Wrocławskie uczelnie dla One Health

Cztery wrocławskie uczelnie: Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Przyrodniczy, Uniwersytet Ekonomiczny oraz Akademia Wychowania Fizycznego podpisały porozumienie o współpracy w ramach koncepcji One Health.  

Wspólne działania obejmą naukę, edukację, wpływ na otoczenie i zrównoważone wykorzystanie zasobów. Dokument podpisano 13 maja 2026 roku w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w obecności Marii Mrówczyńskiej, podsekretarz stanu. Inicjatywa została objęta patronatem ministerstwa. 

Promowana przez Unię Europejską strategiczna koncepcja One Health zakłada, że zdrowie ludzi, zwierząt, roślin i środowiska jest ze sobą ściśle powiązane. W liście intencyjnym jego sygnatariusze podkreślili, że takie podejście pozwala połączyć perspektywę medyczną, przyrodniczą, żywienia, środowiska, społeczno-ekonomiczną oraz związaną z jakością życia i kulturą fizyczną. Globalne wyzwania, z jakimi mierzy się nie tylko Dolny Śląsk, stały się inspiracją i punktem odniesienia do podjęcia decyzji o ściślejszym współdziałaniu wrocławskich uczelni publicznych, przy jednoczesnym zachowaniu autonomii każdej z nich. 

– Jako uczelnia medyczna wiemy, że zdrowie człowieka zależy od wielu czynników, które wykraczają poza klasycznie rozumianą medycynę. Dlatego tak ważna jest współpraca z uczelniami reprezentującymi inne obszary wiedzy – od nauk przyrodniczych, przez ekonomię, po aktywność fizyczną i rehabilitację. One Health daje nam wspólny język i wspólny cel: tworzenie rozwiązań, które będą odpowiadały na rzeczywiste wyzwania zdrowotne współczesnego świata – podkreśla prof. Piotr Ponikowski, rektor Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. 

Cztery filary współpracy 

Porozumienie opiera się na czterech strategicznych obszarach: nauce, edukacji, wpływie na otoczenie oraz zrównoważonym wykorzystaniu zasobów. To one mają przełożyć ideę One Health na konkretne działania badawcze, dydaktyczne, organizacyjne i społeczne. 

W obszarze nauki uczelnie planują wspólne projekty badawcze, rozwojowe i wdrożeniowe, tworzenie interdyscyplinarnych zespołów oraz wspólne ubieganie się o środki krajowe i zagraniczne. Szczególne znaczenie mają mieć badania odpowiadające na kluczowe potrzeby regionu, m.in. w zakresie zdrowia publicznego, środowiska, żywienia, bezpieczeństwa żywności, kultury fizycznej i rozwoju społeczno-gospodarczego. 

Filar edukacji obejmuje rozwijanie nowych form kształcenia, wspólnych inicjatyw dydaktycznych i programów interdyscyplinarnych. Ważnym elementem ma być również wzmacnianie kompetencji przyszłości, w tym cyfrowych, społecznych, poznawczych oraz związanych z odpowiedzialnym zarządzaniem. 

Trzeci obszar to wpływ na otoczenie, obejmujący działania wzmacniające społeczną odpowiedzialność uczelni, popularyzację wiedzy oraz relacje z samorządem, instytucjami publicznymi, organizacjami społecznymi i partnerami gospodarczymi. Dzięki temu środowisko akademickie ma skuteczniej odpowiadać na potrzeby mieszkańców i wspierać rozwój regionu. Szerzej mówił o tym rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, prof. Czesław Zając: 

– Idea One Health opiera się na współpracy ośrodków, które rozumieją, że dobro człowieka, kondycja środowiska, nieustający rozwój oraz relacje z otoczeniem społeczno-gospodarczym stanowią nierozłączne elementy całości. Jako uczelnia ekonomiczna wiemy, że zrównoważony rozwój i mądre zarządzanie zasobami mogą wspierać dbałość o zdrowie społeczeństwa i jakość życia mieszkańców regionu. Podpisanie porozumienia jest jednocześnie zobowiązaniem do działania na rzecz odpowiedzialnego kształcenia, nauki, rozwoju i zdrowia dla całej społeczności Dolnego Śląska. 

Czwarty filar, czyli zrównoważone wykorzystanie zasobów, dotyczy wspólnego korzystania z infrastruktury, aparatury, systemów, usług i doświadczenia organizacyjnego. Ma to ułatwić koordynację działań, rozwój wspólnych standardów oraz sprawniejsze zarządzanie projektami międzyuczelnianymi. 

– Zdrowie człowieka jest nierozerwalnie związane ze zdrowiem zwierząt, jakością żywności i stanem środowiska. To obszary, w których Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu prowadzi badania, kształci specjalistów, realnie oddziałując na otoczenie społeczno-gospodarcze. Idea One Health jest nam szczególnie bliska – pokazuje, że odpowiedzialność za zdrowie publiczne zaczyna się także tam, gdzie mówimy o glebie, wodzie, żywności, zwierzętach i ekosystemach – mówi prof. Krzysztof Kubiak, rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. 

Każda z uczelni wnosi do porozumienia własną perspektywę. UMW reprezentuje obszar medycyny, nauk o zdrowiu, profilaktyki, zdrowia publicznego i badań klinicznych. Uniwersytet Przyrodniczy – kompetencje związane m.in. ze zdrowiem zwierząt, środowiskiem, żywnością i rolnictwem. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu – wiedzę z zakresu zarządzania, analiz społeczno-gospodarczych, polityk publicznych i ekonomii zdrowia. AWF Wrocław uzupełnia tę współpracę o doświadczenie w obszarze aktywności fizycznej, sportu, fizjoterapii, rehabilitacji i jakości życia. 

– Bez minimalnej dawki ruchu trudno mówić o zdrowym społeczeństwie. Dziś mierzymy się z pandemią otyłości i problemami metabolicznymi, które dotykają milionów Polaków. To wyzwanie nie na jutro, lecz na lata i dekady, wymagające współpracy wszystkich ośrodków akademickich. Koncepcja One Health może pomóc nam skuteczniej odpowiadać na współczesne problemy cywilizacyjne, ponieważ łączy wiedzę z różnych obszarów nauki i pokazuje, że zdrowie człowieka zależy również od jakości środowiska, stylu życia i profilaktyki – zaznaczył rektor Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, dr hab. Tadeusz Stefaniak. 

Podpisane porozumienie nie tworzy nowej jednostki ani nadrzędnej struktury organizacyjnej. Jest ramą dla działań prowadzonych z poszanowaniem autonomii, tożsamości instytucjonalnej i kompetencji każdej ze stron. Uczelnie deklarują współdziałanie oparte na partnerstwie, komplementarności, wzajemnym poszanowaniu i odpowiedzialności za podejmowane inicjatywy. 

Wspólne przedsięwzięcia mają być rozwijane tam, gdzie połączenie kompetencji pozwoli osiągać większą skalę oddziaływania, lepiej wykorzystywać zasoby oraz skuteczniej odpowiadać na złożone problemy zdrowotne, społeczne, środowiskowe i gospodarcze. Porozumienie jest krokiem w stronę współpracy interdyscyplinarnej, praktycznej i nastawionej na przyszłość – zakorzenionej w potrzebach Dolnego Śląska, ale odpowiadającej na wyzwania o znaczeniu szerszym niż regionalne. 

Fot.: Użyczone MNiSW