WEŹ MOJE KOŚCI, A DAJ MI WIEŚĆ SWOJĄ

„WEŹ MOJE KOŚCI, A DAJ MI WIEŚĆ SWOJĄ..."

Adam Zadrzywilski

W Zakładzie Anatomii Prawidłowej Katedry Morfologii i Embriologii Człowieka powstała nowa pracownia. Kieruje nią dr Paweł Dąbrowski, który od ponad dekady uczestniczy w pracach badawczych na stanowiskach archeologicznych nie tylko na terenie Wrocławia, ale także w różnych zakątkach kraju. Dr Dąbrowski, pracując w interdyscyplinarnych zespołach naukowych, badał m.in. zęby przedstawicieli gatunku Homo neanderthalensis z jaskini Stajnia, dzięki czemu wiemy, na jakie schorzenia cierpieli, jak dbali o higienę jamy ustnej i czym żywili się ludzie setki, tysiące i dziesiątki tysięcy lat temu. Teraz dr Dąbrowski kieruje projektem badawczym, w wyniku którego zostanie oceniony stan zdrowia mieszkańców wczesnonowożytnego Wrocławia u progu rewolucji przemysłowej. Projekt ten otrzymał dofinansowanie NCN, mogła więc powstać nowa pracownia.

Biorąc kość do ręki, wydaje się, że na początku nic nie widać.

To jest trochę tak, jak z wyjętą z bardzo zakurzonej półki starą księgą. Nim się ją otworzy i przekartkuje, trzeba usunąć kurz, pył i wszelkie zanieczyszczenia. Podczas czytania trzeba postępować delikatnie, aby nie uszkodzić stron naruszonych zębem czasu. Antropolog, anatom w swej pracy jest jednak w stanie na pierwszy rzut oka powiedzieć, co to za kości i do kogo należały. Na kościach dostrzeże zmiany wywołane przez różne schorzenia, np. stany zapalne, zmiany rozrostowe, zimne guzy odokostnowe, zmiany osteolityczne w przebiegu trądu, kiły, gruźlicy. Stosując odpowiednie metody badawcze, odpowie na pytanie o stan odżywienia, o aktywność zawodową, przeciążenia, o warunki bytowe. W końcu przybliży przyczyny śmierci. Kość to takie kalendarium historii życia, taki pamiętnik osteologiczny pisany ręką fizjologii. Wiele daje się z niej wyczytać. 

W swojej działalności naukowej ma Pan spore osiągnięcia.

Setki, a może już tysiące przebadanych różnych kości ludzkich. W swojej praktyce badawczej zajmuję się biologią ludzkich populacji zarówno tych niedawnych, jak i żyjących tysiące lat przed nami. Miałem nawet przyjemność badać zęby neandertalskie, starsze niż 50 tysięcy lat. Traktuję to jako spore osiągnięcie. Teraz, w związku z prowadzonym grantem, zajmuje mnie okres nie tak odległy, ale też bardzo interesujący ze względu na przemiany, jakie zachodziły w życiu mieszkańców dużych, miejskich aglomeracji wraz z końcem okresu feudalnego i początkiem nowej epoki industrialnej. W badanym okresie pojawiły się nowe modele kulturowe, nowe wzorce, nowe techniki obróbki pokarmu, nowe surowce spożywcze, a także, z racji szczytowego okresu kolonialnego, nowinki spożywcze z różnych rejonów Nowego Świata. Trzeba pamiętać, że to także okres intensywnego rozwoju nauki opartej na matematyce, rodzącej się chemii i fizyce. To okres wzmożonego zainteresowania wiedzą medyczną, stanem zdrowia człowieka, przyczynami chorób.

Cała rozmowa z dr. Pawłem Dąbrowskim jest dostępna w najnowszym numerze Gazety Uczelnianej.