Dziecko w sieci. Czego nie widzą rodzice?

Dziecko może siedzieć obok rodziców przy stole, a jednocześnie doświadczać przemocy na grupowym czacie, rozmawiać z nieznajomym albo oglądać niepokojące treści podsuwane przez algorytmy. Jak rozpoznać zagrożenie i jak właściwie zareagować? Odpowiedzi na te pytania poznają uczestnicy bezpłatnego warsztatu online "Nie zgub dziecka w sieci!", organizowanego przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu.

Dla dzieci i nastolatków internet jest naturalną częścią codzienności. To przestrzeń, w której nawiązują znajomości, utrzymują kontakty z rówieśnikami, uczą się i szukają rozrywki. Coraz częściej trafiają tam również na wiadomości, zdjęcia i filmy dotyczące przemocy w świecie rzeczywistym.

– Zagrożenia zmieniają się szybciej niż sposoby, którymi próbujemy przed nimi chronić. Coraz rzadziej wyglądają jak coś obcego i podejrzanego, coraz częściej wtapiają się w zwykłą codzienność dziecka w sieci. Najtrudniejsze do zauważenia są te, które rozwijają się po cichu i stopniowo, bez jednego spektakularnego momentu, który zapaliłby lampkę ostrzegawczą – mówi Klaudia Topolska z KidsAlert, edukatorka rodziców, która od ponad dziesięciu lat zajmuje się zarządzaniem ryzykiem w cyberbezpieczeństwie.

Rodzice nie nadążają za technologią

Problem ilustrują wyniki raportu "Bezradni w sieci? Raport o tym, jak polscy rodzice (nie)radzą sobie z cyfrowym wychowaniem", przygotowanego przez Fast Solutions przy wsparciu merytorycznym KidsAlert. W badaniu uczestniczyło 1131 rodziców i opiekunów.

Aż 43,8 proc. rodziców dzieci w wieku 10-13 lat przyznaje, że tempo zmian technologicznych ich przerasta. W przypadku rodziców nastolatków w wieku 14-18 lat odsetek ten wynosi 41,8 proc. Jednocześnie regularne rozmowy o treściach oglądanych w internecie deklaruje 51,1 proc. rodziców dzieci w wieku 10-13 lat i zaledwie 33,8 proc. rodziców starszych nastolatków.

– Często słyszę od rodziców: "Nie wiem, to jego świat, on lepiej klika niż ja". Ten dystans jest zrozumiały, ale sprawia, że dziecko zostaje w tym świecie samo. Dla młodego pokolenia online i offline to jedna rzeczywistość: przyjaźnie, konflikty i poczucie własnej wartości toczą się w obu miejscach naraz i są tak samo prawdziwe – podkreśla Klaudia Topolska.

Jak zaznacza ekspertka, kontrola rodzicielska nie zawsze pozwala dostrzec problem. Dziecko może chodzić do szkoły i korzystać z telefonu jak zwykle, a niepokojące sygnały bywają na tyle subtelne, że łatwo uznać je za przejściowe trudności związane z dorastaniem.

Pierwsza reakcja ma znaczenie

Równie ważne jak rozpoznanie zagrożenia jest zachowanie dorosłych, gdy dziecko zdecyduje się opowiedzieć o trudnym doświadczeniu.

– Najczęściej jest to reakcja pod wpływem emocji: strach, złość, szukanie winnych. Dla dziecka to sygnał, że mówienie prawdy się nie opłaca, a pierwsza reakcja decyduje o tym, czy przyjdzie do nas następnym razem. Emocje są naturalne, dlatego na taką sytuację warto przygotować się wcześniej, tak jak organizacje przygotowują plan reagowania na incydent, zanim do niego dojdzie – wyjaśnia Klaudia Topolska.

Jak nie zgubić dziecka w sieci?

Jak rozpoznać pierwsze sygnały zagrożenia? Które zabezpieczenia rzeczywiście chronią dzieci, a które jedynie uspokajają dorosłych? Jak reagować, gdy dziecko doświadczy cyberprzemocy lub znajdzie się w innej niebezpiecznej sytuacji?

O tym będzie mowa podczas bezpłatnego warsztatu online Nie zgub dziecka w sieci!, który rozpocznie się we wtorek, 24 listopada, o godz. 16.00. Poprowadzi go Klaudia Topolska z KidsAlert. Spotkanie będzie częścią konferencji "MedTech czy TechMed. Driven by AI", organizowanej w ramach Dolnośląskich Dni Innowacji w Zdrowiu.

Zapisy na warsztat >>

To kolejna inicjatywa UMW i KidsAlert poświęcona bezpieczeństwu dzieci. Niedawno eksperci uczelni wspólnie z Fundacją Prospołeczna.org przygotowali instrukcję dla rodziców i nauczycieli dotyczącą rozmów z dziećmi o przemocy i niepokojących informacjach o zagrożeniach. Materiał zawiera wskazówki, jak wspierać najmłodszych bez niepotrzebnego nasilania ich lęku.