Zakład Fizjologii

Zakład Fizjologii

ul. T. Chałubińskiego 10, 50-368 Wrocław
tel.: 71 784 00 91, 71 784 14 22
faks: 71 784 00 92
e-mail: wl-42.1@umw.edu.pl
e-mail: sandra.miklus@umw.edu.pl

Kierownik Zakładu
prof. dr hab. Beata Ponikowska
tel.: 71 784 14 22
e-mail: beata.ponikowska@umw.edu.pl
Sekretariat
mgr Sandra Miklus-Jaroszewicz
tel.: 71 784 00 91, 71 784 14 22, fax: 71 784 00 92
e-mail: sandra.miklus@umw.edu.pl

 

Do początków XIX wieku fizjologia była taktowana jako przedmiot uzupełniający anatomię. Dlatego ustanowienie od samego początku istnienia Wydziału Lekarskiego katedry (instytutu) fizjologii jako samodzielnej jednostki organizacyjnej i naukowej należy tratować jako wyraz nowoczesnego podejścia do medycyny. Z instytutem anatomii istniała jedynie łączność lokalowa – oba zakłady znajdowały się w poklasztornym budynku w pobliżu Placu Dominikańskiego.

 

Wielkim impulsem do rozwoju wrocławskiej fizjologii było powierzenie kierownictwa instytutu Janowi Ewangeliście Purkiniemu, który stworzył fizjologię opartą na eksperymencie, co w tamtym okresie było bardzo nowatorskim sposobem uprawiania medycyny. W 1839 roku z inicjatywy Purkiniego wybudowano dla potrzeb fizjologii nową siedzibę (również zlokalizowaną w okolicy Placu Dominikańskiego) – powstał w ten sposób pierwszy w świecie w pełni samodzielny instytut fizjologii.

 

 

Jan Ewangelista Purkinje
          Jan Ewangelista Purkinje

Po kilkuletnich staraniach udało się też Purkiniemu uzyskać fundusze na zakup mikroskopu. Umożliwiło to dokonanie fundamentalnych odkryć w fizjologii i histologii: komórek układu bodźcoprzewodzącego serca, do dziś nazywanych włóknami Purkiniego oraz komórek warstwy zwojowej kory móżdżku (komórki Purkiniego). Purkinie wprowadził też szereg nowych technik histologicznych, m.in. nadal stosowane zatapianie preparatów w balsamie kanadyjskim, ulepszył również mikrotom do cięcia tkanek. W późniejszym okresie, zgodnie z sugestiami Purkiniego, w instytucie wyodrębniono oddziały fizjologii eksperymentalnej, anatomii mikroskopowej oraz chemii fizjologicznej – każdy z oddziałów zatrudniał osobnego asystenta prowadzącego odrębne prace badawcze.

Rudolf Peter Heinrich Heidenhain
     Rudolf Peter Heinrich Heidenhain

Kolejną wielką osobowością był Rudolf Peter Heinrich Heidenhain, który objął instytut fizjologii w 1859 mając zaledwie 25 lat i kierował nim przez niemal 40 lat. Heidenhain miał bardzo szerokie zainteresowania naukowe, zajmował się fizjologią wysiłku fizycznego i przemianą materii, odkrył wydzielanie gruczołów ślinowych i żołądkowych, opisał pręcikowate mitochondria w kanalikach nerkowych (pręciki Heidenhaina). Wśród jego uczniów i asystentów wymienić należy przede wszystkim Heinricha Wilhelma Waldeyera (1836-1921), późniejszego kierownika katery anatomii w Strasburgu i Berlinie. Waldayer zdefiniował takie pojęcia jak „komórka plazmatyczna”, „chromosom” oraz „neuron”, jego nazwiskiem nadal określany jest pierścień chłonny gardła. Asystentem Heidenhaina, który całe swoje życie zawodowe związał z Wrocławiem, był Leopold Auerbach (1828-1897), odkrywca splotów wegetatywnych regulujących motorykę jelit. Uczniem i długoletnim asystentem Heidenhaina był także Feliks Nawrocki (1838-1902), późniejszy kierownik katedry fizjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Duże zasługi dla rozwoju Instytutu położył uczeń i następca Heidenhaina, Karl Hürthle, który kierował wrocławską fizjologią przez następnych 30 lat. Zajmował się fizjologią mięśni, a przede wszystkim fizjologią układu krążenia. Za jego czasów instytut został przeniesiony do specjalnie w tym celu zaprojektowanego budynku, w którym działa do dziś. W latach 20-tych ub. wieku istniejące oddziały instytutu fizjologii przekształcono w samodzielne jednostki organizacyjne tworząc dodatkowo instytut chemii fizjologicznej (obecnie Katedra i Zakład Biochemii Lekarskiej) oraz instytut anatomii mikroskopowej (obecnie Katedra i Zakład Histologii i Embriologii).

Kolejnym wybitnym naukowcem był Hans Winterstein, który prowadził badania dotyczące procesów fizjologicznych podczas znieczulenia ogólnego i sztucznej wentylacji oraz wpływu dwutlenku węgla na regulację oddychania. Kierował instytutem jednak tylko przez 6 lat, ponieważ w 1933 roku ze względu na swoje żydowskie pochodzenie został zmuszony do rezygnacji zarówno z funkcji kierownika instytutu jak i dziekana Wydziału Lekarskiego. Wyemigrował do Turcji, gdzie stworzył katedrę fizjologii w nowopowstałym uniwersytecie w Stambule, a w latach 50-tych ub. wieku powrócił do Niemiec i do końca życia pracował w Monachium.

Zakład Fizjologii powstał jesienią 1945 roku jako jednostka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu i Politechniki We Wrocławiu. Pierwsze powojenne lata były bardzo pracowite. Zakład Fizjologii w trudnych warunkach (zniszczenia powojenne, brak należytego wyposażenia w aparaturę naukowo – badawczą i dydaktyczną ) prowadził wykłady i ćwiczenia dla studentów Wydziału Lekarskiego, Wydziału Weterynarii Wyższej Szkoły Rolniczej i Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego. Oprócz tego w Zakładzie Fizjologii prowadzono również zajęcia dla słuchaczy Szkoły Felczerskiej i Szkoły Laborantów Medycznych.

Organizatorem i pierwszym kierownikiem Zakładu Fizjologii był prof. dr. hab. Andrzej Klisiecki – fizjolog ze szkoły lwowskiej, uczeń i współpracownik profesora Becka w Katedrze Fizjologii Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu im. Jana Kazimierza (1922-1928) a następnie profesor i kierownik Katedry Fizjologii Na Wydziale Weterynarii we Lwowie.

                       Andrzej Klisiecki

Głównymi kierunkami badawczymi profesora Andrzeja Klisieckiego były fizjologia układu krążenia i fizjologia nerek. Prace badawcze i publikacje realizowane w Zakładzie Fizjologii pod kierownictwem profesora Klisieckiego koncentrowały się głównie na zagadnieniach wpływu warunków klimatycznych na organizm człowieka. Nie można przecenić jego zasług dla kształcenia kadry naukowej, gdyż jego uczniowie i współpracownicy, którzy pracowali w Zakładzie Fizjologii w pierwszych latach po wojnie (Grzegorz Załucki, Tadeusz Garbulinski ,Bolesław Buła Edward Ziobro, Zbigniew Jethon, Marian Pytasz) wkrótce objęli kierownictwo samodzielnych katedr i placówek badawczych we Wrocławiu, Warszawie i w Lublinie. Wymienić tu należy Grzegorza Załuckiego i Bolesława Bułę – wieloletnich kierowników Katedry Fizjologii wrocławskiej Akademii Rolniczej, Zbigniewa Jethona – komendanta Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej, a później kierownika Zakładu Higieny Akademii Medycznej we Wrocławiu oraz Edwarda Ziobro – profesora fizjologii pracy na Politechnice Wrocławskiej. Następcą profesora Andrzeja Klisieckiego został również jego uczeń, Adam Gosk.

Prof. dr. hab. Adam Gosk kierował Zakładem Fizjologii w latach 1967-1997. W tym czasie oprócz kontynuacji tematyki badawczej z zakresu fizjologii układu krążenia krwi, rozwinięto również badania dotyczące fizjologii pracy. Pod kierownictwem profesora Goska uzyskali habilitacje dwaj jego bliscy współpracownicy (Andrzej Paradowski oraz Witold Juzwa), którzy w końcu lat siedemdziesiątych objęli kierownictwo samodzielnych Katedr Fizjologii na Wydziałach Lekarskich A.M. w Szczecinie i w Gdańsku oraz prof. dr hab. Ludmiła Borodulin-Nadzieja, która w latach 1997-2015 była kierownikiem Katedry i Zakładu Fizjologii Akademii Medycznej / Uniwersytetu Medycznego We Wrocławiu.

Ludmiła Borodulin-Nadzieja

Prof. dr. hab. Ludmiła Borodulin-Nadzieja pracowała w Katedrze i Zakładzie Fizjologii od 1969 r. Jej doktorat dotyczył wpływu środowiska pracy kopalni „Polkowice” na stan układu nerwowego, oceniany w oparciu o pomiary czasów reakcji, a habilitacja dotyczyła analizy szybkości i dokładności reakcji człowieka w niekorzystnych warunkach środowiska pracy. Profesor Ludmiła Borodulin-Nadzieja jest autorką ponad 100 prac naukowych. Główne kierunki jej badań to fizjologia pracy: wydolność fizyczna i sprawność psychomotoryczna pracowników zatrudnionych w niekorzystnych warunkach pracy. W latach 1993-1999 pełniła funkcje prezesa Wrocławskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego.
W latach 1993-1996 pełniła funkcję prodziekana Wydziału Lekarskiego ds. dydaktyki, a w latach 1996-2001 – dziekana tego Wydziału.

 

Do ważnych osiągnięć naukowych Katedry i Zakładu Fizjologii w badaniach układu krążenia należą:

  • określenie zakresu zmian przepływu krwi w naczyniach wieńcowych pod wpływem egzogennych i endogennych amin katecholowych;
  • opracowanie koncepcji działania azotanów i azotynów na układ krążenia;
  • ocena kontroli nerwowej i humoralnej przepływu krwi przez mózg;
  • ocena udziału serca i naczyń krwionośnych w odruchach Cyona-Ludwiga i Aschnera;
  • określenie roli serca i naczyń we wstrząsie chemicznym;
  • określenie roli nerwów trzewnych w regulacji układu krążenia oraz ich roli w dynamicznym rozdziale krwi krążącej;
  • w zakresie fizjologii nerki: badania nad istotą progu nerkowego, wydalaniem ciał azotowych oraz fosforu, wpływem układu wegetatywnego oraz neurohormonów na przepływ krwi i wydalanie elektrolitów oraz badania nad działaniem mocznika na przepuszczalność błon komórkowych i aktywność enzymów

Badania z zakresu fizjologii pracy prowadzone były bezpośrednio na stanowiskach roboczych w kopalniach miedzi i dotyczyły oceny sprawności psychomotorycznej i wydolności fizycznej oraz oceny układu krążenia krwi u górników. Badania te posłużyły do pracowania programu doboru kwalifikacyjnego pracowników na stanowiska pracy w aspekcie wymogów fizjologicznych.

Przedstawione powyżej informacje wskazują na ponadregionalne znaczenie wrocławskiej szkoły fizjologicznej wywodzącej się z Zakładu Fizjologii, który w roku 1945 zorganizował profesor Klisiecki. Wyrazem uznania rangi tej placówki było powierzenie jej zorganizowania XX Jubileuszowego Kongresu Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego, który odbył się w 1996 r. pod przewodnictwem profesor Ludmiły Borodulin-Nadziei, następczyni profesora Adama Goska na stanowisku kierownika Zakładu.

 

Kierownicy Instytutu/Katedry Fizjologii

  • 1811 – 1821 August Bartels
  • 1822 – 1850 Jan Ewangelista Purkinje
  • 1850 – 1853 Carl Theodor Ernst von Siebold
  • 1853 – 1858 Karl Boguslav Reichert
  • 1859 – 1897 Rudolf Peter Heinrich Heidenhain
  • 1897 – 1927 Karl Hürthle
  • 1927 – 1933 Hans Winterstein
  • 1934 – 1939 Richard Wagner
  • 1939 – 1945 Hans Schriever
  • 1945 – 1967 Andrzej Klisiecki
  • 1967 – 1997 Adam Gosk
  • 1997 – 2015 Ludmiła Borodulin-Nadzieja
  • 2015 - nadal Beata Ponikowska
Adiunkci
dr hab. Bartłomiej Paleczny
tel.: 71 784 14 37
e-mail: bartlomiej.paleczny@umw.edu.pl

 

dr Agnieszka Siennicka
tel.: 71 784 14 26
e-mail: agnieszka.siennicka@umw.edu.pl

Starsi wykładowcy
dr Agnieszka Buldańczyk

(adiunkt dydaktyczny English Division)
tel.: 71 784 14 27
e-mail: agnieszka.buldanczyk@umw.edu.pl

 

dr Wojciech Woźniak

(adiunkt dydaktyczny)
tel.: 71 784 14 27
e-mail: wojciech.wozniak@umw.edu.pl

Asystenci 
mgr Dorota Adamiec - Doktorant

(Koordynator przedmiotu Fizjologia na WNoZ- Ratownictwo medyczne)
tel.: 71 784 14 25
e-mail: dorota.adamiec@umw.edu.pl

 

mgr Agnieszka Witek

tel.: 71 784 14 25

e-mail: a.witek@umw.edu.pl

mgr Ewa Witkowska – Okupnik 

(Koordynator przedmiotu Fizjologia na WNoZ Pielęgniarstwo)
tel.: 71 784 14 25
e-mail: ewa.witkowska-okupnik@umw.edu.pl

mgr inż. Wojciech Łopusiewicz (Koordynator przedmiotu Fizjologia na WNoZ- Fizjoterapia)
tel.: 71 784 14 28
e-mail: wojciech.lopusiewicz@umw.edu.pl
mgr Adrianna Nowicka – Czudak
tel.: 71 784 14 25
e-mail: adrianna.nowicka@umw.edu.pl

mgr Tymoteusz Okupnik 

(Koordynator przedmiotu Fizjologia na WNoZ Położnictwo)
tel.: 71 784 14 28
e-mail: tymoteusz.okupnik@umw.edu.pl

mgr Anna Podsiadły
tel.: 71 784 14 28
e-mail: anna.podsiadly@umw.edu.pl
dr Rafał Seredyński
tel.: 71 784 14 37
e-mail: rafal.seredynski@umw.edu.pl
dr inż. Małgorzata Wyciszkiewicz
tel.: 71 784 14 25
e-mail: malgorzata.wyciszkiewicz@umw.edu.pl

lek. Jakub Dynia

e-mail: jakub.dynia@umw.edu.pl

Doktoranci

lek. Karolina Bula

e-mail: karolina.bula@student.umw.edu.pl

 

lek. Maksym Jura

e-mail:  maksym.jura@student.umw.edu.pl

 

Beata Godzina
tel.: 71 784 14 33
e-mail: beata.godzina@umw.edu.pl
mgr Małgorzata Gromek
tel.: 71 784 14 33
e-mail: malgorzata.gromek@umw.edu.pl
mgr Joanna Kopcińska
tel.: 71 784 14 33
e-mail: joanna.kopcinska@umw.edu.pl
Bożena Zawadzka
tel.: 71 784 14 33
e-mail: bozena.zawadzka@umw.edu.pl

 

  • prof. dr hab. Beata Ponikowska- pon: 10.00-11.00, śr: 10.00-11.00;
  • dr Agnieszka Buldańczyk - pon:. 10.00-11.00, wt: 11.00-12.00;
  • dr Agnieszka Sennicka – wt: 13, czw: 14.15; 
  • dr hab. Bartłomiej Paleczny - śr:11.00-12.00, czw:14.15-15.15, 
  • dr Wojciech Woźniak - pn:8.00-12.00, wt: 10.00-11.00;
  • dr Rafał Seredyński- wt: 12.00-13.00, czw: 14.15-15.15;
  • dr inż. Małgorzata Wyciszkiewicz- 
  • mgr Dorota Adamiec - pon. 14:00-15:00, piątek 11-12
  • mgr inż. Wojciech Łopusiewicz: pon.:13.00-14.00, wt.: 10.15-11.15
  • mgr Adrianna Nowicka - Czudak:
  • mgr Anna Podsiadły: pt.: 17.00-18.00;
  • mgr Tymoteusz Okupnik: pon : 11.00 - 13.00;
  • mgr Ewa Witkowska-Okupnik: pn. 14.15-15.15, śr. 13.00-14.00

Pracownie w Zakładzie Fizjologii

Pracownia Badań Odruchów Krążeniowo – Oddechowych
Kierownik dr hab. Bartłomiej Paleczny

W Pracowni wykonywane są badania w zakresie fizjologii układu krążenia i oddychania,
w szczególności autonomicznych regulacji odruchowych. Aparatura, którą dysponujemy pozwala na: nieinwazyjną analizę zmienności rytmu serca i ciśnienia tętniczego, ocenę wrażliwości baroreceptorów tętniczych, ocenę wrażliwości chemoreceptorów ośrodkowych
i obwodowych oraz bezpośrednią ocenę aktywności adrenergicznej (techniką mikroneurografii).

Pracownia jest wykorzystywana w projektach naukowych prowadzonych przez pracowników naukowo-dydaktycznych oraz studentów będących członkami koła naukowego funkcjonującego przy Katedrze Fizjologii, jak również w celach dydaktycznych.


Pracownia Badań Wysiłkowych
Kierownik mgr inż. Wojciech Łopusiewicz

W Pracowni wykonywane są badania w zakresie fizjologii wysiłku fizycznego. Są to wysiłkowe testy spiroergometryczne z użyciem bieżni ruchomej lub ergometru rowerowego, które rejestrują odpowiedź układu oddechowego i krążenia na wysiłek fizyczny, a tym samym umożliwiają obiektywną ocenę wydolności fizycznej organizmu.

Pracownia wykorzystywana jest zarówno w celach dydaktycznych jak i w projektach naukowych realizowanych przez pracowników naukowo – dydaktycznych Katedry i Zakładu Fizjologii.


Działalność Statutowa

  • Zadanie ST.A090.17.046, lata 2017-2018 (kierownik zadania: Prof. dr hab. n. med.Beata Ponikowska): "Ocena wrażliwości odruchu z chemoreceptorów obwodowych u osób zdrowych z uwzględnieniem jej zmienności i podłoża fizjologicznego w kontekście wybranych aspektów stylu życia oraz interakcji z innymi odruchami autonomicznymi"

Grant Młodego Naukowca:

  • Projekt o nr: STM.A090.17.054, lata: 2017-2018 (kierownik: dr n. med. Bartłomiej Paleczny): Wpływ przezskórnej elektrostymulacji gałęzi usznej nerwu błędnego na aktywność odruchu z chemoreceptorów obwodowych u osób zdrowych

Grant w ramach programu ramowego z zakresu badań naukowych i innowacji Unii Europejskiej - Horyzont 2020:

  • Dr Agnieszka Siennicka jest kluczowym członkiem zespołu naukowego w projekcie o nr: 39/SMPN/H2020/2018, lata: 2020-2023 (kierownik: Prof. dr hab. n. med. Piotr Ponikowski): HeartBIT_4.0 – Application of innovative Medical Data Science technologies for heart diseases [HeartBIT_4.0 – zastosowanie innowacyjnych technik analizy danych medycznych w kardiologii], https://heartbit40.com/.

Adiunkt dydaktyczny
dr Wojciech Woźniak
pokój numer 6
tel.: 71 784 14 27
e-mail: wojciech.wozniak@umw.edu.pl

Sylabusy:

https://sylabusy.umw.edu.pl/pl

 

przedmiot Fizjologia dla studentów Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego
Ratownictwo Medyczne
Położnictwo
Fizjoterapia
Pielęgniarstwo

Drodzy Studenci,
 

Zachęcamy wszystkich pasjonatów Fizjologii do wstąpienia w szeregi Studenckiego Koła Naukowego przy Zakładzie Fizjologii. Jeśli odnajdujesz w sobie „żyłkę" badacza lub konstruktora i chciałbyś / chciałabyś uczestniczyć w realizacji projektów naukowych, bądź też nie satysfakcjonuje Cię okrojony i uproszczony obraz „działania" ludzkiego organizmu, jaki znajdujemy w podręcznikach akademickich i chcesz zrozumieć Fizjologię lepiej – dołącz do naszego SKN.

Spotkanie inauguracyjne odbędzie się w formule online, w piątek 21 października o godzinie 15:00, za pośrednictwem ZOOM. Link do rejestracji poniżej:

https://zoom.us/meeting/register/tJMqdOmvrDkrHdw07SZZxeGiGwXOjzGSKsrt

Wśród punktów spotkania m. in.:
• wybór nowego zarządu,
• przedstawienie obecnie realizowanych projektów badawczych, w ramach których przewidujemy współpracę ze studentami,
• zebranie propozycji tematów z zakresu szeroko pojętej fizjologii, które będziemy wspólnie „rozbierali na czynniki pierwsze" podczas spotkań naukowych.
 

Serdecznie zapraszam,
Dr hab. Bartłomiej Paleczny

 

 

 

Informacja o egzaminie poprawkowym - fizjoterapia.
Study regulations
Winter semester 2022/2023

CONSULTATION HOURS for ALL ED STUDENTS – winter semester 2022-2023

   
Didactic Supervisor of ED
 
dr Agnieszka Buldańczyk
agnieszka.buldanczyk@umed.wroc.pl
 
Head of the Division of Physiology
prof. dr hab. Beata Ponikowska

Study regulations
Winter semester 2022/2023

CONSULTATION HOURS for ALL ED STUDENTS – winter semester 2022-2023

   
Didactic Supervisor of ED
 
dr Agnieszka Buldańczyk
agnieszka.buldanczyk@umed.wroc.pl
 
Head of the Division of Physiology
prof. dr hab. Beata Ponikowska