Eksperci UMW w programie Kongresu Re_Mind

Naukowcy i pracownicy Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wezmą udział w Międzynarodowym Kongresie i Festiwalu Psychologicznym Re_Mind, który odbędzie się 22–24 czerwca 2026 roku we Wrocławiu. UMW jest partnerem akademickim wydarzenia, a przedstawiciele uczelni wystąpią w debatach, wykładach i warsztatach poświęconych zdrowiu psychicznemu, społecznemu i fizycznemu, dezinformacji medycznej, nowym technologiom oraz edukacji zdrowotnej.

Re_Mind to wydarzenie łączące naukę, praktykę i perspektywę społeczną. W programie kongresu znalazły się tematy szczególnie istotne dla dzisiejszej debaty o zdrowiu publicznym: samotność, relacje społeczne, przeciążenie informacyjne, wpływ technologii na codzienne funkcjonowanie, kryzys zaufania do nauki oraz obecność mitów i pseudonaukowych narracji w przestrzeni publicznej. To zagadnienia ważne także dla Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, który w 2026 roku prowadzi kampanię „Zdrowiej wiedzieć” – całoroczną inicjatywę poświęconą przede wszystkim przeciwdziałaniu dezinformacji medycznej oraz edukacji opartej na rzetelnej wiedzy naukowej. 

Prof. Błażej Misiak, kierownik Katedry i Kliniki Psychiatrii UMW, wystąpi w części programu poświęconej relacji między zdrowiem psychicznym i fizycznym. W centrum jego wystąpienia znajdzie się pytanie, dlaczego medycyna coraz częściej odchodzi od prostego podziału na „ciało” i „psychikę”.

– Współczesna nauka pokazuje bardzo wyraźnie, że granica między zdrowiem psychicznym i fizycznym jest w dużej mierze sztuczna. Stany psychiczne wpływają na funkcjonowanie układu hormonalnego, odpornościowego czy sercowo-naczyniowego, a choroby somatyczne mogą oddziaływać na nastrój, funkcje poznawcze i jakość życia. Coraz lepiej rozumiemy, że mózg nie działa w oderwaniu od organizmu, lecz jest jego integralną częścią. Dlatego skuteczna profilaktyka i leczenie wymagają spojrzenia na człowieka jako na całość, a nie zbiór oddzielnych narządów i objawów – podkreśla prof. Błażej Misiak.

Jako szczególnie ważny przykład tej zależności ekspert wskazuje samotność, której skutki coraz częściej analizuje się z perspektywy zdrowia publicznego.

– Przez wiele lat samotność była postrzegana głównie jako nieprzyjemne doświadczenie emocjonalne. Dziś wiemy, że przewlekła samotność wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, zaburzeń snu, pogorszenia funkcji poznawczych, a nawet przedwczesnej śmierci. Pokazuje to, że troska o relacje społeczne nie jest jedynie kwestią dobrostanu psychicznego, ale także elementem profilaktyki zdrowotnej równie ważnym jak aktywność fizyczna czy dieta – dodaje prof. Misiak.

O zdrowiu społecznym, wraz z prof. Błażejem Misiakiem, mówić będą również dr hab. Dorota Szcześniak, prof. UMW, oraz dr Adrianna Senczyszyn z Katedry Psychiatrii UMW. Sesja „Zdrowie społeczne a psychiczne” będzie poświęcona temu, jak warunki codziennego funkcjonowania wpływają na kondycję jednostek i całych społeczności.

– Spośród czynników wpływających na dobrostan szczególnie niepokoi mnie stale rosnące tempo życia. Żyjemy w świecie, który premiuje produktywność, dostępność i nieustanną aktywność. Dzięki nowym technologiom jesteśmy w stanie zrobić więcej niż kiedykolwiek wcześniej, jednak nie oznacza to, że mamy więcej czasu. Wręcz przeciwnie – wiele osób doświadcza dziś przeciążenia, chronicznego zmęczenia i trudności w zachowaniu równowagi między życiem zawodowym a prywatnym – mówi dr Adrianna Senczyszyn. – Z perspektywy zdrowia publicznego problem ten jest istotny nie tylko dlatego, że zwiększa poziom stresu, ale również dlatego, że wpływa na wiele innych obszarów naszego funkcjonowania. W codziennym pośpiechu często rezygnujemy z aktywności, które wspierają dobrostan – odpoczynku, aktywności fizycznej czy kontaktów z bliskimi. Dlatego tempo życia można traktować jako jeden z ważnych czynników kształtujących współczesne zdrowie psychiczne i społeczne.

Badaczka podkreśla, że w rozmowie o zdrowiu zbyt rzadko uwzględnia się wymiar społeczny, choć ma on fundamentalne znaczenie dla jakości życia i odporności psychicznej.

– Relacje społeczne nie są luksusem ani dodatkiem do życia, lecz jednym z podstawowych zasobów zdrowotnych człowieka. W debacie publicznej często koncentrujemy się na zdrowiu fizycznym i psychicznym, znacznie rzadziej dostrzegając znaczenie zdrowia społecznego. Jak podkreślał John Cacioppo, jeden z najwybitniejszych badaczy samotności, człowiek jest gatunkiem głęboko społecznym, a potrzeba przynależności została ukształtowana w toku ewolucji. Przez większość historii naszego gatunku więzi z innymi ludźmi zwiększały szanse przetrwania, dlatego mózg traktuje ich utratę lub osłabienie jako sygnał zagrożenia. Samotność nie jest więc oznaką słabości czy indywidualnej porażki, ale biologicznym sygnałem informującym, że brakuje nam czegoś, co jest niezbędne dla naszego dobrostanu – zaznacza dr Senczyszyn.

W programie Re_Mind znalazła się także część poświęcona psychologii randkowania. Wystąpią w niej dr Robert Kowalczyk, prof. UMW, dr hab. Bartłomiej Stańczykiewicz, prof. UMW, oraz dr Andrzej Jarynowski z Zakładu Innowacji w Ochronie Zdrowia UMW. Obecność dr. Jarynowskiego w tej części programu pokazuje, że relacje intymne można analizować nie tylko z perspektywy indywidualnych doświadczeń, emocji i decyzji, ale także jako zjawisko społeczne mające znaczenie dla zdrowia publicznego. Ekspert wprowadzi do rozmowy perspektywę epidemiologiczną, pokazując, jak wzorce tworzenia relacji i sieci kontaktów wpływają na rozprzestrzenianie się chorób przenoszonych drogą płciową.

– Będę mówił o zmianach partnerów seksualnych w ujęciu populacyjnym oraz o tym, jak te procesy przekładają się na rozprzestrzenianie chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak kiła, rzeżączka, chlamydioza czy HIV. Przedstawię szerszy obraz: kto, z kim, kiedy i w jakich kontekstach tworzy relacje, jak zmieniają się sieci kontaktów oraz jak te zmiany można analizować za pomocą danych epidemiologicznych, modeli matematycznych, symulacji komputerowych i analizy sieci społecznych. W wystąpieniu pokażę m.in., jak modele agentowe i sieciowe pomagają zrozumieć transmisję zakażeń, a także jak mogą wspierać ocenę działań profilaktycznych, np. szczepień przeciw HPV – zapowiada dr Andrzej Jarynowski.

Ekspert podkreśla, że konsekwencje tych zjawisk wykraczają poza obszar indywidualnych decyzji. 

– Bez zrozumienia procesów społecznych nie da się projektować skutecznych działań naprawczych ani w obszarze profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową, ani szerzej – w obszarze zdrowia publicznego, edukacji zdrowotnej i kryzysu demograficznego. Tematy związane z seksualnością, szczepieniami przeciw HPV, HIV, migracją czy edukacją zdrowotną są szczególnie podatne na uproszczenia i przekazy antynaukowe – zaznacza dr Jarynowski.

Ważnym punktem programu Re_Mind będzie warsztat „Fakty, mity i manipulacje – jak nie dać się oszukać w zdrowiu?”, który poprowadzą dr Barbara Grabowska, dr Alicja Basiak-Rasała, lek. Aleksandra Żórawik z Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW oraz dr Dorota Sikora, dyrektorka Biura Rankingów i Komunikacji Naukowej UMW. Spotkanie będzie poświęcone rozpoznawaniu mitów zdrowotnych, weryfikowaniu źródeł i podejmowaniu decyzji w oparciu o rzetelną wiedzę.

– W obszarze zdrowia szczególnie szkodliwe są manipulacje, które skłaniają ludzi do rezygnacji ze skutecznej profilaktyki, edukacji zdrowotnej, diagnostyki i leczenia. Do najczęstszych należą nieprawdziwe „cudowne metody leczenia”, dezinformacja dotycząca szczepień, mity dotyczące żywienia i odchudzania, manipulowanie wynikami badań, reklamy udające porady ekspertów oraz fałszywe informacje rozpowszechniane w mediach społecznościowych – wskazują autorki warsztatu.

Ekspertki podkreślają, że przeciwdziałanie pseudonauce nie może ograniczać się do prostowania pojedynczych fałszywych komunikatów.

– Dezinformacja działa nie tylko na poziomie wiedzy, ale także emocji, przekonań i zaufania. Ludzie częściej zapamiętują informacje sensacyjne, zgodne z ich wcześniejszymi poglądami lub pochodzące od osób, którym ufają. Nawet po sprostowaniu nieprawdziwa informacja może nadal wpływać na sposób myślenia i podejmowania decyzji. Zjawisko to nazywamy efektem utrzymywania się błędnych przekonań. Skuteczna walka z pseudonauką wymaga nie tylko obalania mitów, ale również edukowania w zakresie krytycznego myślenia, rozwijania umiejętności oceny wiarygodności źródeł, wyjaśniania, jak działa nauka, budowania zaufania do ekspertów oraz promowania rzetelnej komunikacji zdrowotnej – zaznaczają prowadzące.

W programie Re_Mind obecny będzie również temat nowych technologii. Janina Kulińska z Katedry Zdrowia Publicznego UMW podejmie zagadnienia wpływu mediów społecznościowych i używania smartfonów na zdrowie psychiczne. Podczas warsztatu uczestnicy przyjrzą się temu, jak media społecznościowe i smartfony wpływają na odpoczynek, koncentrację, relacje oraz zdrowie psychiczne, zwłaszcza w kontekście przeciążenia bodźcami i ciągłej dostępności online. Janina Kulińska zwróci uwagę m.in. na mechanizmy projektowania platform cyfrowych, FOMO, porównywanie się z innymi oraz potrzebę świadomej higieny cyfrowej, zarówno u młodych ludzi, jak i dorosłych.

O tym, jak edukacja zdrowotna, popularyzacja nauki i dobrze zaprojektowane instytucje mogą służyć mieszkańcom, opowie Wioletta Samborska, dyrektorka Centrum Odkryć Medycznych UMW. Jej wystąpienie „Człowiek w mieście – Centrum Odkryć Medycznych” pokaże, jak powstaje miejsce tworzone wspólnie z ekspertami, ekspertkami i przyszłymi użytkownikami.

– Osoby uczestniczące będą miały okazję doświadczyć wyzwań, z jakimi mierzy się współczesna promocja zdrowia i profilaktyka. Jednym z ważniejszych punktów wyjścia do rozmowy będzie raport UMW i Mediaboard o dezinformacji medycznej, pokazujący, że fałszywe treści coraz rzadziej wyglądają jak teorie spiskowe, a częściej przybierają formę „praktycznych” porad dotyczących medycyny stylu życia. Uczestnicy będą mogli wejść w rolę osób podejmujących decyzje zdrowotne w mieście pełnym bodźców. Nie ułatwią im tego sprzeczne komunikaty i fałszywe autorytety – zapowiada Wioletta Samborska.

Jak dodaje, zadaniem nowoczesnej edukacji zdrowotnej jest nie tylko przekazywanie informacji, ale tworzenie środowisk, które pomagają odbiorcom rozumieć zdrowie i świadomie poruszać się w złożonym świecie komunikatów.

– Zdrowie człowieka kształtuje również miasto: sposób angażowania w życie społeczne jego instytucji edukacyjnych, dbałość o historię, adaptowanie przestrzeni, wykorzystywanie wiedzy oraz gotowość do budowania wśród mieszkańców i mieszkanek zaufania opartego na nauce. Przykład Centrum Odkryć Medycznych pokazuje, że nowoczesna instytucja może łączyć technologię i troskę o dziedzictwo, tworząc miejsce, które pomaga ludziom rozumieć zdrowie w sposób atrakcyjny i angażujący, zanim strach i dezinformacja zaczną podejmować decyzje za nich – podkreśla dyrektorka Centrum Odkryć Medycznych UMW.

Udział ekspertów UMW w Re_Mind pokazuje, że uczelnia medyczna może aktywnie uczestniczyć w debacie o zdrowiu nie tylko poprzez badania i praktykę kliniczną, ale także poprzez edukację, komunikację naukową i działania społeczne wykraczające poza środowisko akademickie.

Podczas Festiwalu Re_Mind na kampusie UMW odbędzie się również Miasteczko Młodych Plus. W dniach 22–24 czerwca kampus przy ul. Chałubińskiego 7a stanie się przestrzenią wykładów, praktycznych warsztatów i aktywności prozdrowotnych, skierowanych przede wszystkim do seniorów. Wydarzenie ma promować profilaktykę, edukację zdrowotną oraz aktywne i świadome życie w wieku senioralnym. Udział we wszystkich wydarzeniach Miasteczka Młodych Plus jest bezpłatny.