Znaleźli szczątki 49 ofiar

Po ponad dwóch tygodniach prac zespół Instytutu Pamięci Narodowej, w którego skład wchodzi dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, odnalazł szczątki 49 ofiar ukraińskich nacjonalistów. Znajdowały się w zbiorowej mogile na terenie dawnej wsi Wola Ostrowiecka na Wołyniu. Dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN, poinformował dziś, że ich pochówek zaplanowano na 30 sierpnia – w rocznicę zbrodni.

Prace ekshumacyjne w Woli Ostrowieckiej i Ostrówkach, w byłym powiecie lubomelskim na Wołyniu, rozpoczęły się 13 lipca. Poprzedziły je badania archeologiczno-poszukiwawcze, podczas których interdyscyplinarny zespół IPN zlokalizował trzy nieznane wcześniej miejsca pochówku – dwie mogiły zbiorowe i jeden grób indywidualny.

Po uzyskaniu niezbędnych zezwoleń strony ukraińskiej grupa wróciła na miejsce, aby przeprowadzić ekshumację ofiar. Dr Łukasz Szleszkowski, lekarz, specjalista medycyny sądowej z Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wykonuje na miejscu oględziny sądowo-medyczne, opisuje ułożenie szczątków w jamie grobowej, opisuje i dokumentuje obrażenia oraz pobiera materiał do badań genetycznych.

Pierwszy etap prac przeprowadzono na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. Z masowego grobu zespół IPN podjął szczątki 49 osób. 30-40 proc. z nich to szczątki dzieci. Ciała były wrzucane do dołu śmierci niedbale, a na wielu czaszkach widoczne są ślady urazów mechanicznych. 

Obecnie specjaliści prowadzą ekshumacje przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, gdzie wcześniej zlokalizowali drugą mogiłę zbiorową i grób indywidualny. Już wiadomo, że znaleźli szczątki co najmniej czterech kolejnych ofiar.

Podczas dzisiejszej konferencji prasowej dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN, zaapelował do krewnych ofiar z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej o przekazywanie materiału biologicznego do badań DNA. Osoby, które chcą przekazać materiał lub uzyskać dodatkowe informacje, proszone są o kontakt z IPN:
tel. +48 880 754 231
e-mail: genetyka@ipn.gov.pl

– Naszym celem jest identyfikacja ofiar, przywrócenie naszym rodakom imion i nazwisk – powiedział dr hab. Karol Polejowski. Dodał też, że strona polska podjęła starania, aby odnalezione szczątki uroczyście i godnie pochować 30 sierpnia br. – dokładnie w 83. rocznicę zbrodni. Uroczystości pogrzebowe miałyby się odbyć w Ukrainie, na pobliskim Cmentarzu Ofiar UPA.

IPN zabiega również o sprowadzenie do Polski przedmiotów znalezionych podczas ekshumacji. 

– Są to głównie medaliki i różańce, dwie pary butów. Nie jest ich dużo, ale chcielibyśmy, aby trafiły do rodzin, jeśli uda się je odnaleźć, albo do naszych muzeów – wyjaśnił zastępca prezesa IPN.

Do zbrodni w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej doszło 30 sierpnia 1943 r. Oddziały ukraińskich nacjonalistów otoczyły obie wsie, a następnie zamordowały ich mieszkańców. W ciągu kilku godzin zginęło około tysiąca osób. Ich ciała wrzucano do zbiorowych dołów, studni i rowów, a wsie splądrowano i spalono.

Obecne działania są kolejnym etapem badań prowadzonych na terenach wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Wcześniejsze odbyły się w 1992 roku, a następnie w 2011 i 2015 r. Łącznie wydobyto i godnie pochowano wówczas szczątki 674 zamordowanych Polaków, co oznacza, że ponad 300 osób wciąż nie odnaleziono. 

– Nadal będziemy ich szukać – zapowiedział dr hab. Karol Polejowski i dodał, że na rozpatrzenie przez ukraińskie władze czeka obecnie 14 wniosków dotyczących prowadzenia kolejnych poszukiwań. Jednocześnie wyraził nadzieję, że planowana zmiana procedur pozwoli przyspieszyć prace.

Ekshumacje w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, prowadzone przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, Przedsiębiorstwo Specjalistyczne "Wołyńskie Starożytności" i dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, potrwają do 7 sierpnia.

Fot. ks. Tomasz Trzaska / Instytut Pamięci Narodowej