UMW zachęca do profilaktyki

Szkolenie młodych edukatorów, warsztaty samobadania i rozmowy o tym, co powstrzymuje nas przed wizytą u lekarza. Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu angażuje się w profilaktykę, łącząc wiedzę ekspertów z działaniami studentów i współpracą z lokalnymi partnerami. Przykładem były dwa wydarzenia z udziałem uczelni, które odbyły się 5 listopada we Wrocławiu: Pink Generation w V LO oraz Pink & Blue na Uniwersytecie Ekonomicznym.

Listopadowa kampania Movember kieruje uwagę na zdrowie mężczyzn, zachęcając do badań i otwartej rozmowy o nowotworach. Działania UMW wpisują się w tę ideę, a jednocześnie obejmują szerszy zakres edukacji zdrowotnej. Pomagają oswajać tematy związane z ciałem, kształtować codzienne nawyki i pokonywać przeszkody w korzystaniu z opieki medycznej.

Wiedza zostaje w szkole

Podczas spotkania Fundacji Pink Generation w V Liceum Ogólnokształcącym pierwsi szkolni ambasadorowie, przeszkoleni przez studentów UMW, poprowadzili zajęcia dla swoich koleżanek i kolegów. W osobnych grupach dziewczęta poznawały zasady samobadania piersi, a chłopcy – jąder. Uczestnicy wcześniejszych szkoleń na uczelni sami wystąpili więc w roli edukatorów.

Taki model pozwala docierać do młodzieży za pośrednictwem osób z jej najbliższego otoczenia. Stwarza przestrzeń do zadawania pytań, przełamywania skrępowania i wyjaśniania, jakie zmiany wymagają konsultacji lekarskiej. Ważnym elementem przygotowania ambasadorów było również wskazanie granic samobadania, które nie zastępuje diagnostyki ani wizyty u lekarza.

– To dla mnie bardzo ważne, że dzisiaj wasi koledzy będą samodzielnie przekazywać wam wiedzę zdobytą podczas szkoleń. Właśnie o to chodzi w naszych działaniach: żeby wiedza zostawała w szkołach i była przekazywana dalej – mówiła Mia Szplit, założycielka i prezes Fundacji Pink Generation.

Warsztaty były kolejnym etapem współpracy rozpoczętej w maju 2026 roku. UMW zapewnia wsparcie merytoryczne i zaplecze edukacyjne, a fundacja odpowiada za rekrutację wolontariuszy oraz organizację działań w szkołach.

Dojrzewanie to także kształtowanie nawyków

O tym, dlaczego warto zajmować się zdrowiem już w okresie dorastania, mówiła w V LO dr Agnieszka Siennicka, prodziekan ds. rozwoju Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW. W swojej prelekcji przedstawiła dojrzewanie jako proces obejmujący cały organizm.

– Nasze ciała rosną: powiększają się kości, naczynia krwionośne, serce i mózg. Do tego wszystkiego musi dojrzeć również system regulowania ich pracy. Nawet kiedy przestajecie rosnąć, te mechanizmy nadal się rozwijają, a wasze codzienne wybory mogą na ten proces wpływać. Chodzi między innymi o zarywanie nocy, spożywanie dużych ilości cukru w napojach czy stosowanie skrajnych diet, skoncentrowanych na jednym składniku. Młody organizm wiele znosi, dlatego konsekwencji nie zawsze doświadczamy od razu. Warto jednak zadbać, żeby takie sytuacje nie stały się regułą. Zdrowie to nie tylko sprawdzanie, czy nie mamy jakiejś choroby. Myślenie o nim zaczyna się wcześniej, przy codziennych decyzjach – tłumaczyła dr Agnieszka Siennicka.

Do kontynuowania tych rozmów może służyć bezpłatny podręcznik UMW do edukacji zdrowotnej, który ekspertka współtworzyła. Publikacja wspiera nauczycieli w wyjaśnianiu zagadnień dotyczących funkcjonowania organizmu i dbania o niego.

Dlaczego odkładamy badania?

Rozpoznanie niepokojącej zmiany czy świadomość znaczenia badań to początek. Kolejnym krokiem jest zgłoszenie się po pomoc, a z tym często zwlekamy. Czasem obawiamy się wyniku, czasem nie wiemy, gdzie szukać wsparcia, a brak dolegliwości traktujemy jako potwierdzenie, że wszystko jest w porządku. Dlatego skuteczna profilaktyka wymaga zrozumienia, co powstrzymuje człowieka przed skorzystaniem z dostępnej opieki.

Te zagadnienia były tematem panelu „Dlaczego odkładamy zdrowie na później?”, który odbył się podczas wydarzenia „Pink & Blue. Dwa kolory – jeden cel” na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Partnerem inicjatywy był UMW.

Prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia UMW, odwołała się do sytuacji znanej z gabinetów stomatologicznych: pacjent zgłasza się dopiero z bólem, choć problem rozwijał się wcześniej. Zwracała uwagę, że troska o jamę ustną ma znaczenie dla całego organizmu, a kształtowanie nawyków zaczyna się na długo przed pierwszymi dolegliwościami. Ważną rolę odgrywa tu rodzina. Zalecenia przekazywane w szkole trudniej wprowadzić w życie, jeśli codzienne zachowania domowników im przeczą.

Jednak nawet gotowość do zadbania o siebie może zderzyć się z przeszkodami organizacyjnymi. Dla mieszkańca dużego miasta dotarcie na badanie bywa znacznie łatwiejsze niż dla osoby, która musi pokonać wiele kilometrów, znaleźć transport i poprosić kogoś o towarzyszenie. Dr hab. Łukasz Rypicz, dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu UMW, podkreślał znaczenie mobilnych punktów badań oraz lokalnych inicjatyw docierających do takich osób.

– Nie każdy z naszych bliskich wie, gdzie może umówić wizytę, że dostępne są bezpłatne badania albo że do jego miejscowości przyjeżdża mobilny punkt badań. Czasem wystarczy sprawdzić dostępne terminy, umówić wizytę lub towarzyszyć bliskiej osobie podczas badania. To drobne gesty, które mogą mieć ogromne znaczenie – zaznaczał dr hab. Łukasz Rypicz.

Edukacja powinna więc obejmować również umiejętność poruszania się po systemie ochrony zdrowia. Informacji o potrzebie badania musi towarzyszyć konkret: kto może z niego skorzystać, gdzie się zgłosić i jak się zapisać.

Zaproszenie to dopiero początek

Znaczenie ma także sposób prowadzenia rozmowy. Straszenie chorobą może nasilić lęk przed diagnozą i skłonić do unikania tematu. Uczestnicy panelu wskazywali na potrzebę oswajania profilaktyki, szczególnie w obszarach związanych ze skrępowaniem, takich jak badania urologiczne czy ginekologiczne. Osobista zachęta lub doświadczenie kogoś bliskiego mogą pomóc rozpocząć rozmowę, którą wcześniej trudno było podjąć.

Dr Kamila Ludwikowska z Katedry i Kliniki Pediatrii i Chorób Infekcyjnych UMW, zastępca dyrektora ds. medycznych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, zwracała uwagę, że ludzkie decyzje zależą od emocji, przyzwyczajeń i sposobu przedstawienia informacji. Przywołała przykład spersonalizowanych przypomnień o szczepieniach: komunikat skierowany do konkretnej osoby może skuteczniej zachęcać do wizyty niż ogólna wiadomość.

Za takim zaproszeniem musi jednak stać sprawna organizacja. Trudna rejestracja, niejasne wskazówki czy brak informacji o kolejnych krokach mogą sprawić, że pacjent zrezygnuje mimo początkowej gotowości. Potrzebuje wsparcia również po badaniu, szczególnie gdy wynik wymaga dalszej diagnostyki. Powinien wiedzieć, do kogo się zgłosić i co zrobić, zamiast pozostawać sam z niepewnością.

Podczas Pink & Blue rozmowom towarzyszyły badania profilaktyczne, konsultacje i warsztaty. Uczestnicy mogli więc na miejscu skorzystać z części omawianych możliwości. W połączeniu z edukacją prowadzoną w szkołach takie inicjatywy pokazują różne wymiary zaangażowania UMW: od uczenia troski o własne ciało po ułatwianie kontaktu z opieką medyczną.