, że w mojej pracy zawodowej lekarza i naukowca nieustannie spotykam wielu wspaniałych ludzi, zarówno wybitnych profesorów, wspaniałych współpracowników, cierpliwych pacjentów i mądrych studentów, którzy mi pomagają, inspirują mnie i  dają mi siłę do działania.

6. Jak Pani badania mogą wpływać na życie codzienne ludzi albo rozwój technologii/społeczeństwa?

Aktualnie moje badania wyznaczają dwa kierunki. Pierwszy dotyczy zagadnień związanych z patogenezą i czynnikami ryzyka zakażeń, występujących u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Badanie te wpisują się w globalny trend walki z zakażeniami spowodowanymi wieloopornymi bakteriami i grzybami, a także groźnymi wirusami. Zakażenia są jedną z głównych przyczyn niepowodzenia terapii i zgonów u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Lepsza charakterystyka czynników ryzyka tych zakażeń, zarówno ze strony patogenu jak i pacjenta może przyczynić się do skuteczniejszej terapii tych pacjentów. Drugi obszar moich badań wiąże się z zagadnieniami zaburzeń hemostazy. Skazy krwotoczne to rzadkie schorzenia, z kolei częstość zakrzepic stale rośnie w społeczeństwie. Mam nadzieję, że dzięki moim badaniom będzie można lepiej diagnozować i leczyć pacjentów oraz  poprawi się jakość opieki nad pacjentami.

7. Gdyby miała Pani nieograniczone zasoby i zespół, jakie badanie lub projekt chciałaby Pani zrealizować?

To trudne pytanie, gdyż mogę wymienić co najmniej kilka takich badań. Moim długofalowym celem jest wieloośrodkowy, multidyscyplinarny projekt, w którym braliby udział zarówno lekarze jak  i naukowcy z wielu dziedzin i różnych ośrodków badawczych. Projekt opierałby się na badaniach translacyjnych i zakończyłby się wdrożeniem nowego leku.  Warto pomarzyć.

8. Jedna rada dla młodych osób, które myślą o karierze naukowej

Moja rada: warto wierzyć w siebie, nie bać się wyznaczać sobie ambitnych celów. Nie wolno się poddawać, nawet pomimo napotkanych przeciwności.