Światowy Dzień Bezpieczeństwa Pacjenta

Bezpieczeństwo osób z chorobami przewlekłymi jest tematem tegorocznego Światowego Dnia Bezpieczeństwa Pacjenta, obchodzonego 17 września z inicjatywy Światowej Organizacji Zdrowia. WHO zwraca uwagę na ryzyka związane z wieloletnim, często złożonym leczeniem oraz znaczenie aktywnego udziału pacjenta w terapii. W Polsce kampania koncentruje się szczególnie na leczeniu choroby otyłościowej, na rzecz którego Uniwersytet Medyczny we Wrozławiu (UMW) prowadzi działania edukacyjne, profilaktyczne i systemowe.

Hasło tegorocznej kampanii WHO brzmi „Safe care for life!” – „Bezpieczna opieka przez całe życie”. Obejmuje ona choroby niezakaźne, do których należą m.in. choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, cukrzyca i przewlekłe choroby układu oddechowego.

Pacjent jako partner w leczeniu

Wieloletnia terapia może oznaczać opiekę różnych specjalistów i stosowanie kilku leków jednocześnie. Wiąże się to m.in. z ryzykiem działań niepożądanych, interakcji leków czy utraty ważnych informacji na kolejnych etapach leczenia. Dlatego jednym z głównych przekazów tegorocznej kampanii WHO jest aktywne włączenie pacjenta w ten proces.

Polska kampania Światowego Dnia Bezpieczeństwa Pacjenta 2026 odnosi tę ideę bezpośrednio do choroby otyłościowej. UMW szczególną uwagę poświęca profilaktyce i leczeniu otyłości u dzieci i młodzieży. Jak podkreśla prof. Marzena Dominiak, prorektor ds. umiędzynarodowienia UMW i członkini Zespołu Roboczego ds. Przeciwdziałania Otyłości przy Ministerstwie Zdrowia, w przypadku najmłodszych pacjentów partnerem w terapii powinna być także rodzina.

– Partnerstwo wymaga zmiany modelu, w którym pacjent jest jedynie odbiorcą zaleceń. Dziecko i jego rodzina powinni być aktywnie włączani w proces leczenia – od ustalenia indywidualnego planu terapii po jego realizację i monitorowanie efektów. Ważne jest wspólne wypracowywanie możliwych do utrzymania zmian codziennych nawyków i budowanie motywacji. Istotna jest także niestygmatyzująca komunikacja, bez obarczania dziecka czy rodziców winą. Sukcesu terapii nie powinniśmy oceniać wyłącznie przez spadek masy ciała, ale również przez poprawę parametrów zdrowotnych, samopoczucia i jakości życia – mówi prof. Marzena Dominiak.

Od profilaktyki do kompleksowego leczenia

UMW od dwóch lat prowadzi kampanię #nabieraMYodwagi, łącząc edukację i profilaktykę z działaniami na rzecz poprawy opieki nad osobami z chorobą otyłościową. W ubiegłym roku szkolnym programem profilaktycznym objęto ponad 1300 dzieci z 10 zespołów przedszkolno-szkolnych we Wrocławiu.

Równolegle w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad spójną ścieżką diagnostyczno-terapeutyczną dla dzieci i młodzieży z chorobą otyłościową. Opracowywane są m.in. algorytmy postępowania dla podstawowej opieki zdrowotnej, kryteria kierowania do specjalistów i zasady współpracy między poszczególnymi poziomami systemu. Rozważane jest także stworzenie mapy ośrodków zajmujących się leczeniem otyłości.

– Ważnym elementem projektowanego modelu jest dostęp do zespołów wielospecjalistycznych oraz zapewnienie ciągłości terapii po ukończeniu przez pacjenta 18. roku życia. Na UMW tworzymy ośrodek leczenia otyłości i zaburzeń odżywiania u dzieci, który ma zapewniać skoordynowaną, wielospecjalistyczną opiekę nad dzieckiem i jego rodziną: od diagnostyki i indywidualnego planu terapii po monitorowanie efektów leczenia. Model ten został już sprawdzony w pilotażu z udziałem kilkudziesięciu pacjentów pediatrycznych – wyjaśnia prof. Dominiak.

UMW rozwija również platformę PAPAYA, która ma wspierać dzieci i ich rodziny zarówno w profilaktyce i wczesnym rozpoznawaniu zagrożeń, jak i podczas leczenia. Narzędzie ma także umożliwiać mapowanie potrzeb zdrowotnych, a tym samym wspierać planowanie działań profilaktycznych na poziomie lokalnym i regionalnym.

Kolejnym działaniem kampanii #nabieraMYodwagi jest zaplanowane na 23 października wydarzenie dla młodzieży i nauczycieli na Wydziale Farmaceutycznym UMW. Eksperci poruszą różne aspekty profilaktyki choroby otyłościowej – od odżywiania i aktywności fizycznej po zdrowie psychiczne. Program obejmuje również praktyczne warsztaty.

Rok z „Bezpiecznym Pacjentem”

Ubiegłoroczny Światowy Dzień Bezpieczeństwa Pacjenta, poświęcony bezpieczeństwu noworodków i dzieci, stał się dla UMW początkiem cyklu podcastów „Bezpieczny Pacjent”. Pierwszy odcinek ukazał się 17 września 2025 roku.

Przez kolejne miesiące eksperci UMW podejmowali tematy związane z bezpieczeństwem najmłodszych pacjentów: od badań przesiewowych noworodków, żywienia niemowląt i profilaktyki alergii, przez skutki prenatalnej ekspozycji na dym tytoniowy i zasady pierwszej pomocy, po bezpieczeństwo dzieci i nastolatków w świecie cyfrowym. Powstał również odcinek specjalny związany z kampanią „Porusz Serce”, poświęcony reagowaniu w przypadku nagłego zatrzymania krążenia i korzystaniu z AED.

Wszystkie odcinki „Bezpiecznego Pacjenta” są dostępne na stronie podcastowej UMW oraz na Spotify, Apple Podcasts i YouTube.